İdari Yargıda Dava Dilekçesi Nasıl Hazırlanır? Harç Eksikliği ve Dava Açılmamış Sayılma (İYUK 3-6)

İdari yargıda dava açmak, yalnızca işlemin hukuka aykırı olduğunu düşünmekle mümkün değildir; dilekçenin kanuna uygun hazırlanması, doğru yere verilmesi ve harç ile posta ücretlerinin ödenmesi gerekir. Bu şekil şartlarından herhangi birinin eksik olması halinde dava esasa girmeden sonuçlanabilir. İYUK m. 3 ila 6, dava dilekçesinin unsurlarını, verilebileceği yerleri, aynı dilekçeyle açılabilecek dava halleri ile harç eksikliğinde uygulanacak usulü düzenler. Bu yazıda bu şekil şartlarını anlatıyoruz.

Dilekçenin Zorunlu Unsurları

İYUK m. 3’e göre dava dilekçesinde; davacının ve davalının ad, soyad, unvan ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası, varsa vekilinin bilgileri, dava konusu, dava konusu işlemin tarihi ve sayısı, dayanılan sebepler ve sonuç talebi yer alır. Vergi davalarında verginin türü ve yılı, tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası gibi bilgiler de gösterilir; tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar belirtilir. Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dilekçeye eklenir. Dilekçelerle bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur. Kanunda tahsis edilen bu unsurların eksik olması halinde, dilekçe ilk inceleme aşamasında reddedilebilir.

Dilekçenin Verileceği Yerler

İYUK m. 4’e göre dilekçeler ve savunmalar ile davalara ilişkin her türlü evrak, Danıştay veya ait olduğu mahkeme başkanlıklarına ya da bunlara gönderilmek üzere idare veya vergi mahkemesi başkanlıklarına, idare veya vergi mahkemesi bulunmayan yerlerde büyükşehir belediyesi sınırları içerisinde kalıp kalmadığına bakılmaksızın asliye hukuk hakimliklerine veya yabancı memleketlerde Türk konsolosluklarına verilebilir. Bu düzenleme, idari yargı mahkemesi bulunmayan yerlerde yaşayan kişilerin de dava açabilmesini kolaylaştırır. Diğer yerlere verilen dilekçeler, en geç üç gün içinde Danıştay veya ait olduğu mahkeme başkanlığına taahhütlü olarak gönderilir (m. 6/3).

Aynı Dilekçeyle Açılabilecek Davalar

İYUK m. 5/1’e göre her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılır. Ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabilir. Örneğin bir memurun hem disiplin cezasına hem bu cezaya dayalı özlük hakkı kısıtlamasına karşı tek dilekçe verilebilir. Birden fazla kişinin müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunması ve davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması gerekir (m. 5/2). Bu şartlar bulunmazsa dilekçe ayrılır veya reddedilir.

Dilekçe Üzerine İşlem ve Dava Açılma Tarihi

İYUK m. 6/1’e göre dilekçelerin harç ve posta ücretleri alındıktan sonra deftere derhal kayıtları yapılarak kayıt tarih ve sayısı dilekçenin üzerine yazılır. Dava bu kaydın yapıldığı tarihte açılmış sayılır. Davacılara, kayıt tarih ve sayısını gösteren imzalı ve mühürlü bir alındı kâğıdı verilir (m. 6/2). Bu alındı kâğıdı, davanın süresinde açıldığını ispat eden önemli bir belgedir ve saklanmalıdır.

Harç ve Posta Ücreti Eksikliği

Herhangi bir sebeple harcı veya posta ücreti verilmeden ya da eksik harç veya posta ücreti ile dava açılmış olması halinde, otuz gün içinde harcın ve posta ücretinin verilmesi ve tamamlanması hususu daire başkanı veya görevlendireceği tetkik hâkimi, mahkeme başkanı veya hâkim tarafından ilgiliye tebliğ olunur (m. 6/4). Tebligata rağmen gereği yerine getirilmediği takdirde bildirim aynı şekilde bir daha tekrarlanır. Harç veya posta ücreti süresi içinde verilmez veya tamamlanmazsa davanın açılmamış sayılmasına karar verilir ve davacıya tebliğ olunur. Harçlar, Harçlar Kanunu’na ekli tarifelere göre belirlenir ve bu tarifeler her yıl güncellendiği için dava açılırken güncel tutar kontrol edilmelidir.

Dava Açıldıktan Sonra Posta Ücretinde Eksilme

Dava açıldıktan sonra posta ücretinde tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azalma olması halinde, otuz gün içinde posta ücretinin tamamlanması ilgiliye tebliğ olunur. Tebligata rağmen gereği yerine getirilmediği takdirde bildirim aynı şekilde bir daha tekrarlanır; posta ücreti süresi içinde tamamlanmazsa dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilir. Bu kararın tebliği tarihinden başlayarak üç ay içinde, noksanı tamamlanmak suretiyle yeniden işleme konulması istenmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilir (m. 6/5). Tebligatların re’sen genel bütçeden yapılması ise ayrı düzenlenmiştir (m. 6/6).

Açılmamış Sayılma Kararının Sonuçları

Davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi, davanın esastan reddedildiği anlamına gelmez. Ancak bu karar sonrası yeniden dava açma imkânı, dava açma süresinin hâlâ devam edip etmediğine bağlıdır. Dava açma süresi (altmış veya otuz gün) çoktan dolmuşsa, açılmamış sayılma kararından sonra yeni dava süre aşımı nedeniyle reddedilebilir. Bu nedenle harç ve posta ücretini tebligat üzerine derhal tamamlamak önemlidir.

Adli Yardım

Harç ödeme gücü bulunmayan kişiler için adli yardım imkânı vardır. Adli yardım talebi dava dilekçesiyle birlikte yapılabilir; talebin kabulü halinde harç ve giderler peşin alınmaz. Talep reddedilirse verilen süre içinde harç tamamlanmalıdır. İdareden ve adli yardımdan yararlananlardan yürütmenin durdurulması için teminat da alınmaz.

Sık Yapılan Hatalar

• Dava dilekçesinde tebliğ tarihini ve işlemin sayısını yazmamak,
• Harç ve posta ücretini eksik yatırmak,
• Otuz günlük tamamlama süresini kaçırmak,
• Birbiriyle bağlantısı olmayan birden fazla işlemi tek dilekçeyle dava etmek,
• Alındı kâğıdını saklamamak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir kişi, hakkında verilen idari para cezasının iptali için idare mahkemesine dava açar; ancak harcı eksik yatırır. Mahkeme, harcın otuz gün içinde tamamlanmasını ilgiliye tebliğ eder. Davacı tebligatı aldığı gün eksik harcı öder ve dekontu dosyaya sunar. Harç süresinde tamamlandığından dava açılmış sayılır ve esas hakkında inceleme yapılır.

Sonuç

İdari dava dilekçesi kanunda belirtilen unsurları taşımalı, doğru yere verilmeli, harç ve posta ücretleri eksiksiz ödenmelidir. Eksiklik halinde tebliğ edilen otuz günlük süre kaçırılırsa dava açılmamış sayılır. Dava dilekçenizin hazırlanması için idare hukuku sayfamıza bakabilir, iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.