Tek Ortaklı Limited Şirkette Ortakla Yapılan Sözleşme Yazılı Olmak Zorunda mı? (TTK 629)

Tek ortaklı limited şirket, girişimcilere şirket kurma esnekliği sağlayan bir yapıdır. Ancak tek ortağın hem şirketin sahibi hem yöneticisi olması, kendisiyle şirket arasındaki işlemlerin şeffaflığı konusunda risk yaratır. Ortak, şirkete borç verebilir, şirketten kira alabilir, mal satabilir veya hizmet sunabilir; bu işlemlerin gerçekliği, bedeli ve şekli önemlidir. Türk Ticaret Kanunu’nun 629. maddesi, tek ortaklı limited şirkette ortak-şirket sözleşmelerinin yazılı yapılmasını şart koşar. Bu yazıda kuralın kapsamını ve sonuçlarını anlatıyoruz.

Tek Ortaklı Limited Şirketin Hukuki Yapısı

Limited şirket, bir veya daha çok gerçek veya tüzel kişi tarafından kurulabilir (TTK m. 573). Tek ortaklı şirkette ortak, genel kurulun tüm yetkilerine sahiptir ve kararlarını yazılı yapmalıdır (m. 616/3). Şirket ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olduğundan, ortak ile şirket arasındaki işlemler iki farklı hukuki kişi arasında yapılan sözleşmelerdir. Bu ayrım, alacaklıların ve üçüncü kişilerin korunması bakımından temel önemdedir. Tek ortaklı şirket kuruluşu için tek ortaklı şirket kuruluşu yazısına bakabilirsiniz.

Yazılı Şekil Şartı

TTK m. 629/2’ye göre sözleşmenin yapılması sırasında şirket tek ortak tarafından ister temsil edilsin ister edilmesin, tek ortaklı limited şirketlerde, bu ortak ile şirket arasında yapılan sözleşmenin geçerli olması, sözleşmenin yazılı şekilde yapılmasına bağlıdır. Bu, geçerlilik şartıdır; yani yazılı yapılmayan sözleşme hukuken geçerli olmaz. Örneğin tek ortağın şirkete verdiği bir borç, şirketin ortaktan kiraladığı bir taşınmaz veya ortağın şirkete sattığı bir mal için yazılı sözleşme düzenlenmezse, bu işlemler geçerlilik sorunlarıyla karşılaşır. Kural, şirketin ortak tarafından temsil edilip edilmediğine bakılmaksızın uygulanır; ortak ister şirket adına ister kendi adına imza atsın, yazılı şekil şarttır.

Günlük ve Sıradan İşlemler İstisnası

Kanun, yazılı şekil şartının kapsamını sınırlar: bu zorunluluk, piyasa şartlarına göre günlük, önemsiz ve sıradan işlemlere ilişkin sözleşmelere uygulanmaz (m. 629/2 son cümle). Yani ortağın şirketten günlük küçük alışveriş yapması veya rutin ve düşük bedelli işlemler için yazılı sözleşme aranmaz. Hangi işlemlerin günlük, önemsiz ve sıradan olduğu şirketin büyüklüğüne ve faaliyet alanına göre değerlendirilir. Örneğin aylık düzenli kira, yüksek tutarlı borç veya hizmet sözleşmeleri sıradan sayılmaz ve yazılı olmalıdır. Şüpheli durumlarda yazılı sözleşme yapmak en güvenli yoldur.

Yasağın Amacı

Bu düzenlemenin amacı, tek ortağın şirketle yaptığı işlemlerin şeffaf ve denetlenebilir olmasını sağlamaktır. Tek ortaklı şirkette şirket iradesi ile ortak iradesi aynı kişide birleşir; bu durum “kendi kendine sözleşme” riskini doğurur. Yazılı şekil, işlemin gerçekten yapıldığını, bedelinin makul olduğunu ve şirketin çıkarına aykırı olmadığını belgelendirir. Böylece şirketin alacaklıları, vergi idaresi ve ileride şirketi devralacak kişiler işlemleri inceleyebilir. Bu, örtülü kazanç aktarımı ve sermayenin gizli iadesi gibi sorunların önlenmesine yardımcı olur.

Temsil Yetkisi ve İmza

TTK m. 629/1’e göre müdürlerin temsil yetkilerinin kapsamına, yetkinin sınırlandırılmasına, imzaya yetkili olanların belirlenmesine, imza şekli ile bunların tescil ve ilanına anonim şirketlere ilişkin ilgili hükümler kıyas yoluyla uygulanır. Yani limited şirkette imza yetkisi ve sirküler düzenlemesi anonim şirket kurallarına benzer. Tek ortaklı şirkette ortak aynı zamanda müdür ise, şirket adına imza atarken ortak sıfatıyla da karşı tarafta bulunur; bu nedenle iki ayrı sıfatı yazılı sözleşmede açıkça belirtmek gerekir. Temsil ve imza konusunda şirketin temsili ve imza yetkisi yazısı yararlıdır.

