Kamu ihalesinde sözleşmeye davet süresi, on günlük imza ve kesin teminat süresi, yabancı istekliye ek süre, idarenin yükümlülüğü ve noter ihbarnamesiyle vazgeçme.
Kısaca
- İhale sonucunun bildiriminden sonra bekleme süresi geçmeden sözleşme imzalanamaz; ihale üzerinde kalan istekli üç gün içinde sözleşmeye davet edilir (m. 41, 42).
- İstekli tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır; yabancı isteklilere on iki gün ilave edilir.
- İmzalamazsa geçici teminat gelir kaydedilir; idare uygun görürse ikinci teklif sahibiyle sözleşme yapabilir (m. 44).
- İdare süresinde gerekli işlemleri yapmazsa istekli, on gün süreli noter ihbarnamesiyle taahhüdünden vazgeçebilir (m. 45).
İhale kararı onaylanıp sonuç bildirilmekle iş bitmez; asıl hukuki bağ sözleşmeyle kurulur. Sözleşme aşaması, hem yükleniciye hem de idareye kesin süreler ve yükümlülükler getirir. Yüklenicinin kesin teminatı ve imzayı zamanında tamamlaması, idarenin de sözleşmeyi zamanında hazırlayıp imzaya sunması gerekir. Bu sürelerin kaçırılması geçici teminatın gelir kaydına, yasaklama yaptırımına ya da isteklinin taahhüdünden vazgeçme hakkına yol açar. Bu yazıda Kamu İhale Kanunu m. 41-46 çerçevesinde sözleşme aşamasını anlatıyoruz.
Sözleşmeden Önce Bekleme Süresi
Kanun m. 41, ihale sonucunun bütün isteklilere bildiriminden itibaren pazarlık usulünün b ve c bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün geçmedikçe sözleşme imzalanamayacağını belirtir. Bu süre isteklilerin şikâyet yollarını kullanabilmesi içindir. Şikâyet başvurusu yapılmışsa, sözleşme imzalanması için idare kararının son bildirim tarihini izleyen on gün geçmesi ve itirazen şikâyet başvurusunda bulunulmadığına ilişkin sorgulama yapılması gerekir; itirazen şikâyet yapılmışsa Kurum nihai kararını vermeden sözleşme imzalanamaz. Bu konuda idareye şikâyet başvurusu yazımıza bakabilirsiniz.
Sözleşmeye Davet
Kanun m. 42’ye göre m. 41’de belirtilen sürelerin bitimini, ön mali kontrol yapılması gereken hallerde ise bu kontrolün tamamlandığı tarihi izleyen günden itibaren üç gün içinde ihale üzerinde bırakılan istekliye, tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vermek suretiyle sözleşmeyi imzalaması hususu bildirilir. Yabancı istekliler için bu süreye on iki gün ilave edilir. Sözleşmenin imzalanacağı tarihte ihale sonuç bilgileri Kuruma gönderilmek suretiyle ihale üzerinde kalan isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit edilmesi zorunludur. Kesin teminat alınmayan danışmanlık hizmet ihalelerinde sözleşmeye davet, kesin teminat istenmeksizin aynı esaslara göre yapılır.
Kesin Teminat
Kanun m. 43’e göre sözleşmenin yapılmasından önce ihale üzerinde kalan istekliden ihale bedeli üzerinden hesaplanmak suretiyle yüzde altı oranında kesin teminat alınır. Danışmanlık hizmet ihalelerinde ihale dokümanında belirtilmesi kaydıyla kesin teminat sözleşme yapılmadan önce alınmayabilir; bu durumda her hakedişten yüzde altı oranında kesinti yapılır. Sınır değerin altında teklif verenlerden farklı oranlarda kesin teminat alınabilmesi için Kurum düzenlemeleri yapabilir. Teminat türleri ve süre kuralları için geçici ve kesin teminat yazımıza bakabilirsiniz.
Yüklenicinin Görev ve Sorumluluğu
Kanun m. 44’e göre ihale üzerinde kalan istekli, m. 42 ve 43’e göre kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Sözleşme imzalandıktan hemen sonra geçici teminat iade edilir. Bu zorunluluklara uyulmadığı takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda idare, ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de Kanunda belirtilen esas ve usullere göre sözleşme imzalayabilir. İkinci teklif sahibi ile sözleşme imzalanabilmesi için, m. 42’de belirtilen on günlük sürenin bitimini izleyen üç gün içinde ikinci teklif sahibi istekliye tebligat yapılır. Bu isteklinin de sözleşmeyi imzalamaması halinde geçici teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir.
Ayrıca Kanun m. 58, üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep halleri dışında usulüne göre sözleşme yapmayanlar hakkında altı aydan az olmamak üzere bir yıla kadar kamu ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilmesini düzenler. Yani sözleşmeyi imzalamamanın sonucu yalnızca teminat kaybı değil, yasaklama riskidir. Mücbir sebep halleri bu sonucun dışında kalır; hastalık, doğal afet gibi engellerin belgelenmesi bu nedenle önemlidir.
İdarenin Görev ve Sorumluluğu
Kanun m. 45’e göre idare, m. 42 ve 44’te yazılı süre içinde sözleşme yapılması hususunda kendisine düşen görevleri yapmakla yükümlüdür. İdarenin bu yükümlülüğü yerine getirmemesi halinde istekli, sürenin bitmesini izleyen günden itibaren en geç beş gün içinde, on gün süreli bir noter ihbarnamesi ile bildirmek şartıyla taahhüdünden vazgeçebilir. Bu takdirde geçici teminat geri verilir ve istekli teminat vermek için yaptığı belgelendirilmiş giderleri isteyebilir. Bu zarar sebep olanlara tazmin ettirilir ve ayrıca haklarında m. 60 hükümleri uygulanır. Bu hüküm, idarenin gecikmesi nedeniyle isteklinin süresiz olarak bağlı kalmasını önler.
