Etiket Fiyatı ile Kasa Fiyatı Farklıysa Hangisi Geçerli? 6502 Sayılı Kanun m. 54

Markette rafta gördüğünüz fiyat ile kasada okutulan fiyatın farklı çıkması, birçok tüketicinin yaşadığı ortak bir sorundur. Bazı kişiler “fiyat hatası oldu” cevabını alıp farkı ödemek zorunda kalır; bazıları ise haklı olduğunu bilse bile itiraz etmez. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 54. maddesi bu konuda tüketiciye açık bir hak tanır. Bu yazıda fiyat etiketi zorunluluğunu, etiket-kasa farkında uygulanacak kuralı ve başvuru yollarını anlatıyoruz.

Fiyat Etiketi Zorunluluğu

Kanun m. 54/1’e göre perakende satışa arz edilen malların veya ambalajlarının yahut kaplarının üzerine, kolaylıkla görülebilir ve okunabilir şekilde tüketicinin ödeyeceği tüm vergiler dâhil satış fiyatı ve birim fiyatını gösteren, üretim yeri ve ayırıcı özelliklerini içeren etiket konulması zorunludur. Etiket konulması mümkün olmayan hallerde aynı bilgileri kapsayan listelerin görülebilecek şekilde uygun yerlere asılması gerekir. Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de bu hükme göre düzenlenerek asılır. Buradaki en önemli nokta, fiyatın “tüm vergiler dâhil” gösterilmesidir; sonradan eklenen KDV veya benzeri kalemler tüketiciyi şaşırtamaz.

Etiket ile Kasa Farkında Tüketici Lehine Fiyat

Kanun m. 54/2, sık yaşanan sorunun cevabını verir: etiket, tarife ve fiyat listelerinde belirtilen fiyat ile kasa fiyatı arasında fark olması durumunda tüketici lehine olan fiyat uygulanır. Bu kural mutlaktır. Rafta 100 lira, kasada 120 lira görünüyorsa tüketici 100 liradan ödeme yapma hakkına sahiptir; tersi durumda rafta 120, kasada 100 lira ise yine tüketici lehine olan 100 lira uygulanır. Satıcının “sistem hatası”, “eski etiket” veya “yeni fiyat girilmedi” gibi mazeretleri bu kuralı ortadan kaldırmaz. Etiketi güncellemek satıcının sorumluluğundadır.

Birim Fiyatın Önemi

Etikette yalnızca satış fiyatı değil, birim fiyat da gösterilmelidir. Birim fiyat, kilogram, litre veya adet başına düşen bedeli gösterir ve tüketicinin farklı ambalaj boylarındaki ürünleri kolayca karşılaştırmasını sağlar. Birim fiyatın gösterilmemesi veya yanlış gösterilmesi ayrı bir uygunsuzluk sayılır. Tüketici, kampanyalı ürünlerde “kilogram fiyatı” gibi bilgileri de etiketten okuyabilmelidir.

Hizmetlerde Tarife ve Fiyat Listeleri

Kanun yalnızca mal satışını değil hizmetleri de kapsar. Kuaför, otopark, restoran, tamir servisi ve benzeri işletmeler tarife ve fiyat listelerini görülebilecek şekilde asmak zorundadır. Listede yazan fiyat ile hesap kesildiğinde istenen tutar farklıysa aynı tüketici lehine kural uygulanır. Restoranlarda menüdeki fiyat ile adisyondaki fiyatın uyuşmaması bu duruma örnektir. Ayrıca “servis ücreti” veya “kuver bedeli” gibi ek kalemlerin önceden ve açıkça duyurulması gerekir.

Vergiler Dâhil Fiyat Kuralı

Tüketicinin ödeyeceği tüm vergiler dâhil fiyat gösterilmelidir. Bu nedenle “KDV hariç” fiyat gösterip kasada vergi ekleyen uygulamalar hukuka uygun değildir. Yalnızca işletmeler arası (B2B) satışlarda KDV hariç fiyat kullanılabilir; ancak tüketiciye yönelik perakende satışta bu kural geçerli değildir. Tüketici, etikette gördüğü fiyatı ödeyeceği toplam bedel olarak kabul edebilir.

