Kadın Konukevi ve Sığınma Evi Hakları: Barınma, Maddi Yardım ve Kreş Desteği

Şiddet gören bir kişi için ilk ihtiyaç genellikle güvenli bir yerdir: kalabileceği, çocuklarıyla birlikte sığınabileceği, adresinin gizli tutulduğu bir ortam. Türk hukuku bu ihtiyacı 6284 sayılı Kanun’la karşılar. Kanun, mülki amire ve kolluğa barınma sağlama, geçici maddi yardım yapma, danışmanlık verme ve hayati tehlike halinde geçici koruma altına alma yetkileri tanır. Hâkim de işyerinin değiştirilmesi veya ayrı yerleşim yeri belirlenmesi gibi tedbirleri kararlaştırabilir. Bu yazıda mağdurların yararlanabileceği barınma ve destek haklarını anlatıyoruz.

Barınma Hakkı

6284 sayılı Kanun’a göre bu Kanun kapsamında korunan kişilerle ilgili olarak mülki amir tarafından, kendisine ve gerekiyorsa beraberindeki çocuklara bulunduğu yerde veya başka bir yerde uygun barınma yeri sağlanmasına karar verilebilir (m. 3/1-a). Hakkında barınma yeri sağlanmasına karar verilen kişiler Bakanlığa ait veya Bakanlığın gözetim ve denetimi altında bulunan yerlere yerleştirilir. Barınma yerlerinin yetersiz kaldığı hallerde korunan kişiler, mülki amirin, acele hallerde kolluğun veya Bakanlığın talebi üzerine kamu kurum ve kuruluşlarına ait sosyal tesis, yurt veya benzeri yerlerde geçici olarak barındırılabilir (m. 10/6). Bu düzenleme, acil durumlarda barınma sorununun hızlı çözülmesini amaçlar.

Acil Durumlarda Kolluk Yetkisi

Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde barınma ve geçici koruma tedbirleri ilgili kolluk amirlerince de alınabilir. Kolluk amiri evrakı en geç kararın alındığı tarihi takip eden ilk işgünü içinde mülki amirin onayına sunar; mülki amir tarafından kırk sekiz saat içinde onaylanmayan tedbirler kendiliğinden kalkar (m. 3/2). Ayrıca tedbir kararının kolluk amirince verilip uygulandığı veya korunan kişinin kollukta bulunduğu hallerde, kolluk birimleri tarafından kişi Bakanlığın ilgili il veya ilçe müdürlüklerine ivedilikle ulaştırılır; bunun mümkün olmaması halinde giderleri Bakanlık bütçesinin ilgili tertibinden karşılanmak üzere kendisine ve beraberindekilere geçici olarak barınma imkânı sağlanır (m. 10/4).

Geçici Maddi Yardım ve Danışmanlık

Mülki amir, diğer kanunlar kapsamında yapılacak yardımlar saklı kalmak üzere geçici maddi yardım yapılmasına, psikolojik, mesleki, hukuki ve sosyal bakımdan rehberlik ve danışmanlık hizmeti verilmesine karar verebilir (m. 3/1-b, c). Hayati tehlikenin bulunması halinde ilgilinin talebi üzerine veya kendiliğinden geçici koruma altına alınması da mümkündür (m. 3/1-ç). Bu hizmetler, mağdurun ekonomik olarak zor durumda kalması ve şiddete rağmen aynı yerde kalmak zorunda hissetmesini önlemeye yöneliktir.

Kreş Desteği

Gerekli olması halinde korunan kişinin çocukları varsa çalışma yaşamına katılımını desteklemek üzere, kanunda belirtilen süre ve tutarla sınırlı olmak kaydıyla ve belgelendirilmek şartıyla Bakanlık bütçesinden karşılanmak suretiyle kreş imkânı sağlanabilir (m. 3/1-d). Kanun bu desteği dört ay (çocuklar için) ve çalışma halinde iki aylık süre gibi sınırlarla düzenlemiştir. Bu destek, mağdurun işini sürdürmesini ve ekonomik bağımsızlığını korumasını kolaylaştırır.

