Israrlı Takip Suçu (TCK 123/A): Unsurları, Cezası ve Korunma Yolları

Bir ilişkinin veya evliliğin sona ermesinden sonra taraflardan birinin diğerini takip etmesi, sürekli araması, mesaj göndermesi, sosyal medya üzerinden izlemesi veya ortak tanıdıklar aracılığıyla ulaşmaya çalışması, mağdurun hayatını ciddi biçimde kısıtlayabilir. Uzun süre farklı suç tipleri içinde değerlendirilmeye çalışılan bu davranışlar, 2022 yılında Türk Ceza Kanunu’na eklenen ısrarlı takip suçu ile bağımsız bir suç olarak düzenlenmiştir. Bu yazıda ısrarlı takip suçunun unsurlarını, cezasını ve mağdurun başvurabileceği yolları açıklıyoruz.

Suçun Tanımı

Türk Ceza Kanunu (TCK) m. 123/A’ya göre ısrarlı bir şekilde:

• Fiziken takip etmek, ya da
• Haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak

suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan kişi cezalandırılır.

Suçun Unsurları

Israr

Suçun temel unsuru ısrardır. Tek seferlik bir arama veya karşılaşma genellikle yeterli görülmez. Davranışın tekrarlanması, süreklilik göstermesi ve mağdurun açık reddine rağmen devam etmesi ısrarın varlığını gösterir.

Seçimlik hareketler

Sonuç: Huzursuzluk veya güvenlik endişesi

Davranışın mağdurda ciddi bir huzursuzluk oluşturması veya mağdurun kendisinin ya da yakınlarının güvenliğinden endişe etmesine yol açması gerekir. Bu sonuç, mağdurun davranışlarındaki değişikliklerle de ortaya konabilir; örneğin güzergâh değiştirmek, evden çıkmamak veya psikolojik destek almak.

Cezası

TCK m. 123/A/2’ye göre suçun;

• Bir çocuğa veya boşanılan eşe karşı işlenmesi,
• Mağdurun okulunu, iş yerini veya konutunu değiştirmek ya da okulunu veya işini bırakmak zorunda kalmasına neden olması,
• Fail hakkında verilmiş koruma veya uzaklaştırma kararı gibi tedbirlere rağmen işlenmesi

gibi kanunda sayılan hâllerde ceza artırılmış olarak uygulanır.

Şikâyet Şartı

TCK m. 123/A/3’e göre bu suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Bu nedenle:

• Mağdurun şikâyetçi olması gerekir.
• Şikâyet, TCK m. 73 uyarınca fiilin ve failin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde yapılmalıdır.
• Şikâyetten vazgeçme, kanunda öngörülen şartlarla kamu davasının düşmesine yol açabilir.

Delil Toplama

Israrlı takip suçunda ispat, çoğu zaman davranışların sürekliliğinin gösterilmesine dayanır. Mağdurun şu delilleri toplaması önerilir:

• Arama kayıtları: Telefonun arama geçmişinin ekran görüntüleri.
• Mesajlar: Tarih ve saat bilgisi görünecek şekilde ekran görüntüleri.
• Sosyal medya içerikleri: Farklı hesaplardan gelen mesajlar, yorumlar ve takip istekleri.
• Kamera kayıtları: Ev veya iş yeri çevresindeki güvenlik kameraları (hukuka uygun şekilde elde edilmiş).
• Tanıklar: Takibe veya rahatsız etmeye tanık olan komşular, iş arkadaşları.
• Olay günlüğü: Her olayın tarihi, saati ve yerinin not edilmesi.
• Sağlık kayıtları: Yaşanan süreç nedeniyle alınan psikolojik destek.

6284 Sayılı Kanun Kapsamında Koruma

Ceza soruşturması zaman alabilir. Bu süreçte mağdurun korunması için 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında tedbir talep edilebilir. Kanun, tek taraflı ısrarlı takibin mağdurlarını da koruma kapsamına almıştır. Talep edilebilecek tedbirler arasında şunlar yer alır:

• Korunan kişiye, konutuna, iş yerine ve okuluna yaklaşmama,
• İletişim araçlarıyla rahatsız etmeme,
• Korunan kişinin yakınlarına yaklaşmama.

