Boşanma İstinaf Duruşmasına Gelmezsem Ne Olur? Davetiye ve Mazeret

Duruşma gününe birkaç gün kala, işiniz çıktı, çocuğunuz hastalandı ya da şehir dışındasınız. Bölge adliye mahkemesine gitmeyecekseniz ne olur? Önce şunu söyleyelim: istinaf duruşması, ilk derecedeki duruşmalardan farklı çalışır ve gelmemenin sonucu, kimin gelmediğine, gider avansının yatırılıp yatırılmadığına ve mazeret bildirilip bildirilmediğine göre değişir. Aşağıda davetiyede ne yazdığını, mazeretin nasıl bildirileceğini ve hangi durumda hangi kararın verilebileceğini anlatıyoruz.

Aşağıdaki Kurallar Yalnızca Duruşmalı İstinaf İçin Geçerli

İstinaf dosyalarının tamamında duruşma yapılmaz. HMK m. 353’te sayılan hâllerde karar duruşma yapılmadan verilir; diğer dosyalarda inceleme duruşmalı yapılır (HMK m. 356/1). Dosyanızın hangi gruba girdiğini dosya üzerinde mi, duruşmalı mı yazısında anlattık. Elinizde duruşma günü yazılı bir davetiye varsa dosya duruşmalı incelenecek demektir ve aşağıdaki kurallar sizin için geçerlidir.

Davetiyede Ne Yazar?

HMK m. 358/1’e göre duruşmalı olarak incelenen işlerde taraflara çıkartılan davetiyelerde iki bilgi bulunur. Birincisi, duruşmada hazır bulunulmadığı takdirde tahkikatın yokluklarında yapılarak karar verileceği. İkincisi, başvuran tarafa çıkartılacak davetiyede ayrıca, yapılacak tahkikatla ilgili olarak bölge adliye mahkemesince belirlenen giderin, iki haftadan az olmamak üzere verilecek kesin süre içinde avans olarak yatırılması gerektiği.

Davetiyeyi bu nedenle bir bildirimden ibaret saymamak gerekir. Hangi tarihte, hangi daire önünde duruşma yapılacağı, ne kadar sürede hangi giderin yatırılacağı o evrakta yazılıdır. Evrak tebliğ edildiği anda iki şeyi yapın: duruşma gününü takviminize yazın ve gider avansına ilişkin süreyi ayrıca not edin.

Mazeret Bildirirseniz Ne Olur?

HMK m. 358/2 şunu söyler: Başvuran, kabul edilebilir bir mazerete dayanarak duruşmaya gelemediğini bildirdiği takdirde, yeni bir duruşma günü tayin edilerek taraflara bildirilir.

Dikkat edilecek iki nokta var. Birincisi, kanun metni bu mazeret hükmünü başvuran için yazmıştır; karşı taraf bakımından ise doğrudan açık bir hüküm yoktur. İkincisi, mazeretin “kabul edilebilir” olması gerekir. Neyin kabul edilebilir olduğunu mahkeme değerlendirir. Kanunda sayılmış bir liste bulunmadığı için bir mazeretin kabul göreceğini önceden söylemek mümkün değildir. Mazeret bildirimini mümkün olan en erken zamanda yapmak ve belgelendirmek (hastalık için rapor gibi) en sağlam yol olur.

Mazeret bildirimi için ayrıntılı bir usul örneği burada yazmıyoruz; çünkü bu kısım dosyaya göre değişir. İlk derece duruşmalarında mazeret bildirmenin nasıl işlediğini mazeret bildirmek yazısında ayrıca anlattık.

Mazeretsiz Gelmemenin Sonucu

HMK m. 358/3 iki ayrı durumu düzenler.

Birinci durum: Belirlenen gider, verilen kesin süre içinde yatırılmışsa ve taraflar mazeretsiz olarak duruşmaya katılmazsa, tahkikat yokluklarında yapılarak karar verilir. Burada “tahkikat” bölge adliye mahkemesinin kendi yaptığı delil inceleme faaliyeti demektir. Taraflar gelmese de mahkeme bu faaliyeti sürdürür ve karar verir.

İkinci durum: Belirlenen gider süresi içinde yatırılmazsa, dosyanın mevcut durumuna göre karar verilir. Ancak öngörülen tahkikat yapılmaksızın karar verilmesine olanak bulunmayan hâllerde başvuru reddedilir. Yani gider avansını yatırmayan başvuran, tahkikatın şart olduğu bir dosyada başvurusunun reddedilmesi riskiyle karşılaşır.

