Boşanma Davasında Dava Açılış Günü Neden Önemlidir? Kayıt Tarihi

Boşanma davası, dava dilekçesinin mahkeme kaydına girdiği günde açılmış sayılır. Dilekçeyi yazdığınız gün, avukata imzaladığınız gün ya da eşinize söylediğiniz gün değil, kaydın oluştuğu gün esas alınır (Hukuk Muhakemeleri Kanunu, yani HMK m. 118). Bu tarih küçük bir ayrıntı gibi görünür; oysa bir boşanma dosyasında hem sürelerin denetimi hem de mal paylaşımının hesap tarihi bu güne bağlanır.

Dava Hangi Anda Açılmış Sayılır?

HMK m. 118’e göre dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmıştır. Dilekçe mahkeme veznesine verilmiş olsun, UYAP üzerinden elektronik imzayla gönderilmiş olsun, ölçü kayıt anıdır. Dilekçenin hazır olması ya da harç ve gider avansı hesabının ayarlanması tek başına davayı açmaz.

Elektronik ortamda yapılan işlemlerde süre gün sonunda biter (HMK m. 445/4). Yani UYAP üzerinden gönderilen bir dilekçe için son gün, gece yarısına kadar kullanılabilir; kâğıt dilekçede ise mesai saati bellidir. Yine de son günün akşamına bırakılmış bir dilekçe, sistemde bir aksaklık çıkarsa yeniden gönderme imkânını ortadan kaldırır. Kayıt makbuzunu ya da dekontunu saklamak, tarihi ispat etmenin en sade yoludur.

Hangi Süreler Açılış Gününe Bakar?

Boşanma sebeplerinin bir kısmında kanun, dava hakkına zaman sınırı koyar. Dava bu sınırlar içinde kaydedilmiş olmalıdır:

• Zina sebebiyle boşanmada davaya hakkı olan eş, sebebi öğrenmesinden başlayarak altı ay içinde dava açmalıdır; her hâlde zina eyleminin üzerinden beş yıl geçmekle de dava hakkı düşer (Türk Medeni Kanunu, yani TMK m. 161). Eşini affeden tarafın dava hakkı yoktur.
• Hayata kast, pek kötü davranış ve ağır derecede onur kırıcı davranışta aynı altı aylık ve beş yıllık süreler geçerlidir (TMK m. 162).
• Terk sebebiyle boşanmada ayrılık en az altı ay sürmüş olmalıdır. İhtar için dördüncü ayın bitmesi beklenir ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açılamaz (TMK m. 164). Burada açılış günü çok erken olursa dava şartı eksik kalır.

Evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle açılan dava (TMK m. 166) için kanun böyle bir hak düşürücü süre öngörmez. Daha önce açılmış bir boşanma davası reddedilmişse, ret kararının kesinleşmesinden başlayarak bir yıl geçmesi ve ortak hayatın yeniden kurulamamış olması hâlinde evlilik birliği temelden sarsılmış sayılır ve eşlerden birinin istemi üzerine boşanmaya karar verilir (TMK m. 166/4). Bu yüzden ret kararının kesinleşme tarihi ile yeni dilekçenin kayıt tarihi arasındaki süre hesaplanırken açılış günü belirleyicidir.

Mal Rejimi Açısından Dava Tarihi

Boşanma davasının açılış tarihi, mal paylaşımının sınırını çizer. Mahkeme boşanmaya karar verirse mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m. 225/2). Dava reddedilirse rejim sona ermez; yani bu etki ancak boşanma kararıyla birlikte doğar.

Rejimin sona erdiği sırada mevcut olan edinilmiş mallar, tasfiye anındaki değerleriyle hesaba katılır (TMK m. 235). Buradaki ince nokta şudur: hangi malın hesaba gireceği dava tarihindeki duruma, o malın ne kadar değerli olduğu ise tasfiye günündeki değere göre belirlenir. Boşanmaya karar verilirse dava açıldıktan sonra edinilen mallar, rejim dava tarihinde sona erdiği için edinilmiş mal olarak hesaba girmez. Mal paylaşımının genel mantığı için edinilmiş mallara katılma rejimi yazımıza bakabilirsiniz.

Eksik Dilekçe Dava Açılışını Nasıl Etkiler?

Dilekçenin kaydedilmiş olması, davanın sorunsuz ilerleyeceği anlamına gelmez. HMK m. 119’a göre dava dilekçesinde mahkemenin adı, tarafların adı ve adresleri, davacının T.C. kimlik numarası, olayların özeti, delil listesi, hukuki sebepler, açık talep sonucu ve imza bulunur. Bu bentlerden (a), (d), (e), (f) ve (g) dışındakilerde eksik varsa hâkim davacıya eksikliği tamamlaması için bir haftalık kesin süre verir; süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m. 119/2). Pratikte bu, adres, kimlik numarası, talep sonucu ya da imza gibi eksiklerin bir haftada giderilmesi demektir. Ayrıntı için boşanma davasında dilekçe eksikliğini giderme konusuna bakın.

