Plaka Üzerinden Trafik Cezası: Araç Sahibine Tebligat, İlan Yoluyla Tebliğ ve Kiralık Araç Cezası (KTK m. 116)

Park yasağı ihlali, kontrol edilemeyen bir kırmızı ışık geçişi veya sürücünün durdurulamadığı bir hız ihlali gibi hallerde ceza tutanağı doğrudan aracın plakasına göre düzenlenir. Bu durumda araç sahibi, olay sırasında araçta bulunmasa da ceza muhatabı olarak karşısına çıkar. Karayolları Trafik Kanunu’nun 116. maddesi bu usulü düzenler ve son yıllarda kiralık araçlar için de yeni bir hüküm getirmiştir. Bu yazıda plakaya göre ceza tutanağının nasıl düzenlendiğini, tebligatın nasıl işlediğini ve kiralık araçlarda kimin ceza aldığını anlatıyoruz.

Plakaya Göre Tutanak Nasıl Düzenlenir?

KTK m. 116/1’e göre trafiği tehlikeye düşürecek, engel olacak şekilde veya yasaklanmış yerlerde park etmiş araçlara veya trafik kural ve yasaklarına aykırı davranışları belirlenmiş bulunan, karayolları ağırlık kontrol mahallerinde işaret, ışık, ses veya görevlilerin ikazına rağmen tartı sistemine girmeden seyrine devam eden ve sürücüsü tespit edilemeyen araçlara tescil plakalarına göre ceza veya suç tutanağı düzenlenir. Bu tutanakta sürücünün kimliği bulunmaz; muhatap, araç kaydında görünen araç sahibidir. Elektronik denetim sistemleri, ışık ihlali kameraları ve otopark denetimleri bu yolla tutanak üretir.

Araç Sahibine Tebligat

Para cezasının ödenmesi gereken hallerde trafik kaydında araç sahibi olarak görülen kişiye cezayı ödemesi için posta yoluyla tebligat yapılır. Bu şekilde tebliğ edilemeyen tutanaklar ilgili tahsil dairesinin ilan asmaya mahsus yerinde liste halinde ilan edilir, ilan tarihini takip eden otuzuncu gün tebligat yapılmış sayılır ve bu cezalar 114 ve 115. maddelerde belirtilen şekilde takip ve tahsil olunur. Kabahatler Kanunu m. 26 ise genel kural olarak idari yaptırım kararlarının 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edileceğini ve elektronik ortamda yapılan tebligatın muhatabın elektronik adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapılmış sayılacağını söyler. Trafik cezalarında özel ilan usulü bulunduğu için, adres bilgisinin güncel olması büyük önem taşır. Tebligat adresi güncellemesi yapılmayan araç sahipleri, ceza süreci hakkında geç bilgi sahibi olur ve ödeme veya itiraz süresini kaçırabilir. Elektronik tebligat için elektronik tebligat ve UYAP üzerinden takip yazısına göz atabilirsiniz.

Kiralık Araçta Ceza Kime Kesilir?

12 Şubat 2026 tarihli 7574 sayılı Kanunla 116. maddeye eklenen fıkra, kiralık araçlar için yeni bir düzen getirmiştir. Buna göre trafik kural ihlalinin yapıldığı aracın ihlal tarihinde kiralandığının, Kimlik Bildirme Kanunu’nun ek 3. maddesi kapsamında genel kolluk kuvvetlerinin denetimine hazır bulundurulan veriler üzerinden tespit edilmesi ve tebligata uygun bir adresinin bulunması halinde idari para cezası karar tutanağı kiracı adına düzenlenerek tebliğ edilir ve ceza kiracıdan tahsil edilir. Ancak bu kiralama, 4925 sayılı Kanun kapsamında bulunan yetki belgesi sahibi taşımacının sorumluluk ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Bu düzenleme araç kiralama sektöründe cezaların doğrudan kullanıcıya yönlendirilmesini amaçlar. Kiralık araç maliki bakımından bu hüküm, bir ölçüde cezanın kiracıya yansıtılmasını kolaylaştırır; ancak kiracının adresi kayıtlarda yoksa veya kira kaydı denetim verilerinde bulunmuyorsa ceza yine araç sahibine gidebilir. Araç kiralama şirketlerinin sorumlulukları için araç kiralama şirketlerinin sigorta sorumluluğu yazısı da yol gösterir.

İtiraz Nasıl Yapılır?

