Cinsel Taciz Suçu: İş Yerinde, İnternette ve Mesajla Taciz, Ceza ve Şikâyet

Cinsel taciz; iş yerinde, okulda, toplu taşımada, sokakta ve giderek artan biçimde internet ve mesajlaşma uygulamalarında karşılaşılan, mağdur üzerinde derin psikolojik etkiler bırakan bir suçtur. Birçok mağdur, ispat güçlüğü veya çevre baskısı nedeniyle başvuru yapmaktan çekinir. Oysa Türk Ceza Kanunu (TCK) cinsel tacizi açıkça suç olarak düzenler ve belirli hâllerde cezayı ağırlaştırır. Bu yazıda cinsel taciz suçunun unsurlarını, cezalarını ve mağdurun haklarını açıklıyoruz.

Cinsel Taciz Nedir?

TCK m. 105/1’e göre bir kimseyi cinsel amaçlı olarak taciz eden kişi bu suçu işler. Cinsel tacizin temel özelliği, mağdurun vücuduna fiziksel temas olmaksızın gerçekleştirilmesidir. Fiziksel temas varsa cinsel saldırı suçu gündeme gelir. Bu konuda cinsel saldırı suçu ve ispat yazımıza bakabilirsiniz.

Cinsel taciz oluşturabilecek davranışlara örnekler:

• Cinsel içerikli sözler, ima ve teklifler,
• Cinsel içerikli mesaj, fotoğraf veya video gönderme,
• Cinsel amaçlı ısrarlı bakış, işaret ve jestler,
• Teşhircilik,
• Sosyal medyada cinsel içerikli yorum veya özel mesajlar.

Davranışın cinsel amaçlı olması ve mağdurun rızasına aykırı olması gerekir. Tek bir davranış da suçu oluşturabilir; ısrar veya süreklilik şart değildir.

Cezalar

Nitelikli Hâller (TCK m. 105/2)

Suçun:

• Kamu görevinin, hizmet ilişkisinin veya aile içi ilişkinin sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,
• Vasi, eğitici, öğretici, bakıcı, koruyucu aile, sağlık hizmeti veren ya da koruma, bakım veya gözetim yükümlülüğü bulunan kişiler tarafından,
• Aynı iş yerinde çalışmanın sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,
• Posta veya elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanmak suretiyle,
• Teşhir suretiyle

işlenmesi hâlinde ceza yarı oranında artırılır.

Uygulamada en sık karşılaşılan nitelikli hâller, iş yerinde amir veya çalışma arkadaşı tarafından yapılan taciz ile mesajlaşma uygulamaları ve sosyal medya üzerinden yapılan tacizdir.

İş Yerinde Cinsel Taciz

İş yerinde cinsel taciz hem ceza hukuku hem de iş hukuku sonuçları doğurur:

• Ceza hukuku: Aynı iş yerinde çalışmanın veya hizmet ilişkisinin sağladığı kolaylıktan faydalanılması nedeniyle ceza yarı oranında artırılır. Mağdur işi bırakmak zorunda kalmışsa ceza bir yıldan az olamaz.
• İş hukuku: İşçi, işveren veya başka bir çalışan tarafından cinsel tacize uğraması ve işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemlerin alınmaması hâlinde iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Bu durumda kıdem tazminatı hakkı da gündeme gelir.

İş yerinde taciz yaşayan kişinin, olayı yazılı olarak insan kaynakları veya yönetime bildirmesi, bildirimin bir örneğini saklaması ve ceza şikâyetini ayrıca değerlendirmesi önemlidir.

Şikâyet ve Uzlaştırma

• Cinsel taciz şikâyete bağlıdır. Şikâyet süresi, fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı aydır.
• Şikâyete bağlı olmasına rağmen cinsel dokunulmazlığa karşı suçlarda uzlaştırma yoluna gidilemez (CMK m. 253/3). Bu nedenle mağdur, failin uzlaştırma teklifiyle karşılaşmaz.
• Aynı olayda uzlaştırma kapsamındaki başka bir suç (ör. basit tehdit) aynı mağdura karşı birlikte işlenmişse, o suç bakımından da uzlaştırma uygulanmaz.

