Mobilya veya Beyaz Eşya Hatalı Monte Edildi ya da Geç Teslim Edildi: Tüketicinin Hakları

Yeni aldığınız yatak odası takımı beş gün gecikmeli geliyor, montaj sırasında dolabın kapakları eğri takılıyor, beyaz eşya ise yanlış bağlantıyla monte ediliyor. Böyle durumlarda tüketici çoğu zaman “ürün sağlam, sadece montaj hatası” diye düşünerek hakkını aramaktan vazgeçer. Oysa TKHK, geç teslim ve hatalı montajı da sözleşmeye aykırı ifa olarak düzenler. Bu yazıda montaj ve teslim gecikmesinden doğan tüketici haklarını, ispat yöntemlerini ve talep şekillerini anlatıyoruz.

Kanundaki Düzenleme

TKHK m. 8/3’e göre sözleşmeye konu olan malın, sözleşmede kararlaştırılan süre içinde teslim edilmemesi veya montajının satıcı tarafından veya onun sorumluluğu altında gerçekleştirildiği durumlarda gereği gibi monte edilmemesi sözleşmeye aykırı ifa olarak değerlendirilir. Malın montajının tüketici tarafından yapılmasının öngörüldüğü hâllerde ise montaj talimatındaki yanlışlık veya eksiklik nedeniyle montaj hatalı yapılmışsa, sözleşmeye aykırı ifa söz konusu olur. Böylece kanun, mal sağlam olsa bile teslim süresi ve montaj kalitesini de ayıp değerlendirmesinin içine alır.

Geç Teslim

Teslim süresi sözleşmede belirtilmişse, bu süre içinde teslim edilmemesi sözleşmeye aykırıdır. Süre yazılmamışsa, makul süre esas alınır; mesafeli satışlarda ise kanunun genel süreleri geçerlidir. Geç teslim halinde tüketici, öncelikle satıcıya yazılı bildirim yaparak teslimin yapılmasını isteyebilir. Satıcı yine de teslim etmezse tüketici, sözleşmeden dönme ve ödediği bedelin iadesini isteyebilir; gecikmeden doğan zararını da talep edebilir. Zarar kalemleri arasında geçici kiralama, kullanılamayan ürün nedeniyle yapılan ek masraf ve benzeri belgeli giderler sayılabilir. Geç teslim ve bedel iadesi süreçlerinde e-ticaret satışları için mesafeli satış sözleşmelerinde tacir sorumluluğu yazısı da yararlıdır.

Satıcının Yaptığı Hatalı Montaj

Montaj satıcı tarafından veya onun sorumluluğu altında yapılıyorsa, hatalı montaj sözleşmeye aykırı ifadır. Bu durumda satıcı montajı yapan kişi veya firmanın kusurundan da sorumludur; “montajı taşeron yaptı” savunması tüketiciye karşı ileri sürülemez. Tüketici hatalı montajı fotoğraflar, montaj sırasında hazır bulunan tanıkları not eder ve satıcıya yazılı bildirim yapar. Talep, montajın düzeltilmesi (bedelsiz onarım), montajı yenileme veya mümkün değilse ayıp oranında indirim biçiminde olabilir. Hatalı montaj nedeniyle malda hasar oluşmuşsa, hasar tazminatı da istenebilir.

Montaj Tüketiciye Bırakılmışsa

Bazı ürünler tüketici tarafından monte edilmek üzere satılır. Bu durumda satıcı veya üretici montaj talimatını hazırlamakla yükümlüdür. Talimat yanlış, eksik veya anlaşılmaz ise ve bu yüzden montaj hatalı yapılmışsa, kanun bunu da sözleşmeye aykırı ifa sayar. Örneğin parça numaraları yanlış yazılmış, vida sayısı eksik verilmiş veya görsel şema eksik hazırlanmış olabilir. Tüketici bu durumda talimatın kendisini ve montaj sürecini fotoğraf veya video ile belgelemelidir. Talimat kılavuzunu saklamak, ileride yapılacak başvuruda temel delildir.

