Kredi Kartı Faizi Nasıl Hesaplanır? Hesap Kesim Tarihi, Kalan Bakiye ve Bileşik Faiz Yasağı

Kredi kartı borcunun büyümesinde en önemli etken faizdir. Ancak faizin hangi tarihten itibaren, hangi tutar üzerinden ve hangi oranla işleyeceği kanunla sınırlanmıştır. Hesap özetlerinde yer alan faiz tutarını anlamak ve gerektiğinde kontrol edebilmek için 5464 sayılı Kanun’un 26. maddesini bilmek gerekir. Bu madde, faiz hesaplamasının başlangıcını, ödeme sürelerini ve bileşik faiz yasağını açık biçimde düzenler.

Hesap Kesim Tarihi Nedir?

Hesap kesim tarihi, kredi kartı dönem borcunun hesaplandığı ve hesap özetinin düzenlendiği gündür. Bu tarihten sonra yapılan harcamalar bir sonraki döneme kalır. Son ödeme tarihi ise hesap özetindeki borcun ödenmesi gereken son gündür. Kanun, hesap kesim tarihi ile son ödeme tarihi arasında on günden az bir süre bulunamayacağını belirtir. Böylece hamil, özeti inceleme, itiraz etme ve ödeme için en az on gün süreye sahip olur.

Bu süre aynı zamanda hesap özetine itiraz süresiyle de ilişkilidir: itiraz, son ödeme tarihinden itibaren on gün içinde yapılabilir (m. 11). Yani hamilin toplam inceleme süresi, hesap kesim tarihinden sonra en az yirmi güne kadar uzayabilir. Bu süreleri takvimde işaretlemek, hem faiz hem itiraz haklarını korumak bakımından önemlidir.

Faizin Başlangıç Tarihi

Kanunun 26. maddesinin birinci fıkrasına göre bir hesap dönemine ilişkin toplam borç tutarı veya hesap bakiyesi üzerinden, o döneme ilişkin hesap özetinin düzenlendiği hesap kesim tarihinden önceki bir tarih itibarıyla faiz yürütülebileceğine ilişkin kayıtlar hükümsüzdür. Yani banka sözleşmeye “faiz, harcama tarihinden itibaren işler” gibi bir hüküm koymuş olsa bile bu hüküm geçerli olmaz.

Kanun burada tek bir istisna tanır: nakit kullanımına ilişkin borçlar hakkında işlem tarihi esas alınabilir. Nakit çekimler ve nakit avans benzeri işlemlerde faiz işlem gününden başlayabilir. Hangi işlemlerin nakit kullanımı kapsamında değerlendirileceğini ise Kurul belirler. Bu nedenle hamil, kart kullanım biçiminin nakit sayılıp sayılmadığını sözleşmeden ve bankanın bilgilendirmelerinden kontrol etmelidir.

Kısmi Ödeme Halinde Faiz

Kanunun aynı maddesinin ikinci fıkrası, dönem borcunun bir kısmının ödenmesi halinde kalan hesap bakiyesi üzerinden faiz hesaplanacağını belirtir. Kalan hesap bakiyesine, asgari tutar ve üzerinde ödeme yapılması durumunda akdi faiz, asgari tutarın altında ödeme yapılması durumunda ise gecikme faizi uygulanır. Bu ayrım önemlidir çünkü gecikme faizi oranı akdi faize göre yüksek olabilir.

Örneğin dönem borcu belirli bir tutar olan hamil, asgari tutarın üzerinde bir ödeme yaparsa yalnızca kalan bakiye üzerinden akdi faiz öder. Asgari tutarın altında ödeme yaparsa aynı bakiye üzerinden gecikme faizi işler. Hesap özetinde faiz hesabının hangi bakiye ve hangi oran üzerinden yapıldığı gösterilmelidir; kalemler anlaşılmıyorsa bankadan açıklama istenebilir. Asgari ödeme tutarının belirlenmesi ve ödenmemesinin sonuçları için kredi kartı asgari ödeme tutarı yazısına bakabilirsiniz.

Bileşik Faiz Yasağı

Kanunun en önemli koruyucu kurallarından biri, temerrüt hali de dahil olmak üzere kart uygulamasından doğan borçlarda bileşik faiz uygulanmayacağıdır. Bileşik faiz, işlemiş faizin anaparaya eklenerek yeniden faiz yürütülmesidir. Kart borçlarında bu yöntem yasaktır. Yani hesap özetinde daha önce işlemiş faiz tutarı, yeni dönemde faiz hesabının esas alınan anaparasına eklenmemelidir.

