Boşanan Eşler Birbirine Mirasçı Olur mu? Boşanma Öncesi Vasiyetin Akıbeti

Evlilikte eşler birbirinin yasal mirasçısıdır. Peki boşanma gerçekleşirse bu hak ne olur? Boşanma öncesi yapılan vasiyetnameler, ortak hesaplar ve hayat sigortaları geçerliliğini korur mu? Bu yazıda boşanmanın miras hukuku üzerindeki sonuçlarını anlatıyoruz.

Boşanmayla Yasal Mirasçılık Sona Erer

TMK m. 181’e göre boşanan eşler bu sıfatla birbirlerinin yasal mirasçısı olamaz. Yani boşandıktan sonra eski eşin ölümü halinde, kişi eş sıfatıyla mirastan pay alamaz. Mirasçılar ölenin altsoyu, ana babası ve kardeşleri gibi yasal mirasçılardır. Yasal mirasçılık sistemi için yasal mirasçılar ve zümre sistemi yazısına bakabilirsiniz.

Boşanmadan Önce Yapılan Vasiyetler

Boşanmadan önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla kendilerine sağlanan haklar, aksi tasarruftan anlaşılmadıkça kaybedilir (TMK m. 181/1). Yani bir eşin diğeri lehine yaptığı vasiyetname veya miras sözleşmesi, boşanma ile birlikte geçerliliğini yitirir. Bu kural, vasiyetçinin iradesinin evlilik bağına bağlı olduğu varsayımına dayanır. Vasiyet eden kişi, boşandıktan sonra da eski eşe mal bırakmak istiyorsa bunu tasarrufta açıkça belirtmeli veya yeni bir vasiyetname yapmalıdır. Vasiyet konusunda vasiyetname ile mirasçı atanması yazısına bakabilirsiniz.

Boşanma Davası Sürerken Ölüm

Boşanma davası devam ederken eşlerden birinin ölümü halinde, kararın kesinleşmediği için evlilik sürmüş sayılır. Ancak TMK m. 181/2’ye göre, ölen eşin mirasçılarından birisinin davaya devam etmesi ve diğer eşin kusurunun ispatlanması halinde sağ kalan eş de yasal mirasçılığını ve ölüme bağlı tasarruflardan doğan haklarını kaybeder. Bu konuda boşanma davası sürerken eş ölürse ne olur yazımıza bakabilirsiniz.

Sigorta ve Lehtarlık

Hayat sigortası ve bireysel emeklilik sözleşmelerinde lehtar olarak gösterilen kişi, boşanmayla kendiliğinden lehtar sıfatını kaybetmez. Sigorta ettiren lehtarı istediği zaman değiştirebilir. Bu nedenle boşanma sonrasında poliçelerdeki lehtar bilgisini güncellemek gerekir; aksi halde eski eş hala lehtar olarak kalabilir. Ayrıntı için hayat sigortası ve lehtar tayini yazısına bakabilirsiniz.

Ortak Çocuklar ve Miras

Boşanan eşlerin ortak çocukları, her iki ebeveynin de yasal mirasçısı olmaya devam eder. Velayetin kime verildiği mirasçılığı etkilemez. Eski eşin mirasçılığı sona erdiği için, ölen ebeveynin mirası çocuklara ve diğer yasal mirasçılara geçer; çocuk küçükse mirasın yönetimi velayet ve vesayet hükümlerine tabidir. Ayrıntı için çocuğun mal varlığının yönetimi yazısına bakabilirsiniz.

Mal Rejimi Tasfiyesi ile İlişki

Boşanma sonrasında miras hakkı sona erse de mal rejimi tasfiyesi hakları ayrıca devam eder. Katılma alacağı, değer artış payı ve katkı payı alacakları, boşanma kesinleştikten sonra bir yıl içinde dava edilmelidir (TMK m. 178). Bu alacaklar eşin ölümü halinde mirasçılarına geçer. Ayrıntı için katılma alacağı nasıl hesaplanır yazısına bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Boşanmadan sonra eski eşe kalan vasiyetin geçerli olduğunu düşünmek,
• Sigorta lehtar bilgisini güncellememek,
• Dava sürerken ölüm halinde davaya devam kararını geciktirmek,
• Mal rejimi alacağı için bir yıllık süreyi kaçırmak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir kişi, evlilik sırasında eşi lehine vasiyetname yapar. Sonra boşanır ve vasiyeti değiştirmeden vefat eder. Eski eşin vasiyetten doğan hakları kaybolduğu için mirasçılar ortak çocuklar ve diğer yasal mirasçılardır. Vasiyetçi eski eşine bırakmak istediği bir mal varsa yeni vasiyetname ile bunu açıkça belirtmeliydi.

