Aile Hukuku ve Boşanma

Boşanma Dilekçesi Nasıl Yazılır? Nelere Dikkat Edilmeli?

Av. Berat Özkan 5 dk okuma

Boşanma dava dilekçesinde bulunması zorunlu unsurlar, olayların anlatımı, delil gösterme, nafaka, velayet ve tazminat talepleri ile dilekçede sık yapılan hatalar.

Kısaca

  • Dava dilekçesi HMK m. 119’daki zorunlu unsurları içermelidir; bazı eksiklikler davanın açılmamış sayılmasına yol açabilir.
  • Boşanma sebebini oluşturan olaylar tarih, yer ve kişi belirtilerek somut biçimde anlatılmalıdır.
  • Velayet, nafaka, tazminat ve geçici önlem talepleri dilekçede açıkça yer almalıdır.
  • Dayanılan tüm deliller dilekçede gösterilmelidir; iddianın genişletilmesi yasağı sonradan eklemeyi sınırlar.

Boşanma davası, mahkemeye sunulan dava dilekçesiyle başlar. Dilekçe yalnızca davanın açılmasını sağlayan bir belge değildir; davanın sınırlarını, ileri sürülebilecek olayları ve talep edilebilecek hakları belirleyen temel metindir. Dilekçede yapılan bir eksiklik sonradan telafi edilemeyebilir. Bu yazıda boşanma dava dilekçesinin zorunlu unsurlarını, olayların nasıl anlatılması gerektiğini ve sık yapılan hataları ele alıyoruz.

Dilekçenin Zorunlu Unsurları

Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 119’a göre dava dilekçesinde şunlar bulunmalıdır:

  1. Mahkemenin adı,
  2. Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri,
  3. Davacının T.C. kimlik numarası,
  4. Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve vekillerinin adı, soyadı ve adresleri,
  5. Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda dava konusunun değeri,
  6. Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri,
  7. İddia edilen vakıaların hangi delillerle ispat edileceği,
  8. Dayanılan hukuki sebepler,
  9. Açık bir şekilde talep sonucu,
  10. Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası.

HMK m. 119/2’ye göre bazı unsurların eksik olması hâlinde mahkeme eksikliğin tamamlanması için davacıya bir haftalık kesin süre verir. Süresinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.

Olayların Somut Biçimde Anlatılması

Boşanma dilekçesinin en önemli kısmı, boşanma sebebini oluşturan olayların anlatıldığı bölümdür. Burada somutlaştırma yükü devreye girer (HMK m. 194). Taraflar dayandıkları vakıaları ispata elverişli şekilde somutlaştırmalıdır.

Aşağıdaki karşılaştırma farkı açıkça gösterir:

Yetersiz anlatım Somut anlatım
“Eşim bana sürekli kötü davranıyordu.” “Mart 2025’te ortak konutta, çocukların yanında eşim bana ağır sözlerle hakaret etti; olay sonrasında kız kardeşim eve geldi ve durumu gördü.”
“Eşim beni aldatıyordu.” “Eşimin Ocak 2025’ten itibaren iş yerindeki bir kişiyle gece geç saatlere kadar mesajlaştığını, bu kişiyle birlikte hafta sonu seyahate çıktığını öğrendim.”
“Eşim eve para getirmiyordu.” “Eşim 2024 yılı boyunca maaşını kendi hesabında tuttu; kira ve faturalar benim gelirimle ödendi; banka kayıtları bunu göstermektedir.”

Somut anlatım hem tanıkların hangi olayı anlatacağını belirler hem de mahkemenin kusur değerlendirmesini kolaylaştırır. Kusur değerlendirmesinin nasıl yapıldığı için boşanmada kusur nasıl belirlenir yazımıza bakabilirsiniz.

Boşanma Sebebinin Doğru Seçilmesi

Dilekçede hangi boşanma sebebine dayanıldığı açıkça belirtilmelidir. Özel boşanma sebeplerine (zina, hayata kast, terk vb.) dayanılıyorsa bu sebeplerin kanuni şartları ve süreleri de gözetilmelidir. Uygulamada sık tercih edilen yöntem, özel sebeple birlikte terditli olarak genel sebebe, yani evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebine de dayanmaktır. Böylece özel sebebin şartları ispatlanamasa bile mahkeme genel sebep üzerinden değerlendirme yapabilir.