İdari Yaptırımlar ve Denetim

Kanun m. 54/4’e göre Bakanlık, belediyeler ve ilgili odalar bu madde hükümlerinin uygulanması ve izlenmesine ilişkin işleri yürütmekle görevlidir. Kanun m. 77/1-a uyarınca 54. maddedeki yükümlülüklere aykırı hareket edenler hakkında aykırılığı tespit edilen her bir işlem veya sözleşme için idari para cezası uygulanır. Ceza tutarları yıllık olarak güncellendiği için başvuru sırasında güncel miktarların Ticaret Bakanlığı duyurularından kontrol edilmesi gerekir. Denetim genellikle tüketici şikâyeti üzerine ya da rutin piyasa gözetimi ile yapılır.

Tüketici Nasıl Hareket Etmeli?

Fiyat farkını fark eden tüketici şu adımları izleyebilir:

1. Rafın ve etiketin fotoğrafını çekmek (fiyat, ürün adı ve barkod görünecek şekilde),
2. Kasada durumu görevliye bildirmek ve etiket fiyatını talep etmek,
3. Ödeme yapılmışsa fişi saklamak ve farkın iadesini istemek,
4. Sorun çözülmezse mağaza yönetimine yazılı şikâyet iletmek,
5. Gerekirse ticaret il müdürlüğüne veya belediyeye başvurmak.

Küçük tutarlı olduğu için birçok kişi bu farkı takip etmez; oysa belge saklamak ve kayıt oluşturmak, tekrarlayan uygulamaların denetlenmesini sağlar.

Kampanyalı Ürünlerde Fiyat Farkı

Kampanya döneminde raf fiyatı ile kasa fiyatı arasındaki farklılıklar sıklıkla görülür. Etiketteki kampanyalı fiyat tüketiciye yönelik bir taahhüt olarak değerlendirilir. Kampanya bitmişse bile etiket hâlâ rafta duruyorsa tüketici lehine kural aynen uygulanır. İndirimli satışlarda etiketin nasıl düzenleneceğine ilişkin ayrıntı için indirimli satışta önceki fiyat ve ispat yükü yazısına bakabilirsiniz.

Çevrim İçi Satışlarda Durum

İnternet mağazalarında sitede gösterilen fiyat ile sepette veya ödeme aşamasında çıkan fiyat farklıysa mesafeli sözleşmeler kuralları da devreye girer. Tüketici, ön bilgilendirme formunda yer alan toplam fiyatı esas alarak hareket eder ve ödeme yapmadan önce toplam bedeli görme hakkına sahiptir. Sepet aşamasında sonradan eklenen gizli kalemler haksız ticari uygulama sayılabilir. Ayrıntı için tüketici sözleşmelerinde cayma hakkı yazısına da göz atabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Kasada itiraz etmeden farkı ödemek,
• Etiketin fotoğrafını çekmemek,
• Fişi atmak ve ödeme kanıtını saklamamak,
• Fiyat farkını sadece sözlü söyleyip kayıt oluşturmamak,
• “Küçük tutar” diye şikâyet etmemek,
• Etiket bilgisinin kalitesini (birim fiyat, vergiler dâhil) kontrol etmemek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir tüketici, marketin raf etiketinde 85 lira yazan zeytinyağını sepetine alır. Kasada ürün 105 lira olarak okutulur. Tüketici kasiyere etiketin fotoğrafını gösterir ve 6502 sayılı Kanun m. 54/2’ye dayanarak etiket fiyatının uygulanmasını ister. Market yönetimi hatayı kabul ederek ürünü 85 liradan satar. Aynı market benzer hataları sürdürürse tüketici ticaret il müdürlüğüne yazılı şikâyet iletebilir.

Sonuç

Etiket ile kasa fiyatı farklı çıktığında tüketici lehine olan fiyat uygulanır. Bu hak, tüketicinin belgelemesi ve talep etmesiyle etkili hale gelir. Sorun tekrarlanıyor veya farkın tutarı yüksekse başvuru yolları izlenmelidir. Fiyat, kampanya veya etiket uyuşmazlığınızı değerlendirmek için tüketici hukuku sayfamıza göz atabilir, iletişim sayfamızdaki telefon numarasından veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.