Boşanma Davasında Dilekçedeki Talepler: Boşanma Dışında Neler İstenebilir?

Boşanma dilekçesinin son bölümü olan talep sonucu, davanın haritasını çizer. Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; talep edilenden fazlasına ya da başka bir şeye karar veremez, ancak talep edilenden daha azına karar verebilir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 26). Yani dilekçede yalnızca boşanma yazdıysanız, nafaka ya da tazminat için ayrıca bir istek bulunmadığı sürece hâkimin elinde buna dair bir talep olmaz. Bu yüzden boşanmanın yanında ne istediğinizi baştan, açık ve ayrı ayrı yazmak gerekir.

Talep sonucu nedir, neden ayrı bir bölüm?

Dava dilekçesinde olayların açık özeti, delillerin gösterilmesi ve dayanılan hukuki sebepler yer alır. Bunların hepsinden sonra gelen talep sonucu ise “mahkemeden tam olarak ne istiyorsunuz?” sorusunun cevabıdır. Kanun bunu ayrıca sayar: dava dilekçesinde “açık bir şekilde talep sonucu” bulunmalıdır (HMK m. 119/1). Hâkim kararını verirken hüküm fıkrasını bu cümlelere göre kurar.

Talep sonucunun eksik ya da belirsiz olması kolay geçiştirilecek bir kusur değildir. Kanuna göre dilekçenin bazı unsurları dışındaki eksiklikler için hâkim davacıya bir haftalık kesin süre verir, bu süre içinde eksiklik tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m. 119/2). Mahkemenin adı, davanın konusu ve değeri, olayların özeti, deliller ve hukuki sebepler bu bir haftalık imkândan yararlanan unsurlar arasında değildir; talep sonucu ise bunun içindedir. Dolayısıyla talep sonucu boş kalırsa süre verilir, ama o süreyi kaçırmanın bedeli ağırdır.

Önce asıl talep: boşanma mı, ayrılık mı?

Boşanma davası açma hakkı olan eş, dilerse boşanma, dilerse ayrılık isteyebilir (TMK m. 167). Ayrılık, evliliği bitirmeyen ve bir yıldan üç yıla kadar bir süre için karar verilebilen bir düzenlemedir (TMK m. 171). Dilekçede “boşanmaya karar verilmesini talep ederim” diye yazdığınızda, davanız boşanma davası olarak görülür. Ayrılığı isteyecekseniz bunu açıkça belirtmeniz gerekir. Dava boşanmaya ilişkinse ve ortak hayatın yeniden kurulma olasılığı varsa, hâkim ayrılığa da karar verebilir (TMK m. 170); ama bu bir hâkim takdiridir, dilekçede ayrılığı ikinci talep olarak tutmanız çoğu zaman gerekmez.

Boşanma talebinin hangi sebebe dayandığı da dilekçenin gövdesinde anlatılır. Talep sonucunda ise sade bir cümle yeterlidir: tarafların boşanmalarına karar verilmesi. Sebep, olaylar ve deliller yukarıda anlatıldığı için burada uzatmaya gerek yoktur.

Çocuk varsa: velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası

Ortak çocuk varsa mahkeme, boşanmaya karar verirken ana ve babanın haklarını ve çocukla kişisel ilişkilerini düzenler; mümkün olduğu ölçüde ana ve babayı dinler (TMK m. 182). Dilekçede velayetin kime verilmesini istediğinizi yazarsınız. Velayeti istemiyorsanız ya da diğer eşe bırakmayı düşünüyorsanız, bu hâlde çocukla kişisel ilişki düzenlemesini talep sonucuna eklemek yerinde olur.

Velayeti kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır (TMK m. 182/3). Pratikte buna iştirak nafakası denir. Velayeti isteyen eş, talep sonucuna iştirak nafakasını da yazar; böylece çocuğun giderleri için hüküm kurulmasının önünde bir boşluk kalmaz. Ayrıntı için iştirak nafakası ve velayet kriterleri yazılarına bakabilirsiniz.