Hâkim Tarafından Verilen Koruyucu Tedbirler

Hâkim, korunan kişilerle ilgili olarak işyerinin değiştirilmesi, kişinin evli olması halinde müşterek yerleşim yerinden ayrı yerleşim yeri belirlenmesi, korunan kişinin talebi üzerine tapu kütüğüne aile konutu şerhi konulması ve hayati tehlike bulunması halinde diğer tedbirlerin yeterli olmayacağının anlaşılması ve ilgilinin aydınlatılmış rızası ile Tanık Koruma Kanunu hükümlerine göre kimlik ve diğer bilgi ve belgelerinin değiştirilmesi gibi tedbirlere karar verebilir (m. 4/1). Bu tedbirler, özellikle ciddi tehlike altındaki kişiler için uzun vadeli koruma sağlar.

Kimlik ve Adres Gizliliği

Gerekli bulunması halinde tedbir kararı ile birlikte talep üzerine veya kendiliğinden, korunan kişi ve diğer aile bireylerinin kimlik bilgileri veya kimliğini ortaya çıkarabilecek bilgileri ve adresleri ile korumanın etkinliği bakımından önem taşıyan diğer bilgileri tüm resmi kayıtlarda gizli tutulur; yapılacak tebligatlara ilişkin ayrı bir adres tespit edilir (m. 8/6). Talep halinde ilgililere kişisel eşya ve belgelerinin kolluk marifetiyle teslimi de sağlanır (m. 8/7). Bu düzenlemeler, mağdurun yeni yaşam alanının şiddet uygulayan tarafından öğrenilmemesini güvence altına alır.

Barınma Süresince Hukuki Haklar

Barınma hakkı, mağdurun diğer hukuki haklarını ortadan kaldırmaz. Mağdur, konukevinde kalırken de boşanma davası açabilir, nafaka talep edebilir ve velayet konusunda başvuruda bulunabilir. Hâkim, tedbirlerle birlikte Çocuk Koruma Kanunu’ndaki koruyucu ve destekleyici tedbirler ile Medeni Kanun’a göre velayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması hususlarında da karar vermeye yetkilidir (m. 5/3). Ayrıntı için 6284 kapsamında tedbir nafakası ve koruma kararının süresi ve boşanma davası nasıl açılır yazılarına bakabilirsiniz.

Konukevinden Ayrıldıktan Sonra

Konukevinden ayrılan kişi için kalıcı bir yaşam düzeni kurmak önemlidir. Bu süreçte şiddet önleme ve izleme merkezleri iş bulma, meslek edindirme kursları ve psiko-sosyal destek konusunda rehberlik yapar. Tedbir kararlarının süresi dolduğunda tehlike devam ediyorsa yeniden başvuru yapılabilir. Ayrıntı için Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi (ŞÖNİM) nedir yazısına bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Barınma için mahkeme kararı beklediğini düşünüp kolluğa başvurmamak,
• Çocukların okul ve sağlık kayıtlarını yanına almamak,
• Adres gizliliği için tedbir kararında talepte bulunmamak,
• Konukevinden ayrıldıktan sonra tedbir süresini takip etmemek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Şiddet gören bir kişi, çocuklarıyla birlikte kolluk birimine başvurur. Gecikmesinde sakınca bulunduğu için kolluk amiri geçici barınma ve koruma tedbirini alır ve kişi ilgili müdürlüğe ulaştırılır. Mülki amir tedbiri onaylar; kişi ve çocukları uygun bir barınma yerine yerleştirilir. Hâkim, korunan kişinin talebi üzerine kimlik ve adres bilgilerinin gizli tutulmasına ve şiddet uygulayan hakkında yaklaşmama tedbirine karar verir. Böylece kişi hem güvenli bir yere yerleşir hem de adresi gizli kalır.

Sonuç

6284 sayılı Kanun, şiddet mağdurlarına barınma, geçici maddi yardım, danışmanlık, geçici koruma ve kreş desteği gibi kapsamlı haklar tanır. Başvuru için belge aranmaz; acil hallerde kolluk da tedbir alabilir. Hakların doğru kullanılması için başvuru yollarını ve tedbir sürelerini bilmek önemlidir. Kendi durumunuzda hangi koruma ve haklardan yararlanabileceğinizi öğrenmek isterseniz aile hukuku kapsamında dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. İletişim sayfamızdaki telefon numarasından veya mesajla ulaşabilirsiniz.