Pazaryerinin Düzenlediği Kampanya Yerine Getirilmezse Kim Sorumlu? Ön Bilgi ile Reklam Uyumu

İnternet alışverişinde büyük kampanya günleri, sepette indirim, “ikinci ürün yarı fiyatına” ya da “belirli tutar üzeri hediye çeki” gibi uygulamalar sıkça görülür. Bu kampanyaların birçoğu satıcı yerine pazaryeri platformunun kendisi tarafından düzenlenir. Kampanyada vaat edilen indirim uygulanmadığında ya da hediye teslim edilmediğinde, tüketici çoğu zaman sorumluluğun kimde olduğu konusunda kararsız kalır: satıcı mı, pazaryeri mi? 6502 sayılı Kanun’un 48. maddesinin altıncı fıkrası bu soruya bent bent yanıt verir. Bu yazıda kampanya ve reklam uyumu bakımından aracı hizmet sağlayıcının sorumluluğunu anlatıyoruz.

Aracı Hizmet Sağlayıcı Kimdir?

Mesafeli satış ilişkilerinde aracı hizmet sağlayıcı, satıcı ile tüketiciyi bir araya getiren, mesafeli sözleşmenin kurulmasına aracılık eden platformdur. Pazaryerleri bu kategoriye girer. Kanun, bu platformlara ayrı yükümlülükler getirmiş ve bazı konularda satıcıyla birlikte müteselsil sorumlu tutmuştur. Genel çerçeve için pazaryeri ve aracı hizmet sağlayıcının mesafeli satış sorumluluğu yazısına bakabilirsiniz.

Madde 48/6’nın Yapısı

Kanunun 48. maddesinin altıncı fıkrası, aracı hizmet sağlayıcısı olarak faaliyet gösterenlerin, aracılık ettikleri mesafeli sözleşmelere ilişkin şu hususlardan sorumlu olduğunu belirtir:

• Ön bilgilendirmenin yapılmasından, teyidinden ve ispatından satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen (a),
• Veri girişinin satıcı veya sağlayıcı tarafından yapıldığı durumlar hariç olmak üzere, yönetmelikle belirlenen ön bilgilendirmede bulunması zorunlu hususlardaki eksikliklerden (b),
• İşlemlere ilişkin kayıtların tutulmasından ve istenmesi halinde bu bilgilerin ilgili kamu kurumları ile tüketicilere verilmesinden (c),
• Satıcı veya sağlayıcı ile yaptıkları aracılık sözleşmesine aykırı uygulamaları nedeniyle satıcı ve sağlayıcıların kanuna aykırı davranmasına sebep oldukları her bir işlemden (ç),
• Satıcı veya sağlayıcı adına bedel tahsil etmeleri halinde, teslim veya ifa ile cayma hakkına ilişkin yükümlülüklerden satıcı veya sağlayıcı ile birlikte müteselsilen (d),
• Satıcı veya sağlayıcı onayı olmaksızın düzenledikleri kampanyalı, promosyonlu veya indirimli satışlarda, sözleşmenin hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesinden (e),
• Ön bilgilendirmede yer alan hususlar ile reklamlarında yer alan bilgilerin uyumlu olmasından ve ispatından (f).

Bu yazının konusu özellikle (e) ve (f) bentleridir.

Kampanya Yerine Getirilmezse: e Bendi

Aracı hizmet sağlayıcı, satıcı veya sağlayıcı onayı olmaksızın kampanya, promosyon veya indirimli satış düzenlediğinde, bu satışlarda sözleşmenin hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesinden sorumludur. Bu hükmün mantığı açıktır: kampanyayı kendisi tasarlayan ve satıcının haberi olmadan sunan platform, kampanyanın uygulanmasına ilişkin riski de üstlenmelidir. Örneğin platform, satıcının onayı olmadan “sepette ek yüzde on indirim” ilan eder ve satıcı bunu uygulamazsa, tüketici doğrudan pazaryerini sorumlu tutabilir.

Kampanya satıcının onayıyla düzenlenmişse, (e) bendi uygulanmaz; bu durumda sorumluluk, genel kurallara ve diğer bentlere göre, yani satıcının sorumluluğu ve gerektiğinde müteselsil sorumluluk çerçevesinde belirlenir. Dolayısıyla tüketici için ilk soru, kampanyanın kim tarafından düzenlendiğidir: platform mu, satıcı mı? Bu bilgi kampanya metninde, kullanım koşullarında ve sipariş ekranında yer alabilir; yer almıyorsa ispat açısından platformun açıklaması istenmelidir.