Tüketicinin Seçimlik Hakları

Hatalı montaj ve geç teslim sonucunda ortaya çıkan ayıp için TKHK m. 11’deki seçimlik haklar geçerlidir. Tüketici, satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönebilir, ayıp oranında indirim isteyebilir, aşırı masraf gerektirmiyorsa bedelsiz onarım isteyebilir veya imkân varsa ayıpsız misli ile değiştirmeyi talep edebilir. Onarım veya değişim talebi yöneltildiğinden itibaren en geç otuz iş günü içinde yerine getirilmelidir. Süre içinde yerine getirilmezse tüketici diğer seçimlik haklarını kullanmakta serbesttir. Seçimlik haklardan biriyle birlikte Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tazminat da talep edilebilir. Genel ilkeler için ayıplı mal ve tüketicinin seçimlik hakları yazısına bakabilirsiniz.

Delil ve Belgeleme

Montaj ve teslim uyuşmazlıklarında en önemli deliller şunlardır: satış sözleşmesi veya sipariş formu, kararlaştırılan teslim tarihini gösteren belge veya yazışma, teslim tutanağı ve kargo kayıtları, montaj öncesi ve sonrası fotoğraf ve videolar, montaj personelinin adı ve firma bilgisi, tüketicinin satıcıya yaptığı yazılı bildirimler ve satıcının verdiği cevaplar. Montaj sırasında imzalanan tutanakta “kusursuz teslim aldım” gibi ifadelere dikkat edilmelidir; eksik veya ayıp bulunuyorsa tutanağa yazılmalıdır. Tutanağı imzalarken ayıpları not etmek, sonradan tartışmayı önler.

Süre ve Zamanaşımı

Montaj hatası ve geç teslim kaynaklı talepler de ayıplı maldan sorumluluk gibi, teslim tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabi olabilir; konut ve tatil amaçlı taşınmazlarda beş yıl uygulanır. Ancak hatanın fark edilir edilmez bildirilmesi hem ispat hem hak kaybının önlenmesi açısından önemlidir. Zamanaşımı ayrıntısı ve ayıp ihbarı için ayıp ihbar yükümlülüğü ve süresi yazısına göz atın.

Sık Yapılan Hatalar

• Teslim tutanağını ayıpları yazmadan imzalamak,
• Montaj öncesi ve sonrası fotoğraf çekmemek,
• Gecikmeyi yazılı bildirmeden beklemek,
• Talimat eksikliğini belgelemeden montajı kendi başına tamamlamak,
• Zarar kalemlerini belgelemeden harcama yapmak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir tüketici, sözleşmede on gün içinde teslim yazılı olan bir mutfak dolabı alır. Ürün yirmi günde gelir, montajda kapaklar eğri takılır. Tüketici tutanağa eksikleri yazar, fotoğraf çeker ve satıcıya yazılı bildirir. Satıcı otuz iş günü içinde montajı düzeltmezse tüketici sözleşmeden dönme veya indirim gibi diğer seçimlik haklarını kullanabilir.

Montaj Sonrası Hasar ve Üçüncü Kişi Zararları

Hatalı montaj yalnızca ürünün kendisine değil, çevresine de zarar verebilir. Yanlış bağlanan bir çamaşır makinesi su kaçağına, hatalı takılan bir askı ya da raf ise duvara veya eşyaya zarar verebilir. Bu durumda tüketici, seçimlik haklara ek olarak Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre zararının tazminini de isteyebilir. Zararın kalemleri fotoğraf, onarım faturası ve bilirkişi raporuyla belgelenmelidir. Montajı yapan personelin adı, firma bilgisi ve tarih de tutanakta yer almalıdır. Bu bilgiler, sorumlunun belirlenmesinde kolaylık sağlar.

Sonuç

Geç teslim ve hatalı montaj, sağlam ürünle de olsa sözleşmeye aykırı ifadır; tüketici seçimlik haklarını ve tazminat talebini kullanabilir. Belgeleme ve yazılı bildirim en önemli araçlardır. Dosyanız için tüketici hukuku alanındaki hizmetimize başvurabilir, iletişim sayfamızdan bize telefon veya mesajla ulaşabilirsiniz.