Yurt Dışından Boşanma Davası İçin Vekâletname Nasıl Düzenlenir?

Yurt dışında yaşıyorsanız Türkiye’deki boşanma davanız için bir avukata vekâlet vermek zorunda değilsiniz ama çoğu zaman en işlevsel yol budur. Dava ehliyeti bulunan herkes davasını kendisi veya tayin ettiği vekil aracılığıyla açıp takip edebilir (HMK m. 71). Burada asıl soru, vekâletnamenin yurt dışında hangi yolla düzenleneceği ve içinde hangi yetkilerin bulunacağıdır. Yanlış düzenlenmiş vekâletname dosyanın ilk günlerini bekleyiş ve düzeltmeyle geçirmenize yol açar.

Vekâletnameyi Nerede Düzenletebilirsiniz?

İki ana yol var: Türk konsolosluğu ve bulunduğunuz ülkenin yerel noteri. Yabancı memleketlerde noterlik işleri konsoloslar tarafından görülür (Noterlik Kanunu m. 191) ve bu işlemler konsolosluk binası içinde yapılır (m. 192). Yani konsolosluk, Türk noteri gibi vekâletname düzenleyebilir.

Yerel noterde düzenleme ise o ülkenin hukukuna göre yapılan bir işlemdir. Bu belge Türkiye’de kullanılacaksa yabancı resmî belgenin onay şartı devreye girer: Yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmî belgelerin Türkiye’de bu vasfı taşıması, belgenin verildiği devletin yetkili makamı veya ilgili Türk konsolosluk makamı tarafından onaylanmasına bağlıdır; Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerin tasdike ilişkin hükümleri saklıdır (HMK m. 224). Yabancı belge Türkçe değilse tercüme de eklenir (HMK m. 223). Bu yüzden konsolosluk yolu çoğu durumda daha kısa bir yoldur; ama randevu ve konsolosluğun çalışma düzeni bakımından yerel noter daha kolay olabilir.

Konsoloslukta Vekâletname Düzenleme

Konsolosluğa gitmeden önce yapmanız gerekenler şunlardır. Önce, konsolosluğun noter işlemleri için randevu usulünü öğrenin. Kimlik belgenizi ve varsa yabancı ülke ikamet belgenizi yanınıza alın. Vekil olacak avukatın adı, soyadı, baro sicil numarası ve adres bilgilerini önceden temin edin; bu bilgiler vekâletnamede yer alır. Hangi mahkemede hangi davayı kapsayacağını da avukattan alın.

Metnin nasıl hazırlanacağını, yani konsolosluk görevlisinin mi yazacağını yoksa sizin getirdiğiniz metnin mi kullanılacağını, randevu sırasında ya da öncesinde konsolosluktan öğrenin. Yabancı memleketlerde noterlik görevi yapanlar noter ücreti alamaz (Noterlik Kanunu m. 194); ancak harç ve masraf gibi başka kalemlerin alınıp alınmayacağı güncel mevzuata ve konsolosluğun duyurularına bağlıdır. Düzenlenen vekâletnamenin aslı size verilir. Aslı Türkiye’ye gönderip avukata ulaştırmanız gerekir.

Yabancı Noterde Düzenleme

Yerel noterde düzenlenen vekâletnamede önce metnin içeriği önem taşır. Yetkilerin Türk hukukundaki karşılığını bilen bir avukatla önceden görüşmeniz yerinde olur; çünkü yabancı noterler Türk usulünü bilmeyebilir ve yetkileri yeterince ayrıntılı yazmayabilir. Hazır bir metin hazırlatıp noterle paylaşmak, bu riski azaltır.

Vekâletname düzenlendikten sonra belgenin onayı gerekir. Ülkeniz apostil uyguluyorsa şerh alınır; uygulamıyorsa Türk konsolosluğunun veya o ülkenin yetkili makamının onayı aranır. Yabancı memleketlerde usulü uyarınca yapılan noterlik işlemlerinin altındaki o memleketin yetkili merciinin imza ve mührü konsolos tarafından onanır (Noterlik Kanunu m. 195). Ardından belgenin yeminli tercümesi hazırlanır. Onay yolları için boşanma belgelerinde apostil ve apostil uygulanmayan ülkeden belge onayı, çeviri için yabancı belgelerin tercümesi yazılarına bakabilirsiniz.

Vekâletnamede Hangi Yetkiler Yazılmalı?