Mağdurun Hakları

• Avukat görevlendirilmesi: CMK m. 234 ve 239, baro tarafından avukat görevlendirilmesini isteme hakkını cinsel saldırı, çocukların cinsel istismarı ve ısrarlı takip gibi belirli suçlar için tanır; cinsel taciz bu listede ayrıca sayılmamıştır. Ancak mağdur çocuk, sağır ve dilsiz veya meramını ifade edemeyecek derecede malulse istem aranmaksızın vekil görevlendirilir. Aynı olayda ısrarlı takip suçu da oluşuyorsa bu suç bakımından avukat talep edilebilir.
• Özel ortamda ifade: Savcı veya hâkim, mağdurun ifadesinin özel ortamda uzmanlar aracılığıyla alınmasına veya şüpheliyle yüz yüze gelmemesine karar verebilir (CMK m. 236/4).
• Koruyucu tedbirler: Fail aile bireyi, eski partner veya yakın çevreden biriyse 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma ve iletişim yasağı gibi tedbirler istenebilir.
• Kovuşturmaya katılma: Dava açıldıktan sonra katılan sıfatıyla davaya katılarak kanun yollarına başvurma hakkı elde edilir. Ayrıntılar için katılan olarak davaya katılma yazımıza bakabilirsiniz.

İspat ve Deliller

Cinsel taciz çoğu zaman tanık bulunmayan ortamlarda gerçekleştiği için ispat en çok tartışılan konudur. Kullanılabilecek deliller:

• Mesaj, e-posta ve sosyal medya yazışmaları: Gönderenin kimliğini ve tarihi gösterecek şekilde saklanmalıdır.
• Olay sonrası anlatımlar: Mağdurun olaydan hemen sonra güvendiği kişilere, yöneticilere veya uzmanlara anlattıkları.
• İş yeri bildirim ve şikâyet kayıtları.
• Kamera kayıtları: Özellikle teşhir ve kamuya açık alanlardaki olaylarda.
• Psikolojik destek ve sağlık raporları.
• Benzer davranışlara maruz kalan diğer kişilerin beyanları.

Kendini korumak amacıyla, taciz anında alınan ses veya görüntü kayıtları belirli koşullarda delil olarak kabul edilebilmektedir. Bu konuda haberleşmenin gizliliğini ihlal ve ses kaydı yazımıza bakabilirsiniz.

Israrlı Takip ile İlişkisi

Taciz davranışları ısrarlı bir şekilde takip etme, sürekli mesaj atma veya iletişim kurmaya çalışma biçiminde sürüyorsa, cinsel taciz yanında ısrarlı takip suçu da oluşabilir. Israrlı takip suçu da uzlaştırma kapsamı dışındadır. Ayrıntılar için ısrarlı takip suçu yazımıza bakabilirsiniz.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek, kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz:

Bir şirkette çalışan kadın, birim amirinden aylarca mesai sonrası cinsel içerikli mesajlar alır ve toplantılarda imalı sözlere maruz kalır. İnsan kaynaklarına yazılı bildirimde bulunmasına rağmen önlem alınmaz ve kadın işten ayrılmak zorunda kalır. Mesajların ekran görüntüleri ve insan kaynaklarına yapılan bildirimle savcılığa başvurulur. Suç, aynı iş yerinde çalışmanın ve elektronik haberleşme araçlarının sağladığı kolaylıktan faydalanılarak işlendiği için ceza yarı oranında artırılır; mağdurun işi bırakmak zorunda kalması nedeniyle ceza bir yıldan az olamaz. Kadın ayrıca iş sözleşmesini haklı nedenle feshettiğini ileri sürerek işçilik alacakları için ayrı başvuru yapabilir.

Sonuç

Cinsel taciz, fiziksel temas olmasa da ciddi yaptırımlara bağlanmış, şikâyete bağlı ancak uzlaştırmaya kapalı bir suçtur. İş yerinde ve elektronik araçlarla işlenmesi cezayı ağırlaştırır. Delillerin erken dönemde korunması ve mağdur haklarının bilinmesi sürecin sağlıklı ilerlemesi için önemlidir. Ceza hukuku alanında cinsel taciz dosyalarında mağdur vekilliği ve savunma için bizimle iletişime geçebilirsiniz.