Mali talepler: tazminat ve nafaka ayrı ayrı yazılır

Boşanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatleri zedelenen, kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan taraf ise kusurlu olan diğer taraftan manevi tazminat talep edebilir (TMK m. 174). İkisi ayrı taleplerdir; dilekçede ayrı başlıklarla ve ayrı gerekçeyle yazılması düzen sağlar. Detay için maddi tazminat ve manevi tazminat yazılarını okuyabilirsiniz.

Yoksulluk nafakasında şart farklıdır: boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında nafaka isteyebilir; nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz (TMK m. 175). Anayasa Mahkemesi Haziran 2026’da bu maddedeki “süresiz olarak” ibaresinin iptaline karar vermiştir; iptal hükmü kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek, bu süre içinde yasama düzenlemesi beklenmektedir. Bu süre içinde mevcut hüküm uygulanır; kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden kalkmaz. Ayrıntı için yoksulluk nafakası şartları yazısına göz atın.

Maddi tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan ya da irat biçiminde, yani düzenli ödeme olarak istenmesi mümkündür; manevi tazminat ise irat biçiminde ödenemez (TMK m. 176). Hangisini seçtiğinizi talep sonucunda belirtmeniz, hâkimin neyi hükme bağlayacağını netleştirir.

Dava süresince geçerli olacak nafaka ve diğer geçici düzenlemeler ise ayrı bir konudur. Boşanma davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan barınma, geçim, mal yönetimi ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri re’sen alır (TMK m. 169). Re’sen demek, talep olmasa da hâkimin bu konuda karar vermesi gerekir demektir. Yine de dilekçede geçici önlem taleplerinizi ve gerekçesini yazmak, hâkimin dikkatini ilgili noktalara çeker. Ayrıntı: boşanma davasında geçici önlemler.

Mal rejimi talepleri boşanma dilekçesine yazılmak zorunda mı?

Boşanma, kendi başına mal paylaşımı kararı değildir. Mal rejiminin tasfiyesinde eşlerin bağlı olduğu rejime ilişkin hükümler uygulanır (TMK m. 179). Katılma alacağı ve değer artış payı çoğunlukla boşanma davasından ayrı bir mal rejimi tasfiyesi davasında istenir. Bu nedenle, boşanma dilekçesinde bu talepleri yazmamış olmanız hak kaybı anlamına gelmez. Öte yandan boşanmadan doğan dava haklarının zamanaşımı, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıldır (TMK m. 178); mal rejimi tasfiyesi bu bir yıllık süreye tabi değildir. Hangi talebin hangi davada, hangi sürede istenebileceğini dosyanıza bakarak netleştirmek gerekir. Konunun mantığını mal rejiminin sona ermesi ve tasfiye tarihi yazısında bulabilirsiniz.

Ortak çocuk yoksa talep sonucu nasıl sadeleşir?

Çocuk yoksa velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası kalemleri düşer; talep sonucu boşanma ile mali taleplerden oluşur. Bu durumda en önemli kalemler tazminat ve nafakadır. Kusur iddiası taşıyan dilekçede bile her talep ayrı yazılır, çünkü maddi tazminat, manevi tazminat ve yoksulluk nafakasının şartları birbirinden farklıdır. Boşanmanın sonuçları arasında kadının soyadı da vardır: boşanan kadın evlenmeden önceki soyadını yeniden alır; kocasının soyadını kullanmakta menfaati bulunduğunu ve bunun kocaya zarar vermeyeceğini ispatlarsa hâkimden izin isteyebilir (TMK m. 173). Böyle bir talebiniz varsa, bunu da talep sonucuna eklemeniz gerekir.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: on iki yıllık evliliği olan, iki çocuklu ve çalışmayan bir eş, evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı gerekçesiyle dava açıyor. Dilekçede olaylar sıralanıyor, deliller gösteriliyor. Talep sonucu ise numaralı bir liste olarak şöyle kurulabilir: tarafların boşanmasına; ortak çocukların velayetinin davacıya verilmesine; davalı ile çocuklar arasında kişisel ilişki düzenlenmesine; çocuklar için her biri adına iştirak nafakasına; davacı lehine yoksulluk nafakasına; maddi ve manevi tazminata; yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine hükmedilmesi.

