İdari Yargıda Yargılama Giderleri ve Vekâlet Ücreti: HMK Hangi Konularda Uygulanır?

İdari dava açmayı düşünen bir kişinin aklına gelen ilk sorulardan biri, sürecin maliyetinin ne olacağıdır. Dava harcı, posta gideri, bilirkişi ve keşif masrafları ve vekâlet ücreti gibi kalemler, hem davanın açılmasında hem de sonunda kimin ne ödeyeceğinde belirleyici olur. İdari yargılama usulü, bu konuların bir kısmını kendi hükümleriyle düzenler; kanunda hüküm bulunmayan konularda ise Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na atıf yapar. Bu yazıda İYUK m. 31’in çizdiği çerçeveyi, yargılama giderlerinin kapsamını ve hükmedilen bedellerin ödenmesini anlatıyoruz.

İYUK m. 31: HMK’ya Atıf

2577 sayılı İYUK m. 31/1’e göre kanunda hüküm bulunmayan hususlarda; hâkimin davaya bakmaktan memnuiyeti ve reddi, ehliyet, üçüncü şahısların davaya katılması, davanın ihbarı, tarafların vekilleri, dosyanın taraflar ve ilgililerce incelenmesi, feragat ve kabul, teminat, mukabil dava, bilirkişi, keşif, delillerin tespiti, yargılama giderleri, adli yardım hallerinde ve duruşma sırasında tarafların mahkemenin sükûnunu ve inzibatını bozacak hareketlerine karşı yapılacak işlemler, elektronik işlemler ile ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşma icrasında Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır. Bu sayma, idari yargıdaki usulün boşluklarını HMK ile tamamlama yöntemini gösterir. Bilirkişilerin ise bilirkişilik bölge kurulları tarafından hazırlanan listelerden seçildiği ve bilirkişilere Bilirkişilik Kanunu ile HMK’nın ilgili hükümlerinin uygulandığı da aynı maddede belirtilmiştir.

Yargılama Giderleri Nelerdir?

Yargılama giderleri, davanın yürütülmesi için yapılan masraflardır. Uygulamada başlıca kalemler şunlardır:

• Harçlar (başvuru, karar ve ilam harcı gibi mali yükümlülükler),
• Posta ve tebligat giderleri,
• Bilirkişi ücreti ve giderleri,
• Keşif giderleri,
• Tanık giderleri,
• Vekâlet ücreti.

Bu giderlerin hangi kalemlerden oluştuğu ve kimin sorumlu olduğu konusunda HMK’daki genel kurallar uygulanır. Dava sonunda haksız çıkan tarafın, haklı çıkan tarafın giderlerini karşılaması genel ilkedir; ancak somut dosyada kısmen kabul veya kısmen ret halinde giderler oranlanabilir.

Dava Açarken Harç ve Posta Ücreti

İYUK m. 3 ve ilgili hükümler uyarınca dilekçelerin harç ve posta ücretleri alındıktan sonra deftere kaydedilir. Harç veya posta ücretinin eksik yatırılması halinde mahkeme, davacıya eksikliği gidermesi için süre verir; bu süre içinde eksiklik tamamlanmazsa dilekçe işlemden kaldırılabilir. Dava dilekçesindeki usul eksiklikleri ve sonuçları için idari davada ilk inceleme yazısına göz atabilirsiniz. Harç miktarları her yıl güncellenen tarifelere göre belirlendiğinden, dava açmadan önce güncel tutarı ilgili mahkeme kaleminden veya mevzuattan kontrol etmek gerekir.

Bilirkişi ve Keşif Giderleri

İdari davalarda çoğu zaman teknik bilgi gerektiren konular vardır: imar planlarının planlama esaslarına uygunluğu, ihale şartnamelerinin teknik yeterliliği, zarar hesabı gibi. Bu durumlarda mahkeme bilirkişi incelemesine veya keşfe karar verir. İYUK m. 31 uyarınca bilirkişi ve keşif konularında HMK hükümleri uygulanır. Delilin yapılmasını isteyen taraf, mahkemece belirlenen avansı yatırmakla yükümlü olur. Avans yatırılmazsa, delilden vazgeçilmiş sayılabilir. Bu nedenle bilirkişi incelemesi talep eden davacı, mahkemenin belirlediği masraf avansını süresinde yatırmalıdır.