Uygulamada bankalar, yeni dönem faizini yalnızca kalan anapara üzerinden hesaplamak zorundadır. Hamil faiz hesabını kontrol etmek için bankadan hesap detayı isteyebilir; şüpheli bir hesaplama görürse hesap özetine itiraz edebilir. Bileşik faizin genel hukuktaki yeri için faiz üzerine faiz yasağı ve temerrüt faizinin sınırları yazısını da okuyabilirsiniz.

Azami Faiz Oranı

Kanunun 26. maddesi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının azami akdi ve gecikme faiz oranlarını tespit ve ilan etmeye yetkili olduğunu belirtir. Kart çıkaran kuruluşların uyguladığı oranlar bu azami sınırı aşamaz. Kuruluşlar ayrıca kredi kartlarına uyguladıkları faiz, gecikme faizi, yıllık ücret ve her türlü komisyon oranlarını aylık olarak kuruma iletmek zorundadır (m. 13). Güncel azami oranlar zaman içinde değiştiği için hamil, kendi kartındaki oranı bu yayımlanan sınırlarla karşılaştırmalıdır.

Katılım Bankalarında Kâr Payı ve Gecikme Cezası

Kanun, katılım bankaları açısından bu kanun uygulamasında yer alan faizin kâr payı, gecikme faizinin ise gecikme cezası olarak uygulanacağını belirtir. Yani katılım bankasından alınan kartlarda da aynı sınırlar, farklı terimlerle geçerlidir. Bileşik faiz yasağı ve hesap kesim tarihi kuralları bu kartlar için de uygulanır.

Faiz Hesabında Hatayı Nasıl Anlarım?

Hesap özetinde faiz hesabındaki hatayı tespit etmek için şu adımlar izlenebilir:

• Dönem borcunu, yapılan ödemeyi ve kalan bakiyeyi karşılaştırın,
• Faizin kalan bakiye üzerinden mi, dönem borcunun tamamı üzerinden mi hesaplandığına bakın,
• Uygulanan faiz oranını bankanın ilan ettiği oranlarla ve azami sınırla karşılaştırın,
• Hesap kesim tarihinden önceki bir tarihten faiz işletilip işletilmediğini kontrol edin,
• Yeni dönemde önceki dönemin faizinin anaparaya eklenip eklenmediğini inceleyin.

Hata şüphesi varsa hesap özetine son ödeme tarihinden itibaren on gün içinde gerekçeli itiraz yapılmalı ve kuruluşun yirmi gün içindeki cevabı beklenmelidir. Süreç için kredi kartı hesap özetine itiraz yazısı yol göstericidir.

Sık Yapılan Hatalar

• Hesap kesim tarihi ile son ödeme tarihini karıştırmak,
• Nakit çekimde faizin işlem gününden başladığını bilmemek,
• Faizi hesap özetinde sorgulamamak,
• Asgari tutarın altında ödeme yaparak gecikme faizine düşmek,
• Bileşik faiz uygulandığını fark edip itiraz etmemek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir hamil dönem borcunun bir kısmını asgari tutarın üzerinde öder. Banka yeni dönemde faizi hem anaparaya hem önceki dönemde işlemiş faize uygulayarak hesaplar. Hamil hesap özetinde faiz kalemini inceler ve önceki dönemde işlemiş faizin de faiz yürütülen bakiyeye dahil edildiğini fark eder. Kanunun bileşik faiz yasağına dayanarak son ödeme tarihinden itibaren on gün içinde gerekçeli itiraz eder; banka yirmi gün içinde cevap vermek zorundadır ve hatalı hesaplama düzeltilebilir.

Sonuç

Kredi kartında faiz, hesap kesim tarihinden başlar (nakit kullanım istisnası saklı), kalan bakiye üzerinden hesaplanır ve bileşik faiz yasaktır. Hesap kesim tarihi ile son ödeme tarihi arasında en az on gün bulunur. Faiz hesabı veya hesap özeti uyuşmazlığınız için tüketici hukuku sayfamıza göz atabilir, iletişim sayfasından bize telefon veya mesajla ulaşabilirsiniz.