Memuriyete Yeniden Dönüş Şartları: Çekilenler, Emekliler ve Boş Kadro (DMK 92-93)

Memuriyetten ayrılmak, özellikle özel sektörde denemek isteyenler için çoğu zaman geri dönüşü olmayan bir adım gibi görünür. Oysa 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, memurluktan çekilenlerin ve emekli olanların belirli şartlarla yeniden memuriyete dönmesine imkân veren düzenlemeler içerir. Bu düzenlemeler, ayrıldıkları dereceyi koruma, bekleme süreleri, boş kadro şartı ve iki defa sınırı gibi özellikleri nedeniyle dikkatle incelenmelidir. Bu yazıda 92 ve 93. maddelerin kapsamını, yeniden atanmanın şartlarını ve bekleme sürelerini anlatıyoruz.

Yeniden Dönüşün Genel Şartları

657 sayılı Kanunun 92. maddesine göre iki defadan fazla olmamak üzere memurluktan kendi istekleriyle çekilenlerden veya bu Kanun hükümlerine göre çekilmiş sayılanlardan tekrar memurluğa dönmek isteyenler, ayrıldıkları sınıfta boş kadro bulunmak ve bu sınıfın niteliklerini taşımak şartıyla ayrıldıkları tarihte almakta oldukları aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine veya 71. madde hükümlerine uyulmak suretiyle diğer bir sınıfta eşit derecedeki kadrolara atanabilirler. Buradaki kritik şartlar üçtür: iki defa sınırı, boş kadro bulunması ve sınıf niteliklerinin taşınması. Boş kadro, kurumun kadro cetvellerinde mevcut ve doldurulabilir kadro anlamına gelir.

İki Defa Sınırı

Kanun, yeniden memuriyete dönüş hakkını iki defa ile sınırlar. Yani bir kişi en fazla iki defa çekilip geri dönebilir. Üçüncü çekilme sonrasında bu madde kapsamında dönüş imkânı kalmaz. Bu sınır, memuriyetin sürekli giriş-çıkış yolu olarak kullanılmasını engeller. Kişi, iki dönüş hakkını kullandıktan sonra memurluğa ancak genel sınav ve atama yoluyla girebilir. Bu nedenle çekilme kararı verilirken, geri dönüş haklarının kalan sayısı da hesaba katılmalıdır.

Derece ve Kademe Güvencesi

Yeniden atanma halinde memur, ayrıldığı tarihte almakta olduğu aylık derecesine eşit bir derecenin aynı kademesine atanabilir. Bu düzenleme, kazanılmış hakların korunmasını sağlar; yeniden atanan memur en alt dereceden başlamaz. Ancak atama, boş kadro ve sınıf niteliği şartlarına bağlıdır. Kurum, uygun kadro bulunmadığında talebi reddedebilir. Sınıf değişikliği yapılacaksa 71. madde hükümlerine göre öğrenim durumu ve derece uygunluğu aranır.

Bekleme Süreleri

Yeniden atanmada 97. maddenin bekleme süreleri de gözetilir. Mali ve cezai sorumlulukları saklı kalmak üzere; 94. maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarına uygun olarak memuriyetten çekilenler altı ay geçmeden, çekilmiş sayılanlar ile 94. maddenin ikinci fıkrasına uymadan görevlerinden ayrılanlar bir yıl geçmeden, devir ve teslim yükümlülüğüne uymayanlar üç yıl geçmeden devlet memurluğuna alınamazlar. Olağanüstü hal, seferberlik ve savaş hallerindeki çekilme yasağına aykırı hareket edenler ise hiçbir surette memurluğa alınamaz. Bu süreler, çekilmenin usulüne uygun yapılıp yapılmadığına göre değişir. Çekilme sürecinin ayrıntısı için memuriyetten çekilme ve çekilmiş sayılma yazımıza bakabilirsiniz.

