Bankanın Kredi Kartı Faizini Artırması: Otuz Gün Önceden Bildirim ve Altmış Günlük Çıkış Hakkı

Kredi kartı faiz oranlarının değişebileceği çoğu kart hamilinin bildiği bir gerçektir; ancak bu değişikliğin nasıl ve hangi şartlarla yapılabileceği, hamilin hangi haklara sahip olduğu daha az bilinir. Bankalar zaman zaman sözleşme şartlarını güncelleyebilir; bunlar arasında faiz oranı, ücret, limit ve asgari ödeme şartları bulunur. 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu, bu değişiklikler için hamilin lehine bir bildirim ve çıkış düzeni öngörür. Bu yazıda kanunun 25. maddesindeki kuralları açıklıyoruz.

Sözleşme Değişikliğinin Genel Kuralı

Kanunun 25. maddesinin birinci fıkrasına göre sözleşmede yapılacak değişiklikler kart hamiline bildirilir. Bu değişiklikler bildirimin yapıldığı döneme ilişkin son ödeme tarihinden itibaren hüküm ifade eder. Bildirimin ait olduğu döneme ilişkin son ödeme tarihinden sonra kartın kullanılmaya devam olunması halinde, sözleşmede meydana gelen değişikliklerin kabul edildiği addolunur. Yani hamil değişikliği bildirim aldığı halde kartı kullanmayı sürdürürse, değişiklik zımnen kabul edilmiş sayılır.

Bu kuralın iki önemli sonucu vardır. Birincisi, bildirimin ulaşması şarttır; hamile ulaşmayan bir değişiklik bağlayıcı olmaz. İkincisi, hamilin değişikliği kabul etmek istemediği hallerde kartı kullanmaya devam etmemesi ve gerekirse sözleşmeyi feshetmesi gerekir. Kanun hamile, talep etmek suretiyle kartı iptal ettirmek ve sözleşmeyi feshetmek hakkını açıkça tanır.

Faiz Artırımı İçin Özel Kural

Faiz oranı artırımı, genel değişiklik kuralından ayrılır: faiz oranının artırılması durumunda bu değişikliğin hüküm ifade edebilmesi için otuz gün önceden kart hamiline bildirilmesi zorunludur. Otuz günlük sürenin amacı, hamilin yeni oranı öğrenip borcunu ödeme, kartı bırakma veya alternatif bulma imkânına sahip olmasıdır. Bildirim yapılmadan ya da otuz günden kısa bir süre önce yapılan artış, kanuna uygun bir bildirim sayılmaz.

Faiz oranı konusunda bir başka güvence, azami faiz oranlarının belirlenmesidir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, azami akdi ve gecikme faiz oranlarını tespit ve ilan etmeye yetkilidir (m. 26). Kart çıkaran kuruluşlar da kredi kartlarına uyguladıkları faiz, gecikme faizi, yıllık ücret ve her türlü komisyon oranlarını kamuoyuna yayınlanmak üzere aylık olarak kuruma iletmek zorundadır (m. 13). Dolayısıyla banka, ilan edilen azami oranı aşan bir faiz uygulayamaz.

Altmış Günlük Çıkış Hakkı

Kanun hamile bir çıkış yolu daha tanır: kart hamili, faiz artırımına ilişkin bildirim tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde tüm borcunu ödeyip kredi kartını kullanmaya son verdiği takdirde faiz artışından etkilenmez. Bu hüküm, hamilin yeni faiz oranını kabul etmek zorunda kalmadan mevcut borcunu eski koşullarla kapatmasını sağlar. Uygulamada bu hakkın kullanılması için üç adım gerekir:

• Faiz artırımı bildirimini ve tarihini tespit etmek,
• Altmış gün içinde tüm borcu ödemek,
• Kartı kullanmayı bırakmak ve mümkünse kartı yazılı olarak iptal ettirmek.

Borcun tamamının ödenmesi gerektiği unutulmamalıdır; kısmi ödeme bu hakkı doğurmaz. Bu nedenle borç yüksekse, altmış gün içinde tamamını ödemek mümkün olmayabilir; bu durumda başka bir finansman kaynağı, borç yapılandırma veya farklı bir bankadan düşük faizli kredi ile borcu kapatma seçenekleri değerlendirilebilir.

Hamilin Bildirimi Alıp Almadığının İspatı

Bildirimin yapılıp yapılmadığı uyuşmazlık konusu olduğunda, kuruluşun bildirimi hangi yolla ve ne zaman yaptığını ispatlaması önem kazanır. Kart hamiline ve kefillerine yapılacak ihtarlar, Tebligat Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla sözleşmedeki veya başvuru formundaki adrese, hamil adresini değiştirdiğini bildirmişse bildirilen son adrese yapılır (m. 45). Kart hamili de adresinde meydana gelen değişiklikleri değişiklik tarihinden itibaren on beş gün içinde kart çıkaran kuruluşa bildirmekle yükümlüdür (m. 16). Adres bildirmeyen hamil, kendisine yapılan bildirimin ulaşmadığını ileri sürmekte güçlük çekebilir.

