Eşit Kusurlu Eş Tazminat ve Nafaka Alabilir mi? TMK 174 ve 175 Uygulaması

Boşanma davalarında kusur, yalnızca “kim haklı, kim haksız” sorusuna cevap vermez; tazminat ve nafaka gibi mali sonuçları doğrudan belirler. Tarafların kusurunun eşit çıkması halinde ne olacağı ise sıkça merak edilir: İkisi de aynı ölçüde kusurluysa tazminat istenebilir mi? Yoksulluk nafakası alınabilir mi? Bu yazıda Medeni Kanun’un 174 ve 175. maddelerine göre kusurun tazminat ve nafaka üzerindeki etkisini, eşit kusurun sonuçlarını ve dikkat edilecek noktaları anlatıyoruz.

Kusur Neden Önemlidir?

Boşanmada kusur, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasına yol açan davranışların taraflardan hangisine daha çok yüklenebileceğini gösterir. Tarafların kusur durumu üç şekilde çıkabilir: davacı daha kusurlu, davalı daha kusurlu veya taraflar eşit kusurlu. Bu belirleme; maddi tazminat, manevi tazminat, yoksulluk nafakası ve bazen velayet gibi konularda sonucu belirler. Kusurun nasıl saptandığını boşanmada kusur nasıl belirlenir yazımızda ayrıca ele aldık.

Maddi Tazminat: Kusursuz veya Daha Az Kusurlu Taraf

TMK m. 174/1’e göre mevcut veya beklenen menfaatleri boşanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddi tazminat isteyebilir. Bu, tazminat hakkının yalnızca daha az kusurlu tarafa tanındığı anlamına gelir. Eşit kusur halinde hiçbir taraf diğerinden maddi tazminat isteyemez; çünkü kimse diğerine göre “daha az kusurlu” değildir.

Maddi tazminatın kapsamı, boşanma yüzünden kaybedilen mevcut veya beklenen menfaatlerdir. Örneğin eşin desteğinin kaybı, sağlık sigortası kaybı, mal varlığındaki eksilme veya gelecekteki geçim desteğinin yitirilmesi bu kapsamda değerlendirilebilir. Ayrıntı için boşanmada maddi tazminat yazımıza bakabilirsiniz.

Manevi Tazminat: Kişilik Hakkının İhlali

Manevi tazminat için kanun, boşanmaya sebep olan olaylar yüzünden kişilik hakkı saldırıya uğrayan tarafın, kusurlu olan diğer taraftan uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebileceğini belirtir (TMK m. 174/2). Yargı uygulamasında genel olarak tazminat isteyen tarafın kusurunun diğerinden daha ağır olmaması aranır ve tarafların eşit kusurlu bulunduğu hâllerde manevi tazminat da kabul edilmez. Manevi tazminatın miktarı; tarafların sosyal ve ekonomik durumu, kusur derecesi, olayın ağırlığı ve kişilik hakkına saldırının niteliği gibi unsurlara göre belirlenir. Ayrıntı için boşanmada manevi tazminat yazısına göz atabilirsiniz.

Yoksulluk Nafakası: Eşit Kusur Engel Değildir

Yoksulluk nafakasında kural farklıdır. TMK m. 175’e göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Buradaki ölçüt “daha ağır kusurlu olmamak”tır. Bu nedenle:

• Talep eden taraf daha az kusurlu veya kusursuz ise nafaka isteyebilir.
• Taraflar eşit kusurlu ise talep eden taraf yine nafaka isteyebilir; çünkü kusuru daha ağır değildir.
• Talep eden taraf daha ağır kusurlu ise nafaka isteyemez.

Yani eşit kusur, yoksulluk nafakası için engel oluşturmaz; ancak tazminat için oluşturur. Bu fark, uygulamada en sık karıştırılan noktalardan biridir. Nafakanın koşulları için yoksulluk nafakası şartları yazısına bakabilirsiniz.

