Ödenmeyen Maaşa Hangi Faiz İşler? Mevduata Uygulanan En Yüksek Faiz Kuralı

Maaşın gününde yatmaması, işçi için yalnızca bir ödeme gecikmesi değil, aynı zamanda ciddi bir maddi kayıptır: kira, fatura, kredi taksiti gibi yükümlülükler gecikmeyi beklemez. Kanun koyucu bu zararı gidermek için, gününde ödenmeyen ücret alacağına özel bir faiz oranı öngörmüştür. İş Kanunu m. 34’te düzenlenen bu faiz, genel yasal faizden farklıdır ve işçi lehine daha yüksek bir oran içerir. Bu yazıda faizin nasıl uygulandığını, nasıl talep edileceğini ve dikkat edilecek noktaları anlatıyoruz.

Faizin Kanuni Dayanağı

4857 sayılı İş Kanunu m. 34/1’in son cümlesine göre gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı uygulanır. Bu hüküm, ücret alacağı için yasal faiz yerine bankaların mevduata uyguladığı en yüksek faiz oranını esas alır. Amaç, işverenin ücreti geciktirmesini caydırmak ve işçinin uğradığı zararı daha gerçekçi bir oranda karşılamaktır. En yüksek mevduat faizi oranı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın ilan ettiği verilerden tespit edilir ve zaman içinde değişir; bu nedenle faiz hesabı, dönemlere göre farklı oranlarla yapılır. Bilirkişi hesaplamasında her dönem için geçerli oran ayrı ayrı uygulanır.

Hangi Alacaklar Kapsamda?

Kanun m. 34’te ücret ifadesi kullanılmıştır. Ücret, işçiye iş karşılığında ödenen tutardır ve prim, ikramiye ve benzeri istihkakları da kapsar (m. 32). Bu nedenle gününde ödenmeyen aylık maaş, fazla mesai ücreti, hafta tatili ve genel tatil ücretleri ile yıllık izin ücreti, ücret niteliğindeki alacaklar bakımından bu faiz uygulanır. Kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ise ücret sayılmadığından kendi özel faiz kurallarına tabidir ve bu faiz türleri ilgili mevzuata göre ayrıca belirlenir. Bu ayrım pratikte önemlidir ve dava dilekçesinde her alacak kalemi için doğru faiz türü belirtilmelidir. Tazminatlarla ilgili genel bilgi için ihbar tazminatı nedir nasıl hesaplanır ve kıdem tazminatı nasıl hesaplanır yazılarına bakabilirsiniz.

Faiz Ne Zaman Başlar?

Faiz, ücretin ödeme gününden itibaren işler. Kanun ücretin en geç ayda bir ödenmesini öngördüğünden, aylık ücretin ödeme günü belli ise faiz bu günü izleyen günden itibaren hesaplanır. Ödeme günü iş sözleşmesinde veya işyeri uygulamasında belirlenmemişse, kanuni ölçüt olan ay sonu esas alınabilir. Sözleşme sona ermişse, sözleşmenin sona erme tarihinde ödenmesi gereken alacaklar için faiz o tarihten itibaren başlar. İşçinin ödeme günü ile faiz başlangıcını belgelemesi gerekir. Ücret ödeme kuralları için ücretin banka hesabına ödenmesi ve nakit ödeme sınırları yazısına bakabilirsiniz.

Faizin Talep Edilmesi

Faiz kendiliğinden hükmedilen bir alacak değildir; talep edilmesi gerekir. İşçi dava dilekçesinde veya icra takip talebinde ücret alacağına işletilecek faizin türünü ve başlangıç tarihini açıkça belirtmelidir. Talep edilmeyen faize mahkeme hükmetmez. Ayrıca faizin “mevduata uygulanan en yüksek faiz” olduğu açıkça yazılmazsa mahkeme yasal faize hükmedebilir; bu da işçinin alacağını azaltır. Bu nedenle dava dilekçesinde ücret alacakları için “gününde ödenmeyen ücretlere mevduata uygulanan en yüksek faiz” ifadesinin yer alması önemlidir. Arabuluculuk sürecinde de faiz konusu anlaşmaya dahil edilmelidir; aksi halde faiz hakkı sonradan tartışma yaratabilir.