Talepler Eksiksiz Yazılmalı

Boşanma davasında boşanma talebinin yanında pek çok fer’i talep bulunur. Dilekçede şu taleplerin her birinin açıkça yazılması gerekir:

  • Boşanma: Hangi sebebe dayanarak boşanma istendiği.
  • Velayet: Her çocuk için ayrı ayrı velayetin kime verilmesinin istendiği.
  • Kişisel ilişki: Velayet diğer eşe verilirse veya verilmezse görüşme düzenine ilişkin talep.
  • Tedbir nafakası: Dava süresince eş ve çocuklar için talep edilen tutar.
  • İştirak nafakası: Boşanmadan sonra çocuklar için istenen tutar.
  • Yoksulluk nafakası: Boşanmadan sonra kendisi için istenen tutar.
  • Maddi tazminat: Talep edilen tutar.
  • Manevi tazminat: Talep edilen tutar.
  • Ziynet eşyası veya eşya talepleri: Varsa ayrıca belirtilmesi.
  • Geçici önlemler: Aile konutu, eşyaların kullanımı, çocukların geçici velayeti gibi talepler.
  • Yargılama giderleri ve vekâlet ücreti.

Çocuklara ilişkin velayet ve iştirak nafakası konularında hâkim talep olmasa da gerekli düzenlemeyi yapar (TMK m. 182). Buna karşılık yoksulluk nafakası ile maddi ve manevi tazminata talep olmadan hükmedilmez. Bu nedenle talepler eksiksiz yazılmalıdır.

Delillerin Gösterilmesi

HMK m. 119 uyarınca her vakıanın hangi delille ispat edileceği dilekçede gösterilmelidir. Boşanma davalarında gösterilebilecek başlıca deliller şunlardır:

  • Tanıklar (isimler dilekçede belirtilebilir, tanık listesi daha sonra da sunulabilir),
  • Nüfus kayıt örnekleri,
  • Mesaj, e-posta ve sosyal medya kayıtları (hukuka uygun elde edilmiş olmak şartıyla),
  • Hastane ve darp raporları,
  • Kolluk ve savcılık kayıtları,
  • Banka kayıtları, SGK ve tapu kayıtları,
  • Sosyal inceleme raporu talebi,
  • Bilirkişi incelemesi talebi,
  • “Ve her türlü yasal delil” ifadesi.

“Her türlü yasal delil” ifadesi genel bir güvence sağlasa da tek başına yeterli değildir. Önemli deliller ayrıca ve açıkça belirtilmelidir.

İddianın Genişletilmesi Yasağı

HMK m. 141’e göre taraflar dilekçeler aşamasında iddia ve savunmalarını serbestçe genişletebilir veya değiştirebilir. Ancak cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerinden sonra, karşı tarafın açık muvafakati olmadıkça iddia ve savunma genişletilemez veya değiştirilemez. Bunun boşanma davalarındaki sonucu şudur: dilekçelerde anlatılmayan bir olay, tanık tarafından anlatılsa bile mahkemece kusur olarak değerlendirilmeyebilir.

Bu kurala tek istisna, dava açıldıktan sonra yaşanan yeni olaylardır. Yargılama devam ederken ortaya çıkan olaylar, uygun usulle dosyaya sunulabilir.

Harç, Gider Avansı ve Dilekçenin Sunulması

Dava dilekçesi mahkemeye sunulurken yargı harçları ve gider avansı yatırılır. Boşanma davası konusu para ile ölçülemeyen bir dava olduğundan kural olarak maktu harca tabidir. Ancak dilekçede maddi ve manevi tazminat gibi parasal talepler de ileri sürülüyorsa, bu talepler bakımından nispi harç gündeme gelir. Harç ve avans tutarları her yıl yeniden belirlendiğinden dava açılacağı tarihteki güncel tarifenin kontrol edilmesi gerekir.

Dilekçe, adliyedeki tevzi (ön büro) birimine fiziksel olarak veya UYAP Vatandaş Portal ve UYAP Avukat Portal üzerinden elektronik olarak sunulabilir. Dilekçe ve ekleri, karşı taraf sayısı kadar örnekle birlikte verilmelidir. Elektronik başvurularda belgelerin okunaklı olması ve güvenli elektronik imza ile imzalanması gerekir.

