Limited Şirket Müdürlerinin Devredilemez Görevleri, Özen Borcu ve Eşit İşlem (TTK 625-627)

Limited şirketin günlük yönetimi ve temsili müdürlere aittir. Ancak müdürlerin yetkisi sınırsız değildir; bazı görevleri devredemezler ve şirkete karşı özen ve sadakat yükümlülükleri altındadırlar. Kanunun müdürlere yüklediği bu yükümlülükler, ortakları ve alacaklıları koruyan önemli bir güvence sistemidir. Türk Ticaret Kanunu’nun 625-627. maddeleri müdürlerin devredilemez görevlerini, özen ve bağlılık yükümünü, rekabet yasağını ve eşit işlem ilkesini düzenler. Bu yazıda bu hükümleri anlatıyoruz.

Müdürlerin Genel Yetkisi

TTK m. 623/3’e göre müdürler, kanunla veya şirket sözleşmesi ile genel kurula bırakılmamış bulunan yönetime ilişkin tüm konularda karar almaya ve bu kararları yürütmeye yetkilidir. Ayrıca şirketin yönetimi ve temsili şirket sözleşmesi ile düzenlenir; müdür sıfatını taşıyan bir veya birden fazla ortağa, tüm ortaklara ya da üçüncü kişilere verilebilir; ancak en azından bir ortağın şirketi yönetim hakkının ve temsil yetkisinin bulunması gerekir (m. 623/1). Müdürlerden biri tüzel kişi olursa, bu kişi görevi yerine getirecek bir gerçek kişiyi belirler (m. 623/2). Genel kurulun yetkileri için limited şirkette genel kurulun devredilemez yetkileri yazısına bakabilirsiniz.

Birden Fazla Müdür Halinde Karar Alma

TTK m. 624’e göre şirketin birden fazla müdürünün bulunması halinde, bunlardan biri, şirketin ortağı olup olmadığına bakılmaksızın, genel kurul tarafından müdürler kurulu başkanı olarak atanır. Birden fazla müdür bulunması halinde müdürler çoğunlukla karar alır; eşitlik halinde başkanın oyu üstün sayılır. Şirket sözleşmesi, müdürlerin karar almaları konusunda farklı düzenleme öngörebilir. Başkan olan müdür veya tek müdür, genel kurulun toplantıya çağrılması ve toplantıların yürütülmesi konularında yetkilidir.

Devredilemez ve Vazgeçilemez Görevler

TTK m. 625/1, müdürlerin başkasına devredemeyeceği ve vazgeçemeyeceği görevleri sayar:

• Şirketin üst düzeyde yönetilmesi ve gerekli talimatların verilmesi.
• Kanun ve şirket sözleşmesi çerçevesinde şirket yönetim örgütünün belirlenmesi.
• Gerekli olduğu takdirde muhasebenin, finansal denetimin ve finansal planlamanın oluşturulması.
• Yönetimin bazı bölümleri devredilen kişilerin kanunlara, şirket sözleşmesine ve talimatlara uygun hareket edip etmediklerinin gözetimi.
• Küçük limited şirketler hariç, risklerin erken teşhisi ve yönetimi komitesinin kurulması.
• Finansal tabloların, yıllık faaliyet raporunun ve gerekli olduğu takdirde topluluk finansal tablolarının düzenlenmesi.
• Genel kurul toplantısının hazırlanması ve kararlarının yürütülmesi.
• Şirketin borca batık olması halinde durumun mahkemeye bildirilmesi.

Bu görevler müdürlerin asli yükümlülüğüdür; başka kişilere veya organlara bırakılamaz. Borca batıklık bildirimi için sermaye kaybı ve borca batıklık yazısına bakabilirsiniz; TTK m. 633 bu konuda anonim şirket hükümlerine atıf yapar. Finansal tabloların hazırlanmasında tacirin envanter çıkarma ve yılsonu finansal tablo yükümlülüğü yazısı yol gösterir.

Genel Kurul Onayı ve Sorumluluk

TTK m. 625/2’ye göre şirket sözleşmesinde, müdürün veya müdürlerin aldıkları belirli kararları ve münferit sorunları genel kurulun onayına sunmaları gereği öngörülebilir. Ancak genel kurulun onayı müdürlerin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz, sınırlandırmaz; Türk Borçlar Kanunu’nun 51 ve 52. madde hükümleri saklıdır. Yani müdür, genel kurulun onayına dayanarak hukuka aykırı işlemin sorumluluğundan kurtulamaz. Bu nedenle onay, müdürün özen yükümlülüğünü kaldıran bir muafiyet değil, ek bir kontrol mekanizmasıdır.