Koruma kararı için delil aranmaz. Başvuru süreci hakkında 6284 koruma kararı nasıl alınır yazımıza bakabilirsiniz. Koruma kararına rağmen takibin devam etmesi hem zorlama hapsi hem de ısrarlı takip suçunun nitelikli hâli bakımından önem taşır. Bu konuda uzaklaştırma kararının ihlali ve zorlama hapsi yazımıza bakabilirsiniz.

Diğer Suçlarla İlişkisi

Israrlı takip sırasında başka suçlar da işlenebilir. Örneğin:

• Tehdit içeren mesajlar tehdit suçu (TCK m. 106),
• Aşağılayıcı ifadeler hakaret suçu (TCK m. 125),
• İzinsiz fotoğraf veya görüntü paylaşımı özel hayatın gizliliğini ihlal (TCK m. 134),
• Hesaplara izinsiz giriş bilişim sistemine girme (TCK m. 243).

Bu durumlarda her suç ayrıca değerlendirilir.

Boşanma Süreciyle İlişkisi

Israrlı takip çoğu zaman boşanma sürecinde veya sonrasında ortaya çıkar. Boşanma davası devam ederken yaşanan ısrarlı takip, kusur değerlendirmesinde önemli bir unsur olabilir. Boşanmadan sonra ise suçun boşanılan eşe karşı işlenmesi kanunda nitelikli hâl olarak düzenlenmiştir. Ayrıca çocukla kişisel ilişki sırasında karşılaşmaların takip amacıyla kullanılması, kişisel ilişkinin düzenlenmesinde dikkate alınabilir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz:

Boşanma kararı kesinleştikten sonra eski eş, kadını haftalarca farklı numaralardan aramış, sosyal medyada yeni hesaplar açarak mesaj göndermiş ve iş yerinin önünde beklemeye başlamıştır. Kadın, iş yerindeki güvenlik kamerası kayıtlarını ve mesajların ekran görüntülerini toplayarak Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunmuş, aynı gün 6284 sayılı Kanun kapsamında yaklaşmama ve iletişim yasağı tedbiri talep etmiştir. Süreç içinde iş yerini değiştirmek zorunda kalmıştır. Bu durumda suçun boşanılan eşe karşı işlenmesi ve mağdurun iş yerini değiştirmek zorunda kalması, ceza bakımından nitelikli hâl olarak değerlendirilebilir.

Ceza Yargılamasında Olası Sonuçlar

Israrlı takip suçunda ceza yargılaması sonucunda hapis cezasının yanında, somut olayın özelliklerine göre hükmün açıklanmasının geri bırakılması, hapis cezasının ertelenmesi veya seçenek yaptırımlara çevrilmesi gibi kurumlar gündeme gelebilir. 7589 sayılı Kanunla hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına ilişkin düzenleme yeniden yapılandırılmış ve bu kararlara karşı istinaf yolu öngörülmüştür. Mağdurun bu aşamada da güvenliğini korumaya yönelik tedbirlerin devam edip etmediğini takip etmesi önemlidir.

Mağdura Öneriler

• Takip eden kişiyle iletişim kurmaktan ve tartışmaya girmekten kaçının.
• Tüm kayıtları silmeden saklayın.
• Güvenliğinizden endişe ediyorsanız beklemeden kolluğa başvurun.
• 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı talep edin.
• Şikâyet süresini kaçırmayın.
• Yakınlarınızı ve iş yerinizi durumdan haberdar edin.

Sonuç

Israrlı takip suçu, bir kişinin özgür ve güvenli yaşama hakkını hedef alan davranışlara karşı ceza hukuku koruması sağlar. Suçun şikâyete bağlı olması nedeniyle mağdurun süreleri takip etmesi, delilleri düzenli biçimde toplaması ve gerektiğinde koruma kararı talep etmesi önemlidir. Aile hukuku alanında ısrarlı takip ve buna bağlı koruma süreçleri için bizimle iletişime geçebilirsiniz.