Yurt Dışında Yapılan Vasiyetname Türkiye’de Geçerli mi? Şekil Şartı ve Millî Hukuka Uygunluk

Yurt dışında yaşayan ve orada vasiyetname yapan bir kişinin ölümünden sonra, Türkiye’de bulunan mirasçılar veya taşınmazlar söz konusu olduğunda vasiyetnamenin şekil bakımından geçerli olup olmadığı sorusu gündeme gelir. Farklı ülkelerin hukuklarının farklı şekil şartları aradığı düşünüldüğünde, vasiyetname yapan kişinin hangi hukuka uyduğu önemlidir. MÖHUK bu sorun için şekil geçerliliğini kolaylaştıran bir sistem kurar. Bu yazıda vasiyetnamenin şekil ve ehliyet bakımından yabancı unsurlu denetimini anlatıyoruz.

Hukukî İşlemlerde Şekil Genel Kuralı

MÖHUK m. 7’ye göre hukukî işlemler, yapıldıkları ülke hukukunun veya o hukukî işlemin esası hakkında yetkili olan hukukun maddî hukuk hükümlerinin öngördüğü şekle uygun olarak yapılabilir. Bu “lehe şekil” yaklaşımıdır: işlem, iki hukuktan birinin aradığı şekle uygunsa şekil bakımından geçerli olur. Böylece yurt dışında bulunan kişi, bulunduğu ülkenin usullerine uyarak işlem yapabilir ve Türkiye’de de şekil eksikliği nedeniyle geçersizlik iddiasıyla karşılaşmaz.

Ölüme Bağlı Tasarruflarda Şekil

MÖHUK m. 20/4’e göre ölüme bağlı tasarrufun şekline m. 7 hükmü uygulanır. Ölenin millî hukukuna uygun şekilde yapılan ölüme bağlı tasarruflar da geçerlidir. Dolayısıyla vasiyetname üç yoldan biriyle şekil bakımından geçerli olabilir: yapıldığı ülke hukukuna uygunluk, esasa uygulanan hukuka (genellikle ölenin millî hukukuna) uygunluk veya doğrudan ölenin millî hukukuna uygunluk. Bu esneklik, farklı ülkelerde yaşayan kişilerin vasiyet özgürlüğünü korur. Türk hukukundaki şekil şartları için vasiyetnamede şekil eksikliği yazısına bakabilirsiniz.

Tasarruf Ehliyeti

Ölüme bağlı tasarruf ehliyeti, tasarrufta bulunanın tasarrufun yapıldığı andaki millî hukukuna tabidir (m. 20/5). Yani vasiyet yapan kişinin yaş sınırı, akıl sağlığı ve benzeri şartlar, o kişinin vasiyeti yaptığı andaki millî hukukuna göre değerlendirilir. Sonradan vatandaşlık değişse bile bu anki hukuk esas alınır. Ehliyetsizlik iddiaları için Türk hukukundaki genel çerçeve vasiyetnamede ehliyetsizlik iddiası yazısında açıklanmıştır.

Şekil ve Esas Ayrımı

Şekil geçerliliği, vasiyetnamenin içerik bakımından da geçerli olduğu anlamına gelmez. Vasiyetnamenin içeriği, saklı pay ihlali, mirasçı atama sınırları gibi konular mirasın tabi olduğu hukuka göre değerlendirilir. Türkiye’deki taşınmazlar için Türk hukuku uygulandığından, bu taşınmazlar için saklı pay kurallarına aykırı bir vasiyet tenkise tabi olabilir. Bu ayrım için yabancı miras bırakanın millî hukuku ve Türkiye’deki taşınmazlar yazısı yol gösterir.

Vasiyetnamenin Türkiye’de Kullanılması

Yurt dışında yapılan vasiyetnamenin Türkiye’de kullanılabilmesi için genellikle şu adımlar izlenir: vasiyetnamenin aslının veya onaylı örneğinin temini, ilgili ülke makamlarınca tasdik, çevirinin yeminli tercümana yaptırılması ve Türk mahkemesinde açılıp okunması. Türk hukukunda vasiyetnamenin teslimi ve açılması için vasiyetnamenin sulh hakimine teslimi ve açılması yazısına bakabilirsiniz.

Vasiyetnamenin Saklanması

Yurt dışında yapılan vasiyetnamenin nerede saklandığının mirasçılar tarafından bilinmesi önemlidir. Bazı ülkelerde vasiyetnameler merkezî sicillere kaydedilir. Bu sicillerden bilgi alınabilmesi için ilgili ülke makamlarıyla iletişim gerekebilir. Saklama ve teslim yükümlülüğü için vasiyetnamenin saklanması ve tesliminin zorunluluğu yazısı yararlıdır.