Plakaya dayalı cezaya karşı da genel yol geçerlidir: kararın tebliğ veya tefhim tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurulur; süre içinde başvuru yapılmazsa karar kesinleşir (KK m. 27/1). İlan yoluyla tebliğ halinde ilan tarihini izleyen otuzuncu günden itibaren tebliğ yapılmış sayıldığı için, on beş günlük süre bu tarihten sonra başlar. Dilekçede ihlal tarihinde aracın başka bir kişide bulunduğu, aracın çalındığı veya plakanın kopyalandığı gibi savunmalar ileri sürülebilir. Delil olarak kira sözleşmesi, çalıntı ihbarı, satış belgesi veya araç takip kayıtları sunulabilir. Süreç için idari para cezasına itiraz nasıl yapılır yazısına bakabilirsiniz.

Araç Sahibi Olarak Alınabilecek Önlemler

Araç sahipleri plakaya göre ceza mağduru olmamak için şu adımları düşünebilir: nüfus ve tebligat adresini güncel tutmak, araç satışında noter devrini tamamlayıp devir belgesini saklamak, aracı başkasına verirken tarih ve kullanıcı bilgisini yazılı kaydetmek, kiralık araçlarda kira sözleşmesine kiracının tebligat adresini eklemek ve elektronik tebligat imkanlarından yararlanmak. Satış işleminin nasıl bir sorumluluk değişikliği doğurduğu için araç satışında trafik cezası borcu ve noter işlemleri yazısına bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• Adres değişikliğini bildirmeyip ilanla tebliğ edilen cezayı fark etmemek,
• Aracı başkasına verirken kayıt tutmamak,
• İlan tarihi ile tebliğ tarihini karıştırmak,
• Çalıntı veya kopya plaka savunmasını belgelendirmemek,
• Satış sonrası eski malik olarak ceza kaydını takip etmemek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir araç sahibi, aracını noterde sattığı halde yeni malik devri tescil ettirmemiştir. Bir süre sonra kayıtta hâlâ görünen eski malike, satıştan sonraki bir park yasağı ihlali için plaka üzerinden ceza tebliğ edilir. Eski malik, noter satış belgesiyle tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine başvurur ve ihlal tarihinde aracın kendisinde bulunmadığını ispat eder.

Ödeme Süresi ve Faiz Riskinin İlan Halinde İşleyişi

İlanla yapılan tebliğ, ceza tutarının ödeme süresini de başlatır. Tutanağın tebliği yapılmış sayıldıktan sonra bir aylık ödeme süresi işler ve bu süre içinde ödenmeyen cezalara aylık faiz uygulanır. Araç sahibi tebliğden habersiz olsa dahi bu süreler kanun gereği işlemeye devam eder. Bu nedenle özellikle taşınmış, adresini değiştirmiş veya yurt dışında bulunmuş araç sahipleri, cezalarını düzenli olarak sorgulamalı ve kayıtlı adreslerini güncel tutmalıdır. Sorgulama sonucunda ceza tespit edilirse, süre henüz dolmamışsa itiraz veya ödeme seçeneği değerlendirilmelidir.

Kiracının Adres Bilgisi ve Kiraya Verenin Yükümlülüğü

Kiralık araçta cezanın kiracıdan tahsil edilebilmesi için kiracının tebligata uygun bir adresinin bulunması aranır. Araç kiralama işletmeleri bu nedenle sözleşme aşamasında kiracının adres ve iletişim bilgilerini eksiksiz almalı ve doğruluğunu teyit etmelidir. Adres bilgisi eksik veya hatalıysa ceza yine araç maliki adına devam edebilir. Kiracı açısından ise kira süresince doğan ihlallerin kendi adına tebliğ edileceği bilinmeli ve teslim sonrası dönemde gelebilecek cezalar için kiralama şirketiyle iletişimde kalınmalıdır.

Sonuç

Plaka üzerinden düzenlenen trafik cezası, sürücüyü tespit edemeyen idare için araç sahibine yönelen bir usuldür; tebligat posta veya ilan yoluyla yapılır, kiralık araçta ise ceza kiracıya yansıtılabilir. Adres güncelliği ve devir belgeleri bu süreçte en önemli korumalardır. Elinizdeki ceza tutanağına itiraz ve süre hesabı için idare hukuku sayfamıza bakabilir, iletişim kanallarından bize ulaşabilirsiniz.