Davaya vekâlet, kanunda özel yetki verilmesini gerektiren hususlar saklı kalmak üzere, hüküm kesinleşinceye kadar vekilin davanın takibi için gereken bütün işlemleri yapmasına, hükmün yerine getirilmesine, yargılama giderlerinin tahsili ve buna ilişkin makbuz vermesine imkân tanır (HMK m. 73). Bu genel yetki, vekilin dilekçe vermesini, duruşmalara girmesini, delil göstermesini kapsar. Ancak bazı işlemler için açık yetki gerekir.

Açıkça yetki verilmemiş ise vekil; sulh olamaz, hâkimi reddedemez, davanın tamamını ıslah edemez, yemin teklif edemez, yemini kabul, iade veya reddedemez, başkasını tevkil edemez, alternatif uyuşmazlık çözüm yollarına başvuramaz, davadan veya kanun yollarından feragat edemez, karşı tarafı ibra ve davasını kabul edemez; ayrıca hangileri hakkında yetki verildiği açıklanmadıkça kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarla ilgili davaları açamaz ve takip edemez (HMK m. 74). Boşanma davası kişiye sıkı sıkıya bağlı bir davadır; bu yüzden vekâletnamede “boşanma davası açmaya, takip etmeye” yetkisinin açıkça yer alması şarttır, aksi hâlde vekil bu davayı açamaz ve takip edemez.

Pratikte vekâletnamede şu başlıklar yer alır: boşanma davasını açma ve takip etme, cevap verme veya karşı dava açma, delil sunma, tanık gösterme, tebligat alma, geçici önlem isteme, sulh olma ve feragat, davayı kabul, anlaşmalı boşanma protokolü imzalama, kanun yollarına başvurma ve vekâleti devretme. Hangi yetkiyi vermek istediğiniz sizin kararınızdır; bu yetkiler vekile geniş bir hareket alanı sağladığından, ayrıntıyı avukatınızla konuşup tek tek kabul edin. Ayrıntı için boşanma davasında vekâletname ve özel yetki yazısına bakabilirsiniz.

Aslı mı, Örneği mi Dosyaya Girer?

Avukat, açtığı veya takip ettiği dava ve işlerde, noter tarafından onaylanan ya da düzenlenen vekâletname aslını veya avukat tarafından onaylanmış aslına uygun örneğini dava yahut takip dosyasına koymak üzere ibraz etmek zorundadır (HMK m. 76). Vekâletnamesinin aslını veya onaylı örneğini vermeyen avukat dava açamaz ve yargılamayla ilgili hiçbir işlem yapamaz; gecikmesinde zarar doğabilecek hâllerde mahkeme, vereceği kesin süre içinde vekâletnamesini getirmek koşuluyla avukatın dava açmasına veya usul işlemlerini yapmasına izin verebilir (HMK m. 77/1).

Bu süre içinde vekâletname verilmez veya asıl taraf yapılan işlemleri kabul ettiğini dilekçeyle mahkemeye bildirmezse dava açılmamış veya gerçekleştirilen işlemler yapılmamış sayılır. Dolayısıyla yurt dışındaki müvekkil için vekâletnamenin kargo süresi önemlidir. Aslı posta yoluyla göndereceksiniz; taşıma sırasında kaybolma ya da gecikme ihtimaline karşı, kayıtlı ve takip edilebilir bir gönderim yöntemi seçmeniz gerekir.

Anlaşmalı Boşanmada Vekâletnamenin Sınırı

Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde anlaşmalı boşanma mümkündür; bu durumda hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi şarttır (TMK m. 166/3). Bu dinleme vekil aracılığıyla yapılamaz. Vekâletname, işlemleri yürütmeyi ve protokolü sunmayı sağlar ama hâkimin sizi dinlemesi ayrıca gerekir.

Yurt dışında olan tarafın nasıl dinleneceği mahkemenin uygulamasına bağlıdır. Bu konuda yurt dışında yaşayan eşle anlaşmalı boşanma ve yurt dışındaki eş duruşmaya gelemezse yazılarına bakabilirsiniz.

Vekâlet Verdikten Sonra Süreci Nasıl Takip Edersiniz?

Vekâlet, davanın sizin adınıza yürütülmesini sağlar ama sizi dosyadan koparmaz. Davaya vekâlet, hüküm kesinleşinceye kadar vekilin davanın takibi için gereken bütün işlemleri yapmasına imkân tanır (HMK m. 73/1); vekilin yetkisini kısıtlamaya yönelik bütün sınırlandırıcı işlemler ise karşı taraf yönünden geçersizdir (m. 73/2). Yani vekâletname verdiğiniz avukatın, üçüncü kişilere ve mahkemeye karşı yetkisi vekâletnamede yazdığı gibidir. Kendi aranızdaki özel talimatlarınız karşı tarafı bağlamaz; bu yüzden vekilinize vereceğiniz yetkinin kapsamını bilerek seçmeniz önemlidir.