Vasiyetnamenin İptali ve Tenkis

Yabancı unsurlu vasiyetnamelerde iptal ve tenkis davaları, uygulanacak hukuka göre şekillenir. Vasiyetnamenin iptali için vasiyetnamenin iptali davası yazısına bakabilirsiniz. Şekil eksikliği iddiasıyla iptal davası açılıyorsa, m. 7 ve m. 20/4’teki lehe şekil ilkeleri dikkate alınmalıdır.

Sık Yapılan Hatalar

• Yabancı ülkede yapılan vasiyetnameyi şekil eksikliği nedeniyle otomatik geçersiz saymak,
• Şekil geçerliliği ile içerik geçerliliğini karıştırmak,
• Tasarruf ehliyetini vasiyetin yapıldığı andaki millî hukuka göre değerlendirmemek,
• Belgeleri onaysız ve tercümesiz sunmak,
• Vasiyetnamenin saklandığı yeri araştırmamak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Yabancı bir vatandaş, yaşadığı ülkede o ülkenin şekil şartlarına uygun bir vasiyetname yapar ve daha sonra Türkiye’de taşınmaz edinir. Vefatından sonra mirasçılar, vasiyetnamenin şekil bakımından geçerli olup olmadığını tartışır. Vasiyetname, yapıldığı ülke hukukunun şekline uygun olduğundan şekil bakımından geçerlidir. Ancak Türkiye’deki taşınmaz için saklı pay kuralları ayrıca incelenir.

Kısa Bir Kontrol Listesi

Yurt dışında yapılmış bir vasiyetnameyi Türkiye’de kullanmak isteyen mirasçılar, şu soruları sırasıyla yanıtlamalıdır: Vasiyetname hangi ülkede ve hangi şekilde yapıldı? O ülke hukukunun aradığı şekil şartları yerine getirildi mi? Miras bırakanın millî hukuku farklı bir şekil öngörüyor mu ve buna uyuldu mu? Vasiyeti yapan kişi, yaptığı anda millî hukukuna göre tasarruf ehliyetine sahip miydi? İçerik, Türkiye’deki taşınmazlar için saklı pay kurallarına aykırı mı? Bu soruların yanıtları vasiyetnamenin akıbetini büyük ölçüde belirler.

Yabancı Belgelerin Türkiye’de Kullanımı

Yabancı ülkede düzenlenmiş resmi belgelerin Türkiye’de kullanılabilmesi için genellikle ilgili ülke makamlarınca onaylanması ve Türkçeye yeminli tercüme edilmesi gerekir. Uluslararası sözleşmeler kapsamında basitleştirilmiş onay yöntemleri de bulunabilir. Mirasçılar bu belgeleri mahkemeye sunarken, aslını veya onaylı örneğini hazır bulundurmalıdır. Eksik onay veya çeviri hataları, sürecin uzamasına ve delil olarak kabul edilmemesine yol açabilir.

Vasiyet Özgürlüğünün Sınırları

Vasiyet özgürlüğü, mirasın tabi olduğu hukukun saklı pay kurallarıyla sınırlıdır. Bu nedenle şekil bakımından geçerli bir vasiyetname bile, içeriği saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal ediyorsa tenkise tabi olabilir. Yabancı hukukun saklı pay sistemi Türk hukukundan farklıysa, hangi hukukun uygulanacağı sonucu doğrudan değiştirir.

Uygulamada Tavsiye Edilen Yaklaşım

Yurt dışında vasiyetname yapmak isteyen kişi, hem yaşadığı ülkenin hem de millî hukukunun şekil şartlarına uygun hareket ederek geçersizlik riskini en aza indirebilir. Türkiye’de taşınmazı varsa, saklı pay kuralları ayrıca dikkate alınmalıdır. Vasiyetnamenin ilgili yerlerde kayda geçirilmesi ve mirasçılara bilgi verilmesi de sürecin sorunsuz işlemesine yardım eder.

Sonuç

Yabancı unsurlu ölüme bağlı tasarruflarda şekil geçerliliği lehe yorumla korunurken, ehliyet ve içerik ayrı bağlantılarla değerlendirilir. Vasiyetnamenin Türkiye’de kullanılması için belgeler önceden hazırlanmalıdır. Yurt dışında yapılmış bir vasiyetnameyle ilgili sorularınız için yabancılar hukuku alanında dosyanızı değerlendirebiliriz. İletişim sayfamızdan bize telefonla veya mesajla ulaşabilirsiniz.