Cevap Dilekçesi Gelince Ne Yapılmalı?

Dava dilekçesi davalıya tebliğ edildikten sonra davalı cevap dilekçesi verebilir. Cevap dilekçesi davacıya tebliğ edildiğinde davacının iki hafta içinde cevaba cevap dilekçesi verme hakkı vardır. Bu dilekçe, davalının ileri sürdüğü kusur iddialarına karşı savunma yapmak ve yeni delilleri göstermek için son büyük fırsattır. Cevaba cevap dilekçesinde:

  • Davalının iddia ettiği olaylara tek tek cevap verilmeli,
  • Kabul edilmeyen olaylar açıkça inkâr edilmeli,
  • Karşı iddialara ilişkin deliller gösterilmeli,
  • Karşı dava açılmışsa bu davaya cevap verilmelidir.

Bu aşamada sessiz kalınması, karşı tarafın iddialarının mahkemenin değerlendirmesinde daha etkili olmasına neden olabilir.

Sık Yapılan Hatalar

  • Olayları genel ifadelerle anlatmak,
  • Talepleri unutmak (özellikle yoksulluk nafakası ve manevi tazminat),
  • Özel boşanma sebebinde süreleri kontrol etmemek,
  • Çocukların bilgilerini eksik yazmak,
  • Hukuka aykırı delillere dayanmak,
  • Davalının adresini yanlış veya eksik yazmak (tebligat gecikmesine yol açar),
  • Yetkili mahkemeyi yanlış belirlemek. Yetki konusunda boşanma davasında yetkili mahkeme yazımıza bakabilirsiniz.

Sonuç

Boşanma dilekçesi, davanın yol haritasıdır. Olayların somut anlatımı, taleplerin eksiksiz yazılması ve delillerin doğru gösterilmesi, davanın sonucunu doğrudan etkiler. Dilekçe aşamasındaki eksiklikler çoğu zaman sonradan düzeltilemez. Aile hukuku alanında dilekçenizin hazırlanması ve davanızın planlanması için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İnternetteki hazır boşanma dilekçesi örnekleri kullanılabilir mi?

Hazır örnekler genel bir fikir verebilir; ancak her boşanma davası kendine özgü olaylara dayanır. Somut olaylar, deliller ve talepler dosyaya göre yazılmadıkça hazır dilekçe hak kaybına yol açabilir.

Dilekçede unutulan bir talep sonradan eklenebilir mi?

Yazılı yargılama usulünde iddianın genişletilmesi yasağı nedeniyle sonradan talep eklemek sınırlıdır. Bazı durumlarda ıslah yoluyla veya kanunun izin verdiği hâllerde ekleme yapılabilir; bu nedenle talepler baştan eksiksiz yazılmalıdır.

Dilekçede karşı tarafın T.C. kimlik numarasını bilmiyorsam ne olur?

Davalının adı, soyadı ve açık adresi belirtilir. Kimlik numarası bilinmiyorsa mahkeme nüfus kayıtları üzerinden bu bilgiye ulaşabilir. Önemli olan davalının şüpheye yer vermeyecek şekilde tanımlanmasıdır.

Dayanak mevzuat

  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 119 (dava dilekçesinin içeriği)
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 141 (iddia ve savunmanın genişletilmesi yasağı)
  • 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 194 (somutlaştırma yükü)
  • 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 161-184
Yasal uyarı: Bu makale yalnızca genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Mevzuat ve yargı kararları zaman içinde değişebilir; her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan durumunuza özgü değerlendirme için bir avukata danışmanız önerilir.
Av. Berat Özkan

Av. Berat Özkan

İstanbul Barosu · Şişli, İstanbul

Aile, ceza, iş, icra, gayrimenkul, kira, ticaret, idare ve tüketici hukuku alanlarında bireysel ve kurumsal müvekkillere danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir.

Hakkında

Aile Hukuku ve Boşanma konusunda destek mi gerekiyor?

Durumunuzu anlatın, size en geç 24 saat içinde dönüş yapalım. Görüşme büroda veya online yapılabilir; paylaştığınız bilgiler gizli tutulur.

Okumaya Devam Edin

İlgili makaleler