Kredi İçin Açılan Hesaptan Ücret Alınabilir mi? Hesap Masrafı Yasağı, Kredili Mevduat ve Yan Ürün Şartı

Kredi kullanırken tüketicinin karşısına çıkan en yaygın uygulamalardan biri, kredi için ayrıca bir hesap açılması ve o hesaba bir işletim ücreti yansıtılmasıdır. Bir diğeri de kredinin yanında kart, sigorta veya yatırım ürünü satın alma zorunluluğudur. 6502 sayılı Kanunun 31. maddesi ve 29. maddesinin üçüncü fıkrası bu uygulamaları sınırlar. Bu yazıda kredi hesabı ücretinin yasaklanmasını, hesabın kapanma kuralını, kredili mevduatın izne bağlanmasını ve yan ürün şartının geçersizliğini anlatıyoruz.

Kredi Hesabından Ücret Alınamaz

31. maddenin birinci fıkrasına göre belirli süreli kredi sözleşmesine ilişkin bir hesap açılması ve bu hesaptan sadece kredi ile ilgili işlemler yapılması durumunda, tüketiciden bu hesaba ilişkin herhangi bir isim altında ücret veya masraf talep edilemez. “Herhangi bir isim altında” ifadesi kapsamı genişletir: hesap işletim ücreti, hesap açılış bedeli, kart aidatı veya masraf gibi farklı adlarla yapılan kesintiler de yasak kapsamındadır. Kredinin taksitleri bu hesaptan tahsil ediliyorsa ve hesap başka işlem için kullanılmıyorsa, bankanın hesaba ilişkin ücret alması hukuka aykırıdır. Tüketici ekstrelerini incelemeli; kredi ile ilgisiz görünen kalemleri sorgulamalıdır.

Hesabın Kapanması

Aynı fıkranın ikinci cümlesi, bu hesabın tüketicinin aksine yazılı veya kalıcı veri saklayıcısıyla talebi olmaması halinde kredinin ödenmesi ile kapanacağını belirtir. “Kalıcı veri saklayıcısıyla” ibaresi 24 Ekim 2024 tarihli 7529 sayılı Kanunla eklenmiştir. Böylece tüketici, hesabı açık tutmak isterse bunu dijital kanaldan da bildirebilir. Talep yoksa, kredinin son taksidi ödenince hesap kapanır. Bankaların hesabı kendiliğinden açık tutup hesap ücreti işletmesi kanunun amacına aykırıdır. Kredi bitiminden sonra hesabın kapandığına dair bankadan yazılı teyit istemek yerindedir.

Kredili Mevduat Hesabının Ayrılması

31. maddenin ikinci fıkrası, tüketicinin açık talimatı olmaksızın belirli süreli kredi sözleşmesi ile ilişkili bir kredili mevduat sözleşmesi yapılamayacağını hükme bağlar. Kredili mevduat hesabı, hesapta bakiye olmasa da belirli limite kadar eksiye düşmeyi sağlar ve belirsiz süreli bir kredi türüdür. Banka, ihtiyaç kredisi kullanan tüketiciye bu limiti otomatik tanımlayamaz. Tüketici bir gün hesabının eksiye düştüğünü ve faiz işletildiğini fark ederse, kredili mevduat talimatının ne zaman ve nasıl verildiğini bankadan sormalı; açık talimat yoksa limitin iptalini ve haksız tahsil edilen faizin iadesini istemelidir.

Yan Finansal Ürün Şartı Yasağı

29. maddenin üçüncü fıkrasına göre tüketici kredisi sözleşmesi, kredi ile ilgili olanlar hariç yan finansal ürün ve hizmetlerin satın alınması şartına bağlanamaz. Örneğin kredi verilmesi için tüketiciden ayrıca yatırım hesabı açması, bir sigorta ürünü alması, yeni bir kredi kartı çıkarması veya mevduat bulundurması istenemez. “Kredi ile ilgili olanlar hariç” ifadesi, kredinin niteliği gereği zorunlu olan işlemlere (örneğin kredinin kullandırılacağı hesabın açılması) izin verir; ancak bunların dışındaki ürünlerin zorunlu kılınması yasaktır. Bankaların bu tür uygulamaları çapraz satış olarak bilinir; kanun bu satışı tüketici aleyhine zorlamaya karşı korur.

