Boşanmada Kripto Para ve Dijital Varlıklar Nasıl Paylaşılır?

Son yıllarda birikimlerin önemli bir kısmının kripto paralara ve dijital varlıklara yönelmesi, boşanma davalarında yeni bir sorun alanı ortaya çıkarmıştır. Geleneksel banka hesapları ve tapu kayıtlarından farklı olarak kripto varlıklar kolayca taşınabilir, gizlenebilir ve değerleri kısa sürede büyük dalgalanmalar gösterebilir. Bu yazıda boşanmada kripto paraların ve diğer dijital varlıkların mal paylaşımında nasıl değerlendirildiğini açıklıyoruz.

Kripto Varlıklar Mal Paylaşımına Girer mi?

Türk Medeni Kanunu, mal paylaşımına konu olabilecek varlıkları türlerine göre sınırlamaz. Edinilmiş mallara katılma rejiminde belirleyici olan, varlığın hangi kaynakla ve hangi dönemde edinildiğidir. Bu nedenle kripto varlıklar da diğer yatırım araçları gibi değerlendirilir:

TMK m. 222/3 uyarınca bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır. Kripto varlıkların kişisel mal olduğunu iddia eden eş, evlilik öncesi alım kayıtlarıyla bunu ispat etmelidir. Edinilmiş mallara katılma rejimi için edinilmiş mallara katılma rejimi yazımıza bakabilirsiniz.

Kripto Varlıkların Tespiti

Mal paylaşımının en zor aşaması, varlıkların ortaya çıkarılmasıdır. Kripto varlıkların tutulduğu yere göre tespit yöntemleri farklıdır:

Kripto varlık hizmet sağlayıcıları (borsalar)

Türkiye’de faaliyet gösteren kripto varlık hizmet sağlayıcıları, Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında düzenleme ve denetime tabi tutulmuştur. Bu platformlardaki hesaplar, kimlik doğrulaması yapılmış kullanıcılar adına açıldığından:

• Mahkemeden bu kuruluşlara müzekkere yazılarak hesap bakiyeleri ve işlem geçmişi istenebilir,
• Dava tarihindeki varlık miktarı tespit edilebilir,
• Hesaplardan yapılan çekim ve transferler incelenebilir.

Banka kayıtları

Kripto varlık alımları çoğu zaman banka hesaplarından borsalara yapılan para transferleriyle başlar. Bu nedenle banka hesap hareketleri, kripto yatırımlarının varlığına dair güçlü bir iz oluşturur. Belirli dönemlerde borsalara yüklü transferler yapılmışsa, bu paraların akıbeti sorgulanabilir.

Yurt dışı platformlar ve kişisel cüzdanlar

Yurt dışında faaliyet gösteren platformlardaki hesapların ve özellikle kişisel (soğuk veya sıcak) cüzdanlardaki varlıkların tespiti çok daha güçtür. Bu durumda:

• Borsalardan kişisel cüzdanlara yapılan çekimlerin cüzdan adresleri tespit edilebilir,
• Blokzincir kayıtlarının kamuya açık olması nedeniyle bilinen adreslerdeki bakiyeler bilirkişi incelemesiyle araştırılabilir,
• Eşin cihazlarında veya yazışmalarında kripto varlıklara ilişkin bilgiler varsa hukuka uygun yollarla delil olarak sunulabilir.

Delilin hukuka uygun elde edilmesi burada da önemlidir. Eşin cihazlarına veya hesaplarına izinsiz erişim, hem delilin kullanılamamasına hem de cezai sorumluluğa yol açabilir. Bu konuda boşanmada mesaj ve ses kaydı delil olur mu yazımıza bakabilirsiniz.

Değerleme: Hangi Tarih Esas Alınır?

Kripto varlıkların en belirgin özelliği fiyat oynaklığıdır. Mal paylaşımında:

• Mal rejiminin sona erdiği tarih: TMK m. 225 uyarınca boşanma davasının açıldığı tarihtir. Hangi varlıkların ve ne miktarda paylaşıma gireceği bu tarihe göre belirlenir.
• Değerleme tarihi: TMK m. 235 uyarınca mallar tasfiye tarihindeki sürüm değerleriyle hesaba katılır. Uygulamada karar tarihine yakın bir tarihteki piyasa fiyatı esas alınabilir.