Ölüme Bağlı Tasarruf Türleri ve Boşanmanın Etkisi

Ölüme bağlı tasarruflar vasiyetname ve miras sözleşmesi olmak üzere iki türlüdür. Boşanma, eş lehine yapılmış vasiyetnamedeki hakları kural olarak sona erdirir. Miras sözleşmesi ise iki taraflı bir sözleşme olduğundan, boşanma halinde de sözleşmenin akıbeti sözleşmede öngörülen şartlara ve kanunun 181. maddesindeki genel kurala göre değerlendirilir. Bu nedenle boşanan kişi, geçerli olmasını istediği ya da iptal etmek istediği bütün tasarrufları gözden geçirmeli, gerekirse yeni bir vasiyetname yapmalıdır. Vasiyetin resmi şekilde veya el yazısıyla yapılması şekil şartlarına bağlıdır; ayrıntı için el yazılı vasiyetname şartları ve resmi vasiyetname nasıl düzenlenir yazılarına bakabilirsiniz.

Saklı Pay ve Boşanma

Boşanmadan sonra eski eşin saklı pay hakkı da ortadan kalkar; çünkü saklı pay sahipleri arasında yalnızca yasal mirasçı olanlar yer alır. Buna karşılık ortak çocukların, ana babanın ve varsa diğer saklı paylı mirasçıların hakları devam eder. Bu nedenle vasiyet yaparken saklı pay sınırlarını gözetmek gerekir; aksi halde tenkis davası gündeme gelebilir. Ayrıntı için saklı pay ve saklı pay sahipleri ve tenkis davası nedir nasıl açılır yazılarına bakabilirsiniz.

Mirasın Reddi ve Boşanmış Eşin Borçları

Eski eşin ölümü halinde, borçlarından ortak çocuklar mirasçı sıfatıyla sorumlu olabilir. Mirasın reddi hakkı ve süresi bu nedenle önem taşır. Mirası reddetmek isteyen mirasçı, kanundaki süre içinde reddini bildirmelidir. Ayrıntı için mirasın reddi nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz. Çocuk küçükse ret işlemleri için mahkeme iznine ihtiyaç duyulabilir.

Sağ Kalan Eşin Mirasçılığı Boşanma Kesinleşmeden Önce Ölürse

Boşanma kararı verilmiş ancak istinaf veya temyiz aşamasında olan bir dosyada eşlerden biri ölürse, karar kesinleşmediği için evlilik ölümle sona ermiş olur ve sağ kalan eş kural olarak yasal mirasçı sayılır. Bu durum, özellikle uzun süren dava dosyalarında mirasçılık bakımından belirleyici olabilir. Diğer mirasçılar, sağ kalan eşin kusurunu ispatlayarak mirasçılığı ortadan kaldırmak için davaya devam etmek isteyebilir; bunun için kanundaki şartlar aranır. Kesinleşme tarihinin ve şerhin dikkatle takip edilmesi bu nedenle önemlidir.

Vasiyetin Değiştirilmesi ve İptali

Kişi, boşanma sonrasında eski eşi lehine yaptığı vasiyeti kendi isteğiyle değiştirebilir veya iptal edebilir. Vasiyetnamenin geri alınması, yeni vasiyetname yapılması veya vasiyet konusu malın elden çıkarılması gibi yollarla mümkündür. Vasiyetnamenin iptali için mahkemeye başvuru ise ancak kanunda sayılan sebeplerle mümkündür; ayrıntı için vasiyetnamenin iptali davası yazısına bakabilirsiniz. Boşandıktan sonra yeni bir tasarruf yapmak, olası uyuşmazlıkları önlemenin en pratik yoludur.

Ortak Mal Varlığı ve Miras Planlaması

Boşanan eşlerin ortak taşınmazları veya hesapları varsa, eşlerden birinin ölümü halinde bu malvarlığının akıbeti önemlidir. Taşınmaz paylı mülkiyette ise ölen eşin payı mirasçılarına geçer ve diğer eşle mirasçılar arasında paydaşlık doğar. Bu durum ortaklığın giderilmesi davasına yol açabilir. Bu nedenle boşanma sırasında ortak malların paylaşımı ve ayrılması konusunda kesin düzenleme yapmak, miras aşamasında sorun çıkmasını önler. Ayrıntı için mirasçılar arası ortaklığın giderilmesi yazısına bakabilirsiniz.

Sonuç

Boşanma yasal mirasçılığı ve önceki vasiyetlerden doğan hakları sona erdirir; sigorta lehtarlığı ise ayrıca güncellenmelidir. Boşanma sürerken ölüm halinde ise kusur ve davaya devam belirleyicidir. Miras planınızı boşanma sonrasında yeniden düzenlemek için aile hukuku ve miras hukuku kapsamında dosyanızı birlikte inceleyebiliriz. İletişim sayfamızdaki telefon numarasından veya mesajla ulaşabilirsiniz.