Bu iki durum arasındaki fark önemlidir. Duruşmaya gelmemek ile gideri yatırmamak aynı şey değildir ve sonuçları farklıdır. Gider eksikliğinin ilk aşamadaki sonuçlarını harç ve gider eksikliği yazısında anlattık.

Varsayımsal Bir Örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim. Boşanma kararına karşı iki taraf da istinaf etmiş. Bölge adliye mahkemesi dosyayı duruşmalı inceleyeceğine karar vermiş ve tanık dinlenmesi gerektiğini belirleyip başvuran taraftan bir gider avansı istemiş. Davetiyede iki haftadan uzun bir kesin süre verilmiş.

Başvuran, gideri süresinde yatırıyor ama duruşma gününden bir gün önce bir sağlık sorunu yaşıyor ve rapor alıyor. Raporu mahkemeye bildirirse, mahkeme mazereti kabul edilebilir bulursa yeni bir gün tayin eder. Mazereti bildirmeden gelmezse ve mahkeme mazereti sonradan kabul etmezse tahkikat onun yokluğunda yapılabilir.

Aynı başvuran gideri hiç yatırmamışsa durum değişir: dosyanın mevcut durumuna göre karar verilir ya da tahkikat zorunluysa başvuru reddedilir. Bu örnek kurgudur; gerçek bir dosyayı anlatmaz, yalnızca iki ayrı kuralın nasıl ayrıldığını gösterir.

Karşı Taraf Olarak Gelmemek

Siz başvuran değil de karşı tarafsanız, yani karşı tarafın istinafına cevap veren konumdaysanız, durum bir nebze farklıdır. Davetiyedeki gider yükümlülüğü başvuran tarafa aittir. Ama belirlenen gider süresinde yatırılmışsa ve siz mazeretsiz olarak duruşmaya katılmazsanız, tahkikat yokluğunuzda yapılarak karar verilebilir (HMK m. 358/3). Cevap dilekçenizi vermiş olmanız bu durumu ortadan kaldırmaz; dilekçeniz dosyadadır ama sözlü beyan ve duruşmada ortaya çıkan konulara karşılık verme fırsatını kaçırırsınız. Cevap dilekçesinin içeriği için karşı tarafın istinafına cevap yazısına bakabilirsiniz.

Duruşmaya vekille girmek mümkündür; vekâletnameniz dosyada olmalı ve vekilin yetkisi kapsamlı olmalıdır. Hâkimin bir tarafı bizzat dinlemek istemesi hâlinde ise durum değişebilir. Bu ayrıntı dosyaya bağlıdır.

Davetiyeyi Aldığınız Günden Duruşmaya Kadar Yapılacaklar

Davetiye elinize ulaştığında önce üç tarihi ayırın: duruşma günü, gider avansı için verilen kesin sürenin son günü ve varsa mazeret bildirmeyi düşündüğünüz son gün. Sonra davetiyedeki bilgileri tek tek kontrol edin. Hangi daire, hangi adres, hangi saat? Kendi adınıza mı, vekilinize mi tebliğ edilmiş?

Başvuran tarafsanız gider avansına öncelik verin. Davetiyede yazılan tutarı ve ödeme yolunu mahkeme kaleminden teyit edin; ödemeyi süre dolmadan yapın ve makbuzu saklayın. Makbuz, sürenin korunduğunu gösteren belgedir. Gider avansı, tahkikatın giderleri içindir; örneğin tanık çağrılacaksa tanık ücretleri bu kapsamda belirlenir. Tutarı kanun metni vermediği için burada rakam yazmıyoruz.

Vekille temsil ediliyorsanız, vekilinizle duruşmadan önce görüşün. Duruşmada hangi konuların tartışılacağı, tanık dinlenip dinlenmeyeceği ve sizin bizzat bulunmanızın gerekip gerekmediği önceden netleşmelidir. Mazeretiniz varsa vekilinizin bunu mahkemeye bildirmesi ya da kendiniz bildirmeniz konusunda da önceden karar verin.

Duruşma Günü Karar Verilmez mi?