Hesap özeti de kanunen zorunlu bir bildirim aracıdır: kredi kartı hesap özeti düzenlenmesi, yazılı veya kart hamilinin talebi üzerine elektronik ortam veya başka etkin yollarla bildirilmesi zorunludur (m. 10). Sözleşme değişikliği bildirimlerinin hesap özetine eklenen notlarla yapılması da mümkündür; bu nedenle hamil hesap özetlerini dikkatle okumalıdır.

Sözleşmede Yer Almayan Ücret ve Masraflar

Değişiklik bildirimi, kuruluşa sınırsız yetki vermez. Kart hamilinin yaptığı işlemler nedeniyle sözleşmede yer almayan faiz, komisyon veya masraf gibi adlar altında hiçbir şekil ve surette ödeme talep edilemez ve kart hamilinin hesabından kesinti yapılamaz (m. 24). Ayrıca sözleşmede kart hamilinin haklarını zedeleyici ve kart çıkaran kuruluş lehine tek taraflı haksız şartlar sağlayan hükümlere yer verilemez. Yani değişiklik yoluyla getirilmek istenen her yeni ücret kalemi, kanunun bu sınırlarına tabidir. Genel işlem koşullarında haksız şart denetimi için genel işlem koşulları ve haksız şart denetimi yazısına bakabilirsiniz.

Faiz Hesaplama Kuralları ile İlişkisi

Faiz oranı artırımı kadar, faizin nasıl hesaplandığı da önemlidir. Kanun, hesap kesim tarihinden önceki bir tarih itibarıyla faiz yürütülebileceğine ilişkin kayıtları hükümsüz sayar (nakit kullanımı istisnası saklı), dönem borcunun bir kısmının ödenmesi halinde kalan hesap bakiyesi üzerinden faiz hesaplanmasını öngörür ve temerrüt hali de dahil olmak üzere kart borçlarında bileşik faiz uygulanmasını yasaklar (m. 26). Hesap özetinde yer alan faiz tutarı bu kurallara göre kontrol edilmelidir. Bileşik faiz yasağıyla ilgili genel bilgi için faiz üzerine faiz yasağı ve temerrüt faizinin sınırları yazısını inceleyebilirsiniz.

Faiz Artışına İtiraz ve Uyuşmazlık Çözümü

Bildirimsiz veya süresi dolmadan uygulanan faiz artışı fark edildiğinde, hesap özetine son ödeme tarihinden itibaren on gün içinde gerekçeli itiraz edilebilir; kuruluş yirmi gün içinde gerekçeli cevap vermek zorundadır (m. 11). Cevap tatmin edici değilse tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulabilir; kanun, uyuşmazlıklarda hamilin tüketici olması halinde tüketici hukuku hükümlerinin uygulanacağını belirtir (m. 44). İtirazın yazılı yapılması, bildirim tarihini ve faiz farkını içermesi ispat açısından önemlidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Değişiklik bildirimini okumadan kartı kullanmaya devam etmek,
• Altmış günlük süreyi takip etmeyip çıkış hakkını kaçırmak,
• Faiz artışının otuz gün önceden bildirilip bildirilmediğini kontrol etmemek,
• Adres değişikliğini kuruluşa bildirmemek,
• Hesap özetinde yeni ücret kalemlerini fark edip itiraz etmemek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir kart hamiline banka, faiz oranının artırıldığına dair bir bildirim gönderir. Hamil bildirimi aldığı gün tarihi not eder ve altmış gün içinde tüm borcunu ödeyip kartı kullanmayı bırakır. Kanun uyarınca faiz artışından etkilenmez. Başka bir hamil ise aynı bildirimi görmezden gelip kartı kullanmaya devam eder; artış sonraki dönemlerde uygulanır. Üçüncü bir hamil ise bildirim yapılmadığını fark eder ve hesap özetine itiraz ederek artışın uygulanmasının kanuna aykırı olduğunu ileri sürer.

Sonuç

Kredi kartı faiz oranı artırımı, ancak otuz gün önceden bildirimle hüküm ifade eder. Hamil, bildirim tarihinden itibaren altmış gün içinde tüm borcunu ödeyip kartı bırakırsa artıştan etkilenmez. Sözleşmede yer almayan ücretler istenemez ve kart borçlarında bileşik faiz uygulanamaz. Faiz artışı veya ek ücret uyuşmazlığında haklarınızı öğrenmek için tüketici hukuku sayfamıza bakabilir, iletişim sayfasından telefon veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.