Takip düzeninizi kurarken şunları yapabilirsiniz. Duruşma tarihlerini ve her duruşmada ne olduğunu yazılı olarak bildirmesini isteyin. Dosyaya sunulan dilekçelerin örneklerini talep edin. Karşı tarafın tekliflerini ve protokol taslaklarını, imzalanmadan önce sizinle paylaşmasını isteyin. Karar çıktığında kanun yolu süresinin işlemeye başladığı tarihi netleştirin; istinaf yoluna başvuru süresi iki haftadır ve ilamın usulen taraflardan her birine tebliğiyle işlemeye başlar (HMK m. 345).

Saat farkı ve internet bağlantısı gibi pratik konular da önemlidir. Duruşmada size bir soru sorulursa ya da hızlı karar vermeniz gereken bir an gelirse, vekilinizin size ulaşabileceği bir iletişim yolu bırakmanız gerekir. Yurt dışında çalışma saatlerinizin duruşma saatleriyle örtüşmediği günlerde, vekilinizle önceden konuşmak size zaman kazandırır.

Vekâletnamede Çocuk ve Mal Konularına Dair Yetkiler

Boşanma davası yalnız evliliğin bitmesini değil, velayet, kişisel ilişki, nafaka ve mal paylaşımı konularını da gündeme getirir. Vekâletnamede bu konulara ilişkin talepte bulunma, karşı tarafın taleplerine cevap verme ve geçici önlem isteme yetkilerinin açıkça yer alması, avukatın bu başlıklarda sizin adınıza hareket edebilmesini sağlar. Hâkim, boşanma davası açılınca davanın devamı süresince gerekli olan, özellikle eşlerin barınmasına, geçimine, mallarının yönetimine ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169); ancak sizin talebiniz hangi önlemin gündeme geleceğini şekillendirir.

Mal rejimi talepleri çoğunlukla boşanma davasından ayrı bir mal rejimi tasfiyesi davasında istenir. Vekâletnamenin bu ayrı davayı da kapsayıp kapsamadığını kontrol edin; kapsamıyorsa ayrıca vekâlet gerekebilir. Vekâletnamenin bir dava türüne mi yoksa genel olarak bir kişinin davalarına mı ilişkin düzenlendiği, belgenin kullanım alanını belirler.

Varsayımsal Bir Örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Aylin bir Avrupa ülkesinde yaşıyor ve Türkiye’de boşanma davası açmak istiyor. Türkiye’deki avukat ona vekâletname için önerilen yetkileri yazılı olarak gönderiyor. Aylin yaşadığı şehirdeki Türk konsolosluğundan randevu alıyor. Konsoloslukta kimliğini gösteriyor, metni okuyor ve vekâletnameyi imzalıyor.

Aylin aslı kayıtlı kargoyla Türkiye’ye gönderiyor. Avukat vekâletnamenin aslını dava dilekçesiyle birlikte mahkemeye sunuyor. Dilekçede Aylin’in adı, soyadı ve adres bilgileri yer alıyor. Aylin sonradan eşiyle anlaşmaya varırsa, vekâletnamede protokol imzalama ve davayı kabul yetkisi yazılıysa avukat bu işlemleri yürütebilir; ama hâkim yine Aylin’i bizzat dinlemek isteyecektir.

Sık Yapılan Hatalar

İlk hata, yetkileri kısa tutup sonra feragat ya da kabul gibi bir işlem gerektiğinde vekâletnamenin yeniden düzenlenmesi gerektiğini fark etmektir. İkinci hata, vekâletnamenin aslı yerine fotokopisini göndermektir; mahkeme asıl veya avukat onaylı örneği ister. Üçüncü hata, yabancı noterde düzenlenen belgeyi onaysız göndermektir. Dördüncü hata, avukatın adını ve baro sicil numarasını yanlış yazdırmaktır. Beşinci hata, vekâletnameyi dava açılacağı güne bırakmaktır.

Dosyanız İçin Vekâlet Planı

Hangi ülkede yaşadığınız, konsolosluğa ulaşım imkânınız ve davanın türü, vekâletnamenin biçimini belirler. Durumunuzu telefonla arayarak ya da WhatsApp’tan yazarak anlatabilirsiniz. İletişim sayfasından ulaşabilir, genel bilgi için aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Konsolosluğun görev sınırlarını öğrenmek için Türk konsolosluğunda boşanma mümkün mü? yazısı da yardımcı olur.