Sözleşmenin Şekli ve İçeriği
Kanun m. 46’ya göre yapılan bütün ihaleler bir sözleşmeye bağlanır. Sözleşmeler idarece hazırlanır ve ihale yetkilisi ile yüklenici tarafından imzalanır; yüklenicinin ortak girişim olması halinde sözleşmeler ortak girişimin bütün ortakları tarafından imzalanır. İhale dokümanında aksi belirtilmedikçe sözleşmelerin notere tescili ve onaylattırılması zorunlu değildir. İhale dokümanında belirtilen şartlara aykırı sözleşme düzenlenemez. Bu son kural, sözleşmede ihale dokümanına aykırı hükümler yer almasını yasaklar; yüklenici, sözleşmede dokümana aykırı bir hüküm görürse imzalamadan önce bunu idareye yazılı bildirmelidir.
Sonuçların Kuruma Bildirilmesi
Kanun m. 47’ye göre idarelerin yapım işleri ile mal ve hizmet alımlarının sonuçları, m. 42’ye göre gönderilenler hariç, en geç onbeş gün içinde Kuruma bildirilir. Bu sonuçlardan Kanun kapsamındaki ihalelere ilişkin olanlar Kurum tarafından Kamu İhale Bülteninde yayımlanır. Bu düzenleme ihalelerin kamuoyu denetimini artırır.
Yükleniciler İçin Pratik Öneriler
Sözleşme davetini alan yüklenici, teminat mektubunun süresi ve içeriği ile ilgili bankayla önceden görüşmeli, imza yetkisi olan kişilerin hazır bulunmasını sağlamalıdır. On günlük sürenin tebliğ tarihini izleyen günden başladığı hesaplanmalı ve son güne bırakılmamalıdır. Sözleşme taslağı dokümanla karşılaştırılmalı ve farklılıklar imzadan önce yazılı bildirilmelidir. Mücbir sebep ihtimali varsa, hemen ve belgeli bildirim yapılmalıdır.
Sık Yapılan Hatalar
- Kesin teminat mektubunu son güne bırakmak,
- Sözleşme taslağını dokümanla karşılaştırmadan imzalamak,
- İdarenin süresi geçtiğinde noter ihbarnamesi için beş günlük süreyi kaçırmak,
- Mücbir sebebi belgelemeden sözleşmeyi imzalamamak,
- Ortak girişimde bütün ortakların imzasını unutmak.
Örnek Olay
Aşağıdaki örnek kurgusaldır. İhale bir firmanın üzerinde kalır; sonuç bildirilir ve bekleme süresi dolar. İdare üç gün içinde firmaya sözleşme davetini tebliğ eder. Firma on gün içinde kesin teminatı verir ve sözleşmeyi imzalar; geçici teminatı iade edilir. Başka bir ihalede idare süresi içinde sözleşme metnini hazırlayıp yükleniciye sunmaz. Yüklenici, sürenin bitmesini izleyen beş gün içinde on gün süreli noter ihbarnamesi göndererek taahhüdünden vazgeçme hakkını kullanır ve giderlerini talep eder.
Sonuç
İhale sonrası sözleşme süreci, sürelere sıkı sıkıya bağlıdır: bekleme süresi, üç günlük davet, on günlük imza ve kesin teminat süresi ile idarenin noter ihbarnamesine bağlanan yükümlülüğü. Bu süreleri kaçırmak teminat kaybı, yasaklama veya vazgeçme haklarının sona ermesiyle sonuçlanabilir. Sözleşme aşamasında bir uyuşmazlık yaşıyorsanız ya da süreleri doğru değerlendirmek istiyorsanız, idare hukuku kapsamında dosyanızı incelemek üzere iletişim sayfamızdan telefon veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İhale üzerinde kalan istekli sözleşmeyi kaç günde imzalamalıdır?
Kanun m. 42’ye göre istekli, sözleşmeye davet bildirimin tebliğ tarihini izleyen on gün içinde kesin teminatı vererek sözleşmeyi imzalamak zorundadır. Yabancı istekliler için bu süreye on iki gün ilave edilir.
Sözleşmeyi imzalamazsam ne olur?
Kesin teminat verilip sözleşme imzalanmazsa, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin geçici teminatı gelir kaydedilir. İdare, uygun görürse ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibiyle de sözleşme imzalayabilir. Ayrıca üzerine ihale yapıldığı halde mücbir sebep dışında sözleşme yapmayanlar hakkında altı aydan bir yıla kadar yasaklama uygulanabilir.
İdare süresinde sözleşmeyi hazırlamazsa ne yapabilirim?
İdare 42 ve 44. maddelerdeki süre içinde sözleşme yapılması hususunda görevlerini yapmazsa, istekli sürenin bitmesini izleyen günden itibaren en geç beş gün içinde on gün süreli noter ihbarnamesiyle taahhüdünden vazgeçebilir. Bu durumda geçici teminat geri verilir ve belgelendirilmiş giderler istenebilir.
Sözleşme noterde yapılmak zorunda mıdır?
Hayır. Kanun m. 46’ya göre ihale dokümanında aksi belirtilmedikçe sözleşmelerin notere tescili ve onaylattırılması zorunlu değildir. Sözleşmeler idarece hazırlanır ve ihale yetkilisi ile yüklenici tarafından imzalanır.
Dayanak mevzuat
- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu m. 41, 42, 43, 44, 45, 46, 58
İdare Hukuku konusunda destek mi gerekiyor?
Durumunuzu anlatın, size en geç 24 saat içinde dönüş yapalım. Görüşme büroda veya online yapılabilir; paylaştığınız bilgiler gizli tutulur.