Emeklilerin Yeniden Hizmete Alınması

93. maddeye göre T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emekli olanlardan, emeklilikle ilgili görevlere yeniden atanamayacaklar hariç, sınıfında yazılı nitelikleri taşımakta bulunanlar, kanunun 92. maddesi hükümlerine göre kurumlarda boş kadro bulunmak şartıyla yeniden memurluğa alınabilirler. Bu imkân, deneyimli personelin kamu hizmetine yeniden kazandırılmasına olanak tanır. Emekli maaşı ve yeniden atanma sonrası aylık ilişkisi, sosyal güvenlik mevzuatına göre ayrıca belirlenir; bu konuda kurum uygulamaları ve emeklilik mevzuatı dikkate alınmalıdır.

Diğer Personel Kanunlarına Tabi Olanlar

92. maddenin devamına göre 657 sayılı Kanuna tabi olmayan personelden kendi istekleri ile görevinden çekilmiş olanlar, boş kadro bulunmak ve gireceği sınıfın niteliklerini taşımak kaydıyla bu Kanuna tabi kurumlardaki memuriyetlere atanabilirler. Yani başka kamu personel rejimlerinden ayrılanlar da belirli şartlarla memuriyete girebilir. Yasama görevinde veya bakan olarak geçirilen her yıl da bir kademe ilerlemesi ve her iki yıl bir derece yükselmesine esas olacak şekilde değerlendirilir; bu hüküm belirli görevlerden dönenler için önem taşır. Ayrıca 2024 tarihli 7537 sayılı Kanunla eklenen fıkra, belirli yönetici görevlerinden ayrılanların ayrılmadan önceki özlük hakları korunarak, güvenlik soruşturması yapılması ve başvurularını takiben üç ay içinde atanması gibi özel bir düzenleme içerir.

Başvuru Usulü ve Belgeler

Yeniden atanma talebinde bulunan kişi, kuruma yazılı başvuru yapmalı, önceki memuriyet belgelerini, çekilme onayı veya çekilmiş sayılma işlemini, öğrenim belgelerini ve kimlik bilgilerini sunmalıdır. Kurum, boş kadro durumunu ve bekleme sürelerinin dolup dolmadığını inceler. Başvurunun reddi halinde, gerekçe yazılı olarak istenmelidir. Ret, idari işlemdir ve idare mahkemesinde dava konusu edilebilir. Dava açma süresi işlemin tebliğinden itibaren altmış gündür. Ayrıntı için idare hukuku sayfamıza bakabilirsiniz.

Yeniden Atanmada Dikkat Edilecek Ek Noktalar

Yeniden atanan memurun önceki memuriyet süreleri, kademe ve derece durumu kurum tarafından yeniden değerlendirilir. Bu nedenle çekilme sırasındaki derece ve kademe bilgisini gösteren belgelerin saklanması, yeniden atanma talebinde kolaylık sağlar. Ayrıca güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması gibi genel giriş işlemleri yeniden atanmada da uygulanabilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Bekleme sürelerini hesaplamadan başvuru yapmak,
• Kaç defa çekildiğini kontrol etmemek,
• Boş kadro bulunmadığında talebin sonuçsuz kalacağını bilmemek,
• Çekilme sırasında devir teslim yükümlülüğünü ihmal ederek uzun bekleme süresine yol açmak,
• Talep reddedildiğinde dava süresini kaçırmak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir memur, özel sektörde çalışmak için usulüne uygun çekilir ve devir teslimi eksiksiz yapar. İki yıl sonra kamu görevine dönmek ister. Bekleme süresi dolmuştur ve daha önce en fazla bir defa çekilmiştir. Kurumun ayrıldığı sınıfta boş kadrosu bulunursa, memur ayrıldığı tarihteki derecesine eşit derecenin aynı kademesine atanabilir. Boş kadro yoksa talep sonuçsuz kalır.

Sonuç

657 sayılı Kanunun 92 ve 93. maddeleri, çekilenlerin ve emeklilerin boş kadro şartıyla memuriyete dönmesine imkân tanır; iki defa sınırı ve bekleme süreleri bu imkânı çerçeveler. Çekilme kararını verirken yeniden dönüş şartlarını bilmek, gelecekte hak kaybını önler. Yeniden atanma başvurunuzla ilgili bir uyuşmazlık yaşıyorsanız idare hukuku kapsamında dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz. İletişim sayfamızdan bize telefon veya mesajla ulaşabilirsiniz.