Adli Yardım

Yargılama giderlerini karşılayamayacak durumda olan kişiler için HMK’da adli yardım müessesesi vardır ve İYUK m. 31 bu konuda da HMK hükümlerinin uygulanacağını belirtir. Adli yardım talebi, dava açarken veya dava sırasında yapılabilir. Talep eden, geçim durumunu gösteren belgeleri sunmalıdır. Adli yardım kararı, yargılama giderlerinden geçici muafiyet sağlar; ancak dava sonunda haksız çıkan taraf bakımından gider hesabı yapılabilir. Adli yardım, mali gücü yetersiz kişilerin hak arama özgürlüğünü korumaya hizmet eder.

Vekâlet Ücreti

Vekille takip edilen davalarda, haklı çıkan taraf lehine karşı tarafa yükletilen vekâlet ücretine hükmedilebilir. Vekâlet ücretinin tutarı, ilgili avukatlık asgari ücret tarifesi esas alınarak mahkemece belirlenir. İdari yargıda idare aleyhine hükmedilen vekâlet ücreti, davacıya ödenir; davacı aleyhine hükmedilen ücret ise idareye ödenir. Vekâlet ücreti hakkında kesin bir tutar vermek mümkün değildir; çünkü tutar dava türüne, davanın konusuna ve tarifenin güncel haline göre değişir. Vekâlet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin kararlar bakımından bazı kanun yolu sınırlamaları da bulunmaktadır; bu nedenle karar verildiğinde itiraz yolları ve süreleri dikkatle kontrol edilmelidir.

Hükmedilen Bedellerin Ödenmesi

Dava idare aleyhine sonuçlanmışsa, hükmedilen tutarların nasıl ödeneceği İYUK m. 28’de düzenlenmiştir. Konusu belli bir miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile her türlü davalarda hükmedilen vekâlet ücreti ve yargılama giderleri, davacının veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına, bu bildirim tarihinden itibaren m. 28/1’de belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde ödenir. Bu nedenle davayı kazanan tarafın, banka hesap bilgisini yazılı olarak idareye bildirmesi önemlidir; bildirim yapılmadan ödeme sürecinin başlaması beklenemez. Karar uygulama süreci için idare mahkemesi kararının uygulanması yazısına bakabilirsiniz.

Teminat ve Diğer Usul Konuları

İYUK m. 31’in sayma yaptığı konular arasında teminat da yer alır. Yürütmenin durdurulması gibi bazı taleplerde, mahkeme teminat gösterilmesini isteyebilir; teminatın şekli ve miktarı ilgili hükümler çerçevesinde belirlenir. Yürütmenin durdurulması hakkında ayrıntı için temyiz ve istinaf aşamasında yürütmenin durdurulması ve teminat yazısı yararlıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• Harç ve posta ücretini eksik yatırmak,
• Bilirkişi avansını süresinde yatırmamak,
• Adli yardım talebini gerekli belgelerle desteklememek,
• Kazanılan davada banka hesap bilgisini idareye bildirmemek,
• Vekâlet ücretinin kesin tutarını önceden bilinen bir rakam gibi düşünmek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir kişi, imar planına karşı iptal davası açarken teknik bir planlama uyuşmazlığı için bilirkişi incelemesi talep eder ve mahkemenin belirlediği avansı zamanında yatırır. Dava iptal yönünde sonuçlanınca, yargılama giderleri ve vekâlet ücreti idare aleyhine hükmedilir. Davacı, banka hesap bilgisini idareye yazılı bildirir ve ödeme bu bildirimden sonra yapılır. Avansı yatırmasaydı, bilirkişi delili dosyaya girmeyebilirdi.

Sonuç

İdari yargıda yargılama giderleri ve vekâlet ücreti konusunda İYUK m. 31, HMK hükümlerine atıf yapar; harç, bilirkişi, keşif ve adli yardım gibi konularda genel kurallar uygulanır. Hükmedilen tutarların ödenmesi ise İYUK m. 28 çerçevesinde davacının bildireceği banka hesabına yapılır. Dava maliyetini ve süreç planını önceden değerlendirmek için idare hukuku kapsamında dosyanızı birlikte inceleyebiliriz. İletişim sayfasındaki telefon numarasından veya mesajla ulaşabilirsiniz.