Bu örnekte hâkimin her kalemi kabul edeceğini söylemiyoruz; her talebin şartı ayrı değerlendirilir. Örnek yalnızca düzeni gösteriyor: her kalem ayrı satırda, hâkimin hükme çevirebileceği açıklıkta yazılıyor.

Talep sonucunu yazarken nelere dikkat edersiniz?

Önce talepleri önem sırasına göre dizin: boşanma, çocuklar, mali talepler, yargılama giderleri. Her talebi tek cümleyle ve fiille bitirin; “karar verilmesini talep ederim” gibi tekrar eden kalıpları liste başlığında bir kez kullanın. Maddi tazminat ve yoksulluk nafakasında ödeme biçimini (toptan ya da irat) belirtin. Taleplerin tamamı dilekçenin içinde dayanak bulmalıdır: talep sonucunda yazdığınız bir şeyin hukuki sebebi ve delili dilekçenin üst bölümlerinde de karşılığını bulmalıdır.

Tazminat ve nafaka talebi bir tutar içeriyorsa, o tutarın nasıl belirlendiğini kendi mali durumunuz ve diğer eşin gücü üzerinden gerekçelendirin. Tutarın dilekçede nasıl gösterileceği ise dosyaya göre değişir; bu konuyu bir avukatla konuşmak yerinde olur.

Sık yapılan hatalar

Talep sonucunu tek satırda “boşanmaya karar verilmesi” diye bırakmak, en sık görülen eksiklik. Böyle bir dilekçede nafaka ve tazminat için ayrı talep bulunmaz (velayet ve kişisel ilişkiyi ise mahkeme boşanmaya karar verirken zaten düzenler, TMK m. 182); sonradan bu talepleri eklemek ancak usul kurallarının izin verdiği ölçüde mümkündür; boşanma davasında hiç istenmemiş tazminat ve yoksulluk nafakası ise hükmün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ayrı davayla istenebilir (TMK m. 178). Talebin miktarını artırmak için ıslah yoluna gidilebilir, ancak aynı davada taraflar yalnızca bir kez ıslah yoluna başvurabilir ve ıslah tahkikatın sona ermesine kadar yapılabilir (HMK m. 176, 177). Bir diğer hata, talepleri birbiriyle çelişir şekilde yazmaktır; örneğin hem ayrılığı hem boşanmayı eşit ağırlıkta istemek hâkimi ne istediğiniz konusunda belirsizliğe sokar.

Dilekçeye ek olarak ortak çocuk için yapılan taleplerde, çocuğun yararının esas alınacağını unutmamak gerekir. Yani velayet talebiniz kabul edilmeyebilir; bu sizin yazdığınız cümleden değil, çocuğun durumundan kaynaklanır. Bu dürüst ihtimalle birlikte, alternatif bir kişisel ilişki talebini baştan yazmak makul bir hazırlıktır.

Son olarak, dilekçede yazdığınız her talebin delili ve gerekçesi bulunmalıdır. Delili olmayan talep, hâkimin gözünde kendiliğinden güçlenmez. Dilekçenin diğer bölümleri için boşanma dilekçesinde nelere dikkat edilmeli yazısına, genel süreç için boşanma davası nasıl açılır yazısına başvurabilirsiniz.

Dilekçenizdeki talepleri birlikte gözden geçirmek ister misiniz?

Hangi talebin sizin dosyanızda yerinde olduğu; çocukların yaşı, evlilik süresi, gelir durumu ve kusur iddialarına göre değişir. Kendi durumunuzu anlatmak için büroyu telefonla arayabilir ya da WhatsApp’tan yazabilirsiniz; ayrıntı için iletişim sayfası açık. Bürodaki çalışma alanımız için aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Bir görüşme, dilekçenizdeki talepleri hukuken doğru sırayla kurmanıza yardımcı olur; sonuç ise her zaman dosyanın ayrıntısına ve hâkimin değerlendirmesine bağlıdır.