Ticari Vekil Atanması

TTK m. 629/3’e göre müdürler tarafından şirkete hizmet akdi ile bağlı olanların sınırlı yetkiye sahip ticari vekil veya diğer tacir yardımcıları olarak atanması hususunda 367. madde ile 371. maddenin yedinci fıkrası kıyasen limited şirketlere de uygulanır. Bu, limited şirkette çalışanların sınırlı yetkili ticari vekil olarak atanabilmesini düzenler. Ticari vekil ve yetkileri için ticari vekil ve mağaza çalışanlarının yetkisi ve sınırları yazısına bakabilirsiniz.

Sermaye Koruma Kuralları ile İlişki

Ortak ile şirket arasındaki sözleşmeler, sermayenin korunması kurallarına da uymalıdır. Ortağın şirketten borç alması, şirketten hizmet bedeli adı altında para çekmesi veya şirkete aşırı bedelle mal satması, sermayenin gizli iadesi veya örtülü kazanç aktarımı olarak değerlendirilebilir. Bu konuda limited şirkette sermaye payı bedelinin geri verilmemesi ve faiz yasağı ve pay sahibinin şirkete borçlanma yasağı yazıları önemlidir. Kâr payı dışında yapılan ödemeler ile ilgili olarak limited şirkette kâr payı dağıtımı ve haksız alınan kârın iadesi yazısına göz atabilirsiniz.

Yazılı Sözleşmenin İçeriği

Ortak-şirket sözleşmesi şu unsurları içermelidir: tarafların bilgileri (ortak ve şirket), işlemin konusu, bedeli ve ödeme koşulları, süresi, ortağın hangi sıfatla imza attığı, şirketin adına imzalayan kişi ve tarih. Tek ortağın hem şirket hem kendi adına imzası aynı belgede bulunabilir; ancak iki sıfatın ayrı gösterilmesi ispat ve şeffaflık bakımından tavsiye edilir. Sözleşmenin şirket kayıtlarına yansıtılması ve belgelenmesi de gerekir.

Ticari Defter ve Delil Yönü

Ortak-şirket işlemleri şirketin ticari defterlerine ve cari hesaplarına yansıtılmalıdır. Bu kayıtlar, uyuşmazlık halinde delil olarak kullanılır. Ticari defterlerin delil değeri ve tutulma şekli için ticari defterlerin delil niteliği ve ticari defterlerin açılış ve kapanış onayı yazılarına bakabilirsiniz.

Ortağın Yasal Sorumluluğu

Şirket ile ortak arasındaki işlemlerin usulsüz yapılması, tek ortağın şirketle ayrı kişilik ilkesinden yararlanmasını tehlikeye sokabilir. Şirket alacaklıları, şirketin ve ortağın malvarlıklarının karıştırıldığını ileri sürerek ortağa karşı dava açabilir. Bu tür riskleri azaltmak için ortak-şirket işlemlerinin yazılı, gerçek ve emsallere uygun yapılması gerekir. Şirket yöneticisinin kamu alacakları bakımından sorumluluğu için şirket yöneticisinin vergi ve SGK sorumluluğu yazısı önemlidir.

Pratik Öneriler

• Ortak ile şirket arasındaki her önemli işlemi yazılı sözleşmeyle yapın.
• Sözleşmede iki tarafın sıfatını, bedelini ve süresini açıkça yazın.
• Günlük ve sıradan işlemlerin sınırını şirketin büyüklüğüne göre belirleyin.
• İşlemleri şirket defterlerine ve cari hesaba işleyin.
• Piyasa koşullarına uygun bedeller kullanın.

Sık Yapılan Hatalar

• Ortağın şirkete verdiği borcu yazılı belgeye bağlamamak,
• Ortak ile şirket arasında sözlü kira veya hizmet anlaşması yapmak,
• Bedelleri piyasadan çok farklı belirlemek,
• İşlemleri defterlere yansıtmamak,
• Tek ortağın kendi kararlarını yazılı hale getirmemek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Tek ortaklı bir limited şirketin ortağı, şirkete büyük tutarlı bir borç verir ve bunu sadece banka havalesiyle yapar; yazılı bir sözleşme düzenlenmez. Sonradan şirketin mali durumu bozulunca ortak, alacağını ileri sürer; ancak sözleşme yazılı olmadığından geçerlilik sorunu doğar. Yazılı sözleşme yapılmış olsaydı, borç ilişkisi net biçimde ispatlanabilirdi.

Sonuç

Tek ortaklı limited şirkette ortak ile şirket arasındaki sözleşmelerin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır; günlük, önemsiz ve sıradan işlemler bu şarttan muaftır. Ortak-şirket ilişkilerinizi hukuka uygun düzenlemek için ticaret hukuku alanında dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. İletişim sayfamızdaki telefon numarasından veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.