6284 Kapsamında Tedbir Nafakası ve Koruma Kararının Süresi: Talep Edilmese de Hükmedilir mi?

Şiddet mağdurları için koruma kararı yalnızca güvenlik sorununu değil, ekonomik ve çocuklara ilişkin sorunları da beraberinde getirir. Şiddet uygulayan kişi ailenin geçimini sağlıyorsa, mağdurun barınma ve geçim imkânı tehlikeye girebilir. Çocukla kişisel ilişki konusunda da çocuğun güvenliği açısından ayrıca düzenleme gerekir. 6284 sayılı Kanun bu sorunlara çözüm getirmek üzere hâkime geniş yetkiler tanır. Bu yazıda tedbir nafakasını, tedbir kararının süresini ve çocuklara ilişkin düzenlemeleri açıklıyoruz.

Tedbirlerin Türleri ve Hâkimin Yetkisi

Kanun, hâkim tarafından verilecek önleyici tedbirleri sayar; bunlar arasında şiddet tehdidi, hakaret veya aşağılama içeren söz ve davranışlarda bulunmama, müşterek konuttan derhal uzaklaştırılma ve konutun korunan kişiye tahsis edilmesi, korunan kişilere, bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmama, kişisel eşya ve ev eşyalarına zarar vermeme, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme, silahları kolluğa teslim etme ve sağlık kuruluşuna başvurma gibi tedbirler yer alır (m. 5/1). Bunların dışında hâkim, uygun görülecek benzer tedbirlere de karar verebilir. Bu tedbirlerle birlikte hâkim, Çocuk Koruma Kanunu’ndaki koruyucu ve destekleyici tedbirler ile Medeni Kanun’a göre velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması hususlarında da karar vermeye yetkilidir (m. 5/3).

Tedbir Nafakası: Re’sen Hükmedilebilir

6284 sayılı Kanun’un 5. maddesinin dördüncü fıkrasına göre şiddet uygulayan, aynı zamanda ailenin geçimini sağlayan yahut katkıda bulunan kişi ise ve Medeni Kanun hükümlerine göre nafakaya hükmedilmemiş olması kaydıyla hâkim, şiddet mağdurunun yaşam düzeyini göz önünde bulundurarak talep edilmese dahi tedbir nafakasına hükmedebilir. Bu düzenlemenin özellikleri:

1. Re’sen karar: Mağdur talep etmese bile hâkim nafaka verebilir.
2. Yaşam düzeyi: Nafaka miktarı belirlenirken mağdurun mevcut yaşam düzeyi göz önünde tutulur.
3. Ön şart: Medeni Kanun’a göre bu kişi lehine nafaka hükmedilmemiş olmalıdır.
4. Geçici niteliği: Bu tedbir nafakası, tedbir kararı süresince geçerli olan geçici bir düzenlemedir.

Boşanma davasındaki tedbir nafakası ile ilişkisini anlamak için tedbir nafakası nedir yazısına bakabilirsiniz.

Tedbir Kararının Süresi

Tedbir kararı ilk defasında en çok altı ay için verilebilir (m. 8/2). Bu süre dolduğunda tedbir kendiliğinden yenilenmez; ancak şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin devam edeceğinin anlaşıldığı hallerde, kendiliğinden, korunan kişinin ya da Bakanlık veya kolluk görevlilerinin talebi üzerine tedbirlerin süresinin veya şeklinin değiştirilmesine, tedbirlerin kaldırılmasına veya aynen devam etmesine karar verilebilir. Bu nedenle korunan kişi, tedbir süresi dolmadan önce durumun devam ettiğini gösteren bilgi ve belgelerle mahkemeye başvurmalıdır. Aksi halde koruma kesintiye uğrayabilir.

Çocuklar Bakımından Düzenlemeler

Çocuklarla ilgili daha önce verilmiş bir kişisel ilişki kurma kararı varsa, hâkim kişisel ilişkinin refakatçi eşliğinde yapılmasına, sınırlanmasına ya da tümüyle kaldırılmasına karar verebilir (m. 5/1-ç). Ayrıca gerekli görülmesi halinde korunan kişinin, şiddete uğramamış olsa bile yakınlarına, tanıklarına ve kişisel ilişki kurulmasına ilişkin haller saklı kalmak üzere çocuklarına yaklaşmaması da tedbir olarak belirlenebilir (m. 5/1-d). Bu tedbirler çocuğun menfaati ve korunan kişinin güvenliği gözetilerek uygulanır. Kişisel ilişkinin Medeni Kanun’daki düzenlemesi için çocukla kişisel ilişki kurulması yazısına bakabilirsiniz.