Duruşma sonunda mahkeme başvuruyu esastan reddedebilir veya ilk derece mahkemesi hükmünü kaldırarak yeniden hüküm kurabilir (HMK m. 356/2). Bunun yanında tahkikat gerekiyorsa duruşma ertelenebilir ve yeni bir gün verilebilir. Gelmeyen taraf için bu sürecin sonucunu bilmek zorlaşır; ertelemenin nedenini, yeni günün ne zaman olduğunu ve eksik kalan işlemlerin neler olduğunu ancak dosyaya ya da tutanağa bakarak öğrenebilirsiniz. UYAP üzerinden dosya durumunu izleyin.

Duruşmaya Giderken Yanınıza Alacaklarınız

Kimlik belgenizi, davetiyeyi, varsa vekâletname örneğini ve dosyanıza ilişkin temel belgeleri yanınızda bulundurun. Tanık getirmeniz gerekiyorsa, tanığın duruşmaya çağrılması mahkemenin kararına ve usule bağlıdır; tanığın duruşma günü hazır bulunması konusunda önceden mahkemeye ne bildirdiğinizi kontrol edin. Duruşmada ilk derece dosyasından farklı bir iddia ya da delil sunmaya kalkışmak ise çoğu zaman sonuç vermez; istinafta yeni delil ve iddia yasağını yeni delil ve yeni iddia yazısında açıkladık.

Vekâlet ve Yetki Konusu

Duruşmaya vekilinizle katılacaksanız, vekâletnamenin istinaf aşamasını kapsadığından ve gerekli özel yetkileri içerdiğinden emin olun. Boşanma davalarında feragat, kabul, sulh gibi işlemler için vekilin özel yetkisi gerekir; bunlar duruşmada gündeme gelebilir. Vekâletname konusunda istinaf ve temyizde vekâletname gerekir mi yazısına bakabilirsiniz.

Tebligat ve Süre Konusunda Dikkat

Davetiyenin tebliğ tarihi, hem gider avansının süresini hem de mazeret bildirimini planlamanın başlangıç noktasıdır. Tebligat e-tebligat yoluyla yapılmışsa, bildirimin sisteme düştüğü tarih ile sizin okuduğunuz tarih farklı olabilir; elektronik tebligat, muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılır (7201 sayılı Kanun m. 7/a). Bildirimi açıp okuduğunuz gün bu sonucu değiştirmez; tereddüt varsa bir hukukçuya sorulmalıdır. Tebligat adresiniz değiştiyse bunu dosyaya bildirmeniz, duruşma günü ve karar tebligatlarını kaçırmamanız için önemlidir. Süreleri takvime işlemek ve her tarihi ayrı ayrı not etmek, bu aşamanın en basit ama en etkili önlemidir.

Sık Yapılan Hatalar

Birinci hata, davetiyeyi geç fark etmektir. E-tebligat adresiniz varsa tebligat elektronik ortamda yapılmış olabilir; UYAP ve e-Devlet bildirimlerini düzenli kontrol edin.

İkinci hata, mazereti duruşma günü bildirmeye çalışmaktır. Kanun mazeretin ne zaman bildirileceğini ayrıca yazmamıştır ama gün içinde gelen bir mazeretin değerlendirilmesi zor olabilir. Erken bildirim her zaman daha güvenlidir.

Üçüncü hata, gider avansının yatırılmasını ihmal etmektir. Davetiyede verilen kesin süre geçerse, tahkikat gerektiren bir dosyada başvuru reddedilebilir.

Dördüncü hata, mazereti belgelendirmemektir. “Hastayım” demek yerine rapor, “şehir dışındayım” demek yerine somut bir gerekçe ve belge sunmak mahkemenin değerlendirmesini kolaylaştırır.

Beşinci hata, duruşmaya gelmemenin ilk derecedeki duruşmalarla aynı sonuç doğuracağını varsaymaktır. İlk derecedeki duruşmalarda gelmemenin sonuçları için duruşmaya gelmezsem yazısına bakabilirsiniz.

Duruşma Gününüz Yaklaşıyorsa

Duruşmaya katılamayacağınızı düşünüyorsanız ya da gider avansı ve mazeret konusunda emin değilseniz, davetiyeyi ve dosya bilgilerinizi hazır ederek durumunuzu telefonla anlatabilir ya da WhatsApp’tan yazabilirsiniz. Mazeretin nasıl bildirileceği ve hangi sürenin işlediği dosyaya göre değişir. İletişim bilgileri iletişim sayfasında, büronun çalıştığı alanlar aile hukuku sayfasında yer alıyor. İstinafın genel akışını boşanma davasında istinaf süreci yazısından okuyabilirsiniz.