Kredi Kartı Aidatsız Seçenek

31. maddenin üçüncü fıkrası, kart çıkaran kuruluşların, tüketicilere yıllık üyelik aidatı ve benzeri isim altında ücret tahsil etmedikleri bir kredi kartı türü sunmak zorunda olduğunu belirtir. Bu, tüketicinin yıllık aidat ödemeden kredi kartı kullanabilme hakkıdır. Banka aidatlı kartı öne çıkarabilir; ancak aidatsız seçeneğin sunulması zorunludur. Tüketici kredi kartı başvurusu yaparken aidatsız kart talebini yazılı olarak belirtmeli, sunulmuyorsa bunu belgelemelidir. Kartla ilgili diğer haklar için kredi kartı asgari ödeme oranı ve ödememenin sonuçları yazısına bakılabilir.

Konut Kredisinde Aynı Düzenleme

Konut finansmanında da benzer koruma vardır. 39. maddenin birinci fıkrası, konut finansmanı sözleşmesine ilişkin bir hesap açılması ve bu hesaptan sadece kredi ile ilgili işlemler yapılması halinde tüketiciden hesaba ilişkin herhangi bir isim altında ücret veya masraf talep edilemeyeceğini belirtir. İkinci fıkra, açık talimat olmaksızın konut finansmanı sözleşmesi ile ilişkili kredili mevduat sözleşmesi yapılamayacağını söyler. Üçüncü fıkra ise konut yapı kooperatiflerinin gerçek kişi ortaklarını da tüketici sayar. Böylece kooperatif ortağı olarak konut finansmanı kullananlar da aynı korumadan yararlanır.

İtiraz ve Hak Arama

Tüketici, kredi hesabından tahsil edilen ücretlerin kanuna aykırı olduğunu düşünüyorsa öncelikle bankaya yazılı başvurmalı ve kesilen tutarların iadesini talep etmelidir. Banka ret verirse veya yanıt vermezse, uyuşmazlığın parasal değerine göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulabilir. Başvuruda kredi sözleşmesi, hesap ekstreleri, ücret kalemleri ve banka yazışmaları delil olarak sunulur. Zaman aşımı ve başvuru süreleri bakımından, ücretlerin tahsil edildiği tarihler kaydedilmelidir. Uyuşmazlığın çözümünde bilirkişi incelemesi, ücretlerin kredi ile ilgili olup olmadığını belirleyebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Hesap ekstresindeki küçük ücret kalemlerini incelememek,
• Kredi bitince hesabın kapandığını doğrulamamak,
• Habersiz tanımlanan kredili mevduat limitini fark etmemek,
• Kredi verilirken istenen ek ürünleri zorunlu sanıp kabul etmek,
• Aidatsız kredi kartı seçeneğini sormamak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir tüketici ihtiyaç kredisi kullanır; banka, taksit tahsili için ayrı bir hesap açar ve her ay hesap işletim ücreti keser. Tüketici, hesaptan yalnızca kredi işlemleri yapıldığını belgeleyerek bankaya yazılı başvurur ve kesilen ücretlerin iadesini ister. Banka kanunun ilgili hükmü karşısında ücretleri iade eder ve hesabı kredi bitiminde kapatır. Tüketici ayrıca kredili mevduat limitinin açık talimat olmadan tanımlandığını fark ederek iptal ettirir.

Ücret İadesinde Zamanaşımı ve Belgeleme

Kesilen ücretlerin iadesi için tüketicinin hangi dönemlere ait tahsilatları talep edeceğini belirlemesi gerekir. Bunun için kredi kullanıldığı tarihten itibaren hesap hareketlerinin tamamı bankadan istenmeli, ücret ve masraf kalemleri tek tek işaretlenmelidir. Hesap dökümü, internet bankacılığından da alınabilir; ancak bankanın kaşeli veya elektronik imzalı dökümü ispat açısından daha güçlüdür. İade talebinde kalemlerin toplamı, tarihleri ve dayanak kanun maddesi yazılmalıdır. Böylece uyuşmazlık hakem heyeti veya mahkemeye gittiğinde bilirkişinin hesabı kolaylaşır ve tüketicinin talebi somutlaşmış olur.

Sonuç

Kredi için açılan ve yalnızca kredi işlemlerinde kullanılan hesaptan ücret alınamaz, kredili mevduat açık talimatsız tanımlanamaz ve kredi yan finansal ürün alma şartına bağlanamaz. Bu kurallar tüketicinin gizli maliyetlerle karşılaşmasını önler. Kredi hesabınızdaki kesintiler için tüketici hukuku sayfamıza bakabilir, iletişim sayfasındaki telefon numarasından veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.