Ön Bilgi ile Reklam Uyumu: f Bendi

(f) bendi, ön bilgilendirmede yer alan hususlar ile reklamlarda yer alan bilgilerin uyumlu olmasından ve bunun ispatından aracı hizmet sağlayıcıyı sorumlu tutar. Bir ürün reklamında “hızlı teslimat” veya “iki yıl kullanım süresi” gibi vaatler varken, ürün sayfasındaki ön bilgilendirme formunda bunun aksi yazılıysa, uyumsuzluk söz konusu olur. Bu durumda tüketici, reklam veya ilandaki bilgiyle bağlı olduğunu ileri sürebilir. Aldatıcı reklam ve haksız ticari uygulama yönünden de bu uyumsuzluk önemlidir; ayrıntı için haksız ticari uygulama nedir ve ispat yükü ve pazar yerlerinde haksız ticari uygulama ve satıcıyı koruyan kurallar yazılarına bakabilirsiniz.

İspat Yükü Kimde?

Kanunun 48. maddesinin ikinci fıkrası, tüketicinin bilgilendirildiğine ilişkin ispat yükünün satıcı veya sağlayıcıya ait olduğunu belirtir. Altıncı fıkra ise aracı hizmet sağlayıcıyı ön bilgilendirmenin yapılmasından, teyidinden ve ispatından satıcıyla birlikte sorumlu tutar. Dolayısıyla tüketicinin, bilgilendirmenin yapılmadığını ispatlaması gerekmez; bilgilendirmeyi yapan taraf, yaptığını ispat etmelidir. Buna rağmen tüketicinin, kampanya ekranını ve siparişle ilgili bilgileri saklaması, uyuşmazlık sırasında işini kolaylaştırır.

Tüketici Ne Yapmalı?

1. Kampanya duyurusu, sepet ekranı, sipariş onayı ve ödeme dekontunun ekran görüntüsünü alın,
2. Kampanyanın uygulanmadığını fark ettiğinizde hem platforma hem satıcıya yazılı başvuru yapın,
3. Yanıt alamazsanız veya çözüm sunulmazsa tüketici hakem heyetine başvurun,
4. Parasal değer sınırın üzerindeyse tüketici mahkemesinde dava açın,
5. Kampanyanın kimin tarafından düzenlendiğini, mümkünse platformdan yazılı olarak isteyin.

Başvuru ve yetki konusunda tüketici mahkemesinde görev ve yetki yazısı yararlıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• Kampanya ekranını saklamadan siparişi tamamlamak,
• Kampanyanın uygulanmadığını fark edince yalnızca müşteri hizmetleri çağrı merkeziyle görüşüp yazılı kayıt bırakmamak,
• Satıcıya başvurup pazaryerine başvurmamak veya tam tersi,
• Ön bilgi formunu ve reklam metnini karşılaştırmamak,
• Başvuru için gerekli sürelere dikkat etmemek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir pazaryeri, kendi düzenlediği bir kampanyada “sepette ek yüzde on beş indirim” ilan eder. Bir tüketici indirimden yararlanmak amacıyla siparişini verir; ancak kasada indirim uygulanmaz. Satıcı, kampanyanın kendisi tarafından onaylanmadığını söyler. Tüketici, kampanya ekranını saklamıştır ve platforma yazılı başvuru yapar. Kanunun aracı hizmet sağlayıcıyı, satıcı onayı olmaksızın düzenlenen kampanyalarda sorumlu tutan hükmüne dayanarak platformdan indirim farkını talep eder.

Sonuç

Pazaryerinin kendi düzenlediği kampanyalarda sözleşmenin ifa edilmemesinden aracı hizmet sağlayıcı sorumludur; ayrıca ön bilgi ile reklamın uyumlu olması da platformun yükümlülüğündedir. Kampanya delillerini saklamak ve doğru muhataba yazılı başvuru yapmak hakkın korunmasında belirleyicidir. Kampanya veya pazaryeri uyuşmazlığınız için tüketici hukuku sayfamıza bakabilir, iletişim sayfasından telefonla veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.