Nafakanın Süresi ve Anayasa Mahkemesi Kararı

Medeni Kanun m. 175’te yoksulluk nafakası “süresiz olarak” istenebileceği belirtilmiştir. Anayasa Mahkemesi 2026 yılında bu düzenlemedeki “süresiz olarak” ibaresinin iptaline karar vermiştir; iptal hükmü, kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecektir ve bu süre içinde yasama düzenlemesi beklenmektedir. Bu süre içinde mevcut hüküm uygulanmaya devam eder ve kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden kalkmaz. Nafaka kurumu kaldırılmamıştır. Ayrıntı için süresiz nafaka Anayasa Mahkemesi kararı yazısına bakabilirsiniz.

Eşit Kusur Kararının Sonuçları

Tarafların eşit kusurlu bulunduğu bir davada genellikle şunlar gerçekleşir:

1. Boşanmaya karar verilir.
2. Maddi ve manevi tazminat talepleri reddedilir.
3. Yoksulluk nafakası şartları varsa talep eden taraf lehine nafakaya hükmedilebilir.
4. Velayet ve çocukla ilgili düzenlemeler çocuğun menfaatine göre belirlenir.
5. Mal rejiminin tasfiyesi kusurdan bağımsız, ayrı hükümlere göre yürütülür.

Kusur durumunun mal paylaşımına doğrudan etkisi yoktur; bu nedenle kusurlu olmak mal paylaşımından pay almamak anlamına gelmez.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir çiftin boşanma davasında mahkeme, tarafların birbirine karşı hakaret, ilgisizlik ve ortak hayata özen göstermeme gibi davranışlarını değerlendirir ve tarafları eşit kusurlu bulur. Davacı eş, çalışmadığı için boşanma yüzünden yoksulluğa düşecektir. Mahkeme, tazminat taleplerini reddeder; ancak davacının kusuru diğer taraftan daha ağır olmadığı ve yoksulluğa düşeceği anlaşıldığı için yoksulluk nafakasına hükmedebilir. Davalının kusuru bu konuda aranmaz.

Nafaka Miktarını Etkileyen Unsurlar

Yoksulluk nafakasının miktarı belirlenirken tarafların sosyal ve ekonomik durumu, gelir düzeyi, mal varlığı ve nafaka yükümlüsünün mali gücü göz önünde bulundurulur. Talep eden tarafın çalışma gücü, yaşı, sağlık durumu ve geçimi için ihtiyacı da değerlendirilir. Kusur oranı ise nafakanın varlığını etkiler; miktarı belirlerken belirleyici ölçüt sayılmaz. Nafaka miktarının nasıl belirlendiğini nafaka miktarı nasıl belirlenir yazısında ayrıca bulabilirsiniz.

Kusur Belirlemesine İtiraz

Kusur dağılımından memnun olmayan taraf, istinaf yoluna başvurarak kusur belirlemesinin yeniden değerlendirilmesini isteyebilir. İstinaf dilekçesinde hangi delillerin yanlış değerlendirildiği ve kusur oranının neden hatalı olduğu somut biçimde anlatılmalıdır. Kusur belirlemesi tazminat ve nafaka hükümlerini doğrudan etkilediği için bu itirazlar özenle hazırlanmalıdır. Süreç için boşanma davasında istinaf süreci yazısına bakabilirsiniz.

Pratik Değerlendirme

Boşanma davasında tazminat veya nafaka talep edecekseniz, kusur iddialarınızı ve mali durumunuzu kanıtlayan belgeleri baştan hazırlamak önemlidir. Talep etmediğiniz hakkı hâkim kendiliğinden vermez; nafaka ve tazminat taleplerinin dava dilekçesinde açıkça belirtilmesi gerekir. Karşı tarafın taleplerine karşı da savunmanızı delillerle desteklemeniz sonucu doğrudan etkiler.

Sonuç

Boşanmada eşit kusur, maddi ve manevi tazminat talebini engeller; ancak yoksulluk nafakası için kusurun daha ağır olmaması yeterlidir. Kusur dağılımı bu nedenle boşanma davasının mali sonuçlarını belirleyen en önemli unsurlardan biridir. Kendi durumunuzda tazminat ve nafaka haklarını netleştirmek isterseniz aile hukuku dosyanızı birlikte inceleyebiliriz. İletişim sayfamızdaki telefon numarasından veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.