Zamanaşımı

Kanun m. 32’ye göre ücret alacaklarında zamanaşımı süresi beş yıldır. Bu süre, ücretin muaccel olduğu tarihten itibaren işler. İşçi beş yıl içinde ücret alacağını talep etmezse, alacak zamanaşımına uğrar ve işveren zamanaşımı def’i ileri sürdüğünde talep reddedilir. Faiz de asıl alacağa bağlı olduğundan zamanaşımına uğramış alacağa faiz işletilemez. Zamanaşımı hakkında ücret alacağı davası ve zamanaşımı ve iş hukukunda zamanaşımı süreleri genel bakış yazılarına bakabilirsiniz.

Ücretin Ödenmemesi ve Çalışmaktan Kaçınma

Faiz hakkı, ücretin ödenmemesi halinde işçiye tanınan diğer haklarla birlikte kullanılabilir. Ücreti ödeme gününden itibaren yirmi gün içinde ödenmeyen işçi, iş görme borcunu yerine getirmekten kaçınabilir. İşçi ayrıca iş sözleşmesini haklı nedenle feshedip kıdem tazminatını talep edebilir. Bu haklar ve faiz aynı anda ileri sürülebilir. Ayrıntı için ücret ödenmediği için çalışmaktan kaçınma yirmi gün kuralı yazısına bakabilirsiniz. Ücretin ödenmemesi halinde izlenecek hukuki yollar için ücretin ödenmemesi ve hukuki yollar yazısı da yararlıdır.

İcra Takibinde Faiz

İşçi ücret alacağını icra takibi ile de talep edebilir. İlamsız icra takibinde alacak kalemleri ve faiz oranı takip talebinde açıkça belirtilir. Borçlu itiraz ederse takip durur ve işçi itirazın iptali davası açabilir. Ancak iş uyuşmazlıklarında dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulması gerektiğinden, çoğu zaman önce arabuluculuk, ardından dava veya icra yoluna gidilir. Arabuluculukta anlaşma sağlanırsa tutanak ilam niteliğinde belge olarak icra edilebilir. Arabuluculuk süreci için zorunlu arabuluculuk süreci yazısına bakabilirsiniz.

Faiz Hesabında Bilirkişi

Ücret alacağı davalarında bilirkişi raporu, işçinin ücret miktarını, çalıştığı süreyi ve faiz hesabını belirler. Faiz hesabı, her ücret alacağının kendi muacceliyet tarihinden itibaren, ilgili dönemlerdeki en yüksek mevduat faiz oranlarıyla yapılır. İşçinin bordroları, banka kayıtları ve ödeme belgeleri bilirkişiye iletilmelidir. Bilirkişi raporuna itiraz için taraflara süre tanınır; hesaplamada hata varsa bunun düzeltilmesi istenebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Faizi dava dilekçesinde talep etmemek,
• Faiz türünü yanlış belirtmek,
• Faiz başlangıç tarihini belgelemeden bırakmak,
• Zamanaşımı süresini kaçırmak,
• Tazminat ve ücret alacağının faiz türlerini karıştırmak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir işçinin dört aylık maaşı ödenmeden iş sözleşmesi sona erer. İşçi arabuluculuğa başvurur ve dava açar; dilekçesinde ücret alacaklarına gününde ödenmeyen ücretler için mevduata uygulanan en yüksek faizi talep eder. Mahkeme, her aylık maaşın ödeme gününden itibaren bu faizi hesaplatarak asıl alacakla birlikte hükme bağlar. Faiz talep edilmeseydi, mahkeme faiz konusunda karar veremeyecekti.

Sonuç

Gününde ödenmeyen ücretlere mevduata uygulanan en yüksek faiz işletilir; faiz talep edilmelidir ve beş yıllık zamanaşımı süresi izlenmelidir. Ücret ve faiz alacağınızın tahsili için iş hukuku sayfamıza bakabilir, iletişim üzerinden telefon veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.