Bu sistemde dava tarihinde belirli miktarda kripto varlık bulunuyorsa, bu miktarın karar tarihine yakın değeri hesaplamaya esas alınır. Dava süresince fiyatın ciddi biçimde artması veya düşmesi sonucu önemli ölçüde etkileyebilir. Dava tarihinden sonra eşlerden birinin varlıkları satması veya başka varlıklara dönüştürmesi ise ayrıca değerlendirilmelidir.

Gizleme ve Mal Kaçırma Riski

Kripto varlıklar kolayca transfer edilebildiğinden boşanma sürecinde gizlenme riski yüksektir. Olası senaryolar şunlardır:

• Borsa hesabındaki varlıkların kişisel cüzdana aktarılması,
• Varlıkların yakınların hesaplarına gönderilmesi,
• Varlıkların “kaybedildiği” veya “değersizleştiği” iddiası,
• Dava öncesinde ani ve açıklanamayan satışlar.

Katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler, TMK m. 229 uyarınca tasfiye hesabına eklenebilir. Bu konuda mal kaçırma ve eklenecek değerler yazımıza bakabilirsiniz. Ayrıca Türkiye’deki platformlarda bulunan varlıklar için dava sırasında ihtiyati tedbir talep edilmesi değerlendirilebilir.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz:

Boşanma davasında kadın eş, erkek eşin banka hesaplarından son üç yılda düzenli olarak yurt içindeki bir kripto borsasına para transfer ettiğini banka kayıtlarıyla ortaya koymuştur. Erkek eş ise kripto yatırımlarının zarar ettiğini ve hesabında önemli bir varlık kalmadığını ileri sürmüştür. Mahkemenin borsaya yazdığı müzekkereye verilen cevapta, dava tarihinden iki ay önce hesaptaki varlıkların önemli bir kısmının harici bir cüzdan adresine aktarıldığı anlaşılmıştır. Bilirkişi incelemesinde bu adresteki bakiyenin dava tarihinde de mevcut olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda mahkeme, aktarılan varlıkların edinilmiş mal niteliğinde olduğunu ve dava tarihindeki miktarın karar tarihine yakın değer üzerinden hesaba katılması gerektiğini değerlendirebilir.

Vergi ve Kayıt Konuları

Kripto varlıkların satışı ve dönüştürülmesi, vergi mevzuatı bakımından da sonuçlar doğurabilir. Anlaşmalı boşanmada varlıkların satılarak paylaşılması veya bir eşten diğerine transfer edilmesi planlanıyorsa, bu işlemlerin mali ve vergisel etkilerinin ayrıca değerlendirilmesi önerilir. Ayrıca transferlerin tarih, miktar ve adres bilgileriyle kayıt altına alınması, ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önüne geçer.

Diğer Dijital Varlıklar

Kripto paraların yanında boşanmada gündeme gelebilecek diğer dijital varlıklar şunlardır:

• NFT’ler: Evlilik süresince alınan dijital koleksiyonlar,
• Dijital içerik gelirleri: Sosyal medya, video platformları veya uygulama gelirleri,
• Alan adları ve web siteleri: Ticari değeri olan dijital mülkler,
• Oyun içi varlıklar: Gerçek parayla alınıp satılabilen dijital eşyalar.

Bu varlıklar da kaynağına ve edinme tarihine göre değerlendirilir; ancak değerlemeleri özel uzmanlık gerektirebilir.

Anlaşmalı Boşanmada Kripto Varlıklar

Anlaşmalı boşanma protokolünde kripto varlıklar düzenlenecekse:

• Varlıkların türü, miktarı ve bulunduğu platform açıkça yazılmalıdır,
• Paylaşımın aynen mi (varlık transferiyle) yoksa değer üzerinden mi yapılacağı belirtilmelidir,
• Değer üzerinden paylaşımda hangi tarihin ve kaynağın fiyatının esas alınacağı kararlaştırılmalıdır,
• Taraflardan birinin başka kripto varlığı bulunmadığına ilişkin beyan eklenebilir.

Sonuç

Kripto paralar ve dijital varlıklar, boşanmada diğer yatırım araçları gibi kaynağına ve edinme tarihine göre paylaşıma girer. Asıl zorluk varlıkların tespiti, değerlenmesi ve gizlenme riskidir. Banka ve platform kayıtlarının zamanında istenmesi ve gerektiğinde tedbir talep edilmesi hak kaybını önler. Aile hukuku alanında dijital varlıkları içeren mal paylaşımı dosyanızı değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.