Koruyucu Tedbirler: Barınma ve Maddi Yardım

Mülki amir tarafından korunan kişiye ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara uygun barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım yapılması, psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesi, hayati tehlikesi bulunması halinde geçici koruma altına alınması gibi koruyucu tedbirler alınabilir (m. 3/1). Hâkim tarafından ise işyerinin değiştirilmesi, evli kişinin müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim yeri belirlenmesi, aile konutu şerhi konulması gibi tedbirler verilebilir (m. 4). Barınma imkânı için kadın konukevi ve sığınma evi haklarına ilişkin yazımıza bakabilirsiniz.

Boşanma Davasıyla Etkileşimi

6284 kapsamındaki tedbir kararları ve nafaka, boşanma davasından bağımsız olarak verilebilir. Evlilik birliği devam ediyor ve boşanma davası açılmamış olsa dahi hâkim bu Kanun’a göre tedbirler alabilir. Boşanma davası açıldığında ise hâkim ayrıca Medeni Kanun m. 169’a göre davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemleri (barınma, geçim, çocukların bakım ve korunması) kendiliğinden alır. İki düzenlemenin birbirini tamamladığı, ancak birbirinin yerine geçmediği unutulmamalıdır. Boşanma davasında geçici önlemler için boşanma davasında geçici önlemler yazısına bakabilirsiniz.

Başvuru Nereye Yapılır?

Tedbir kararı en çabuk ve en kolay ulaşılabilecek yer hâkiminden, mülki amirden ya da kolluk biriminden talep edilebilir (m. 8/1). Şiddet veya şiddet uygulanma tehlikesinin varlığı halinde herkes bu durumu resmi makam veya mercilere ihbar edebilir (m. 7). Başvuru için şiddet uygulandığına dair delil veya belge aranmaz; ancak sağlık raporu, tanık beyanı ve yazışma gibi belgeler mağdurun anlatımını destekler. Nafaka talebi de başvuru sırasında dilekçede belirtilmelidir.

Nafakanın Ödenmemesi

Tedbir nafakası ödenmezse alacaklı, icra takibi yapabilir. Nafaka alacağı için tazyik hapsi gibi özel yollar da vardır. Ayrıntı için nafaka alacağının icra takibi ve ödenmeyen nafaka ve tazyik hapsi yazılarına bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Tedbir süresinin dolmasını beklemeden yeni başvuru yapmamak,
• Nafaka talebini dilekçede belirtmemek,
• Çocukla kişisel ilişki konusunda tedbir talep etmeyi unutmak,
• Koruma kararını boşanma davası açılmadan alınamayacak bir karar sanmak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Ailenin tek geçim kaynağı olan bir kişinin şiddet uyguladığı gerekçesiyle mağdur başvurur; hâkim uzaklaştırma ve yaklaşmama tedbirlerine karar verir. Mağdur nafaka talep etmemiş olsa da hâkim, ailenin geçimini sağlayan kişinin şiddet uyguladığını ve Medeni Kanun’a göre nafakaya hükmedilmediğini dikkate alarak mağdurun yaşam düzeyine uygun tedbir nafakasına karar verir. Ayrıca çocuğun kişisel ilişkisinin refakatçi eşliğinde yapılması kararlaştırılır. Altı aylık sürenin sonunda tehlike devam ettiği için tedbirler yeniden değerlendirilir.

Sonuç

6284 sayılı Kanun, şiddet mağdurunun yalnızca güvenliğini değil, geçim ve çocuklarla ilgili durumunu da korur. Tedbir nafakasına talep edilmese de hükmedilebilmesi, altı aylık tedbir süresi ve çocuk düzenlemeleri bu koruma sisteminin önemli unsurlarıdır. Kendi durumunuzda hangi tedbirlerin ve nafakanın talep edilmesi gerektiğini öğrenmek isterseniz aile hukuku kapsamında dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. İletişim sayfamızdaki telefon numarasından veya mesajla ulaşabilirsiniz.