Özen ve Bağlılık Yükümü

TTK m. 626/1’e göre müdürler ve yönetimle görevli kişiler, görevlerini tüm özeni göstererek yerine getirmek ve şirketin menfaatlerini dürüstlük kuralı çerçevesinde gözetmekle yükümlüdürler. Bu, müdürün basiretli bir yönetici gibi davranması, şirketin çıkarını kendi çıkarının önünde tutması ve bilgi, deneyim ve özen standardını korumasıdır. Özen ihlalleri arasında yeterli inceleme yapmadan riskli sözleşmeler imzalamak, şirket varlıklarını korumamak, mali durumu takip etmemek ve yasal yükümlülükleri ihmal etmek sayılabilir. Müdür sorumluluğu için limited şirket müdürünün sorumluluğu yazısı ayrıntı verir. Genel olarak basiretli davranma standardı için basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğü yazısına da göz atabilirsiniz.

Rekabet Yasağı

TTK m. 626/2’ye göre şirket sözleşmesinde aksi öngörülmemiş veya diğer tüm ortaklar yazılı olarak izin vermemişse, müdürler şirketle rekabet oluşturan bir faaliyette bulunamazlar. Şirket sözleşmesi ortakların onayı yerine ortaklar genel kurulunun onay kararını öngörebilir. Ayrıca müdürler, ortaklar için öngörülmüş bulunan bağlılık borcuna da tabidir (m. 626/3). Yani müdür hem şirket sırlarını korumak hem şirketin çıkarlarını zedeleyecek davranışlardan kaçınmak zorundadır. Bağlılık ve rekabet konularında limited şirket ortağının bağlılık yükümü, sır saklama ve rekabet onayı ve şirket ortağının rekabet yasağı yazılarına bakabilirsiniz.

Ortaklara Eşit İşlem

TTK m. 627’ye göre müdürler ortaklara eşit şartlar altında eşit işlem yaparlar. Bu ilke, müdürlerin bazı ortakları kayırmasını, bilgi vermede ayrım yapmasını veya işlemlerde bazı ortaklara avantaj sağlamasını engeller. Eşit işlem ilkesi ihlali, ortakların şirkete karşı dava açmasına ve müdürün sorumluluğuna yol açabilir. Bu konuda ortakların eşit işlem ilkesi ihlali yazısı yararlıdır. Bilgi vermede eşitlik için ortağın bilgi alma hakkı önemlidir; bkz. limited şirkette ortağın bilgi alma ve inceleme hakkı.

Sorumluluk Davaları ve Görevden Alma

Müdürlerin görevlerini ihlal etmeleri halinde şirket veya ortaklar tazminat davası açabilir; genel kurul, müdürü görevden alabilir. Ağır ihlallerde ortakların mahkemeden müdürün yönetim ve temsil yetkisinin kaldırılmasını istemesi de mümkündür. Bu yollar için limited şirkette müdürün görevden alınması ve yetkinin sınırlandırılması yazısına bakabilirsiniz. Yönetim kurulu ve müdür sorumluluğunun anonim şirket boyutu için yönetim kurulu üyesinin hukuki sorumluluğu yazısı karşılaştırma yapmaya yardımcı olur.

Pratik Öneriler

• Müdürlerin görev ve yetkilerini şirket sözleşmesinde açıkça belirleyin.
• Muhasebe, finansal tablo ve genel kurul hazırlığı gibi devredilemez görevleri takvime bağlayın.
• Borca batıklık şüphesinde ara bilanço ve bildirim sürecini gecikmeden başlatın.
• Müdürlerin rekabet yasağı ve bağlılık yükümünü sözleşmede netleştirin.
• Ortaklara bilgi ve işlemlerde eşit davranın.

Sık Yapılan Hatalar

• Devredilemez görevleri üçüncü kişilere bırakıp gözetimi ihmal etmek,
• Genel kurul onayının sorumluluğu kaldırdığını sanmak,
• Şirketin fırsatlarını kendi hesabına kullanmak,
• Bazı ortaklara daha fazla bilgi vermek,
• Finansal tabloları geç veya eksik düzenlemek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir limited şirketin müdürü, şirketin muhasebe ve finansal planlama işlerini tamamen bir dış kişiye devreder ve hiçbir denetim yapmaz. Yıl sonunda finansal tabloların eksik ve hatalı olduğu ortaya çıkar. Muhasebe düzeninin oluşturulması ve finansal tabloların düzenlenmesi müdürün devredilemez görevleri arasında olduğundan, müdür özen yükümlülüğünü ihlal etmiş sayılır ve şirketin uğradığı zarardan sorumlu tutulabilir.

Sonuç

Limited şirket müdürleri, şirketin üst düzey yönetimi, muhasebe, finansal tablo, genel kurul hazırlığı ve borca batıklık bildirimi gibi görevleri devredemez; tüm özenle çalışmak, dürüstlük kuralına uymak, rekabet yasağına riayet etmek ve ortaklara eşit davranmakla yükümlüdür. Müdürlük görev ve sorumluluğu konusunda ticaret hukuku alanında dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. İletişim sayfamızdaki telefon numarasından veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.