Gider avansı da benzer bir yere oturur. Davacı, yargılama harçlarını ve gider avansını dava açarken yatırmak zorundadır (HMK m. 120). Yatırılması gereken avansın yatırılmış olması bir dava şartıdır (HMK m. 114); eksiklik sonradan anlaşılırsa davacıya iki haftalık kesin süre verilir. Dava şartı noksanlığı giderilmezse dava usulden reddedilir (HMK m. 115/2). Bu zincirin ayrıntısı gider avansı yatırılmazsa ne olur sorusunda ele alınıyor.

Davalı Tarafın Süresi Ne Zaman Başlar?

Dava açıldığında karşı taraf henüz bundan haberdar olmayabilir. Dava dilekçesi mahkeme tarafından davalıya tebliğ edilir ve davalının iki hafta içinde cevap verebileceği tebliğ zarfında gösterilir (HMK m. 122). Cevap dilekçesini verme süresi dilekçenin tebliğinden itibaren iki haftadır; çok zor ya da imkânsız hâllerde bir defaya mahsus ve bir ayı geçmeyen ek süre istenebilir (HMK m. 127). Süreler tebliğ tarihinden işlemeye başlar (HMK m. 91); tebliğ edilen gün hesaba katılmaz (HMK m. 92).

Davacı olarak şunu akılda tutun: dava açtığınız gün karşı tarafın süresi başlamaz. Eşinizin evde posta beklemesi, tebligatı almaması ya da adres sorunu çıkması, cevap sürecinin ne zaman başlayacağını etkiler. Tebligat tarafı için dava dilekçesinin eşe tebliği yazımızı okuyabilirsiniz.

Yanlış Mahkemede Açılan Dava ve Açılış Tarihi

Boşanma davasında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri mahkemesi ya da davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168). Dilekçe bu yerler dışında bir mahkemeye verilirse, bu yetki kesin olmadığından mahkeme kendiliğinden değil, ancak davalının cevap dilekçesindeki itirazı üzerine yetkisizlik kararı verebilir (HMK m. 19). Bu kararın ardından dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesi için taraflardan birinin süresi içinde başvurması gerekir: karar kesinleştiği tarihten ya da kanun yoluna başvurulmuşsa başvurunun reddi kararının tebliğinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurulmazsa dava açılmamış sayılır (HMK m. 20). Yetkili yer konusunda iki seçenek bulunduğu için hangisinin dosyanıza daha uygun olduğunu dilekçeden önce düşünmek, bu iki haftalık sürenin hiç işlememesini sağlar. Yetki sorununun nasıl çözüldüğü boşanma davasında yetkili ve görevli mahkeme yazısında anlatılıyor.

Açılış Tarihini Nasıl Gösterirsiniz?

Dava açıldıktan sonra mahkeme size bir esas numarası verir ve UYAP kaydında dilekçenin kayıt tarihi görünür. Avukatınız varsa bu bilgiyi dosya üzerinden zaten görür; kendiniz açtıysanız e-Devlet üzerindeki dosya sorgulama ekranı ya da mahkeme yazı işleri aynı bilgiyi verir. Bu tarihi not almanızın pratik bir yararı vardır: mal varlığı listesi hazırlarken “dava tarihindeki durum” sorusu dosyanın merkezine oturur. Hangi hesabın, hangi aracın, hangi borcun o gün nasıl olduğunu gösteren belgeleri o tarihe göre toplayın. Banka hesabı özeti, tapu kaydı ve kredi dökümü gibi belgelerin dava tarihine yakın bir tarihle alınması, sonradan “o gün ne vardı” tartışmasını kısaltır.

Aynı mantık tersi için de geçerlidir. Dava açılmadan önce yapılan harcamalar, devirler ve alımlar kural olarak rejim içindedir ve hesaplamada gündeme gelebilir; bunların tarihlerini ve gerekçelerini düzenli tutmak, ilerideki tasfiyede işinizi kolaylaştırır. Mal varlığı listesinin nasıl hazırlanacağını boşanmada mal paylaşımı nasıl yapılır yazısında bulabilirsiniz.

Davayı Geri Almak Açılış Tarihini Değiştirir mi?

Davacı, hüküm kesinleşinceye kadar, ancak davalının açık rızası ile davasını geri alabilir; bu durumda davanın açılmamış sayılmasına karar verilir (HMK m. 123). Davalı rıza vermezse dava devam eder. Geri alınan davadan sonra yeniden dava açılırsa bu, yeni bir kayıttır ve yeni bir açılış tarihi doğurur; eski dava için işleyen süreler bu arada dolmuş olabilir. Dolayısıyla “şimdilik geri alayım, sonra yine açarım” düşüncesi, özellikle altı aylık sürelerin söz konusu olduğu dosyalarda risk taşır. Sulh ya da uzlaşma ihtimali varsa bunu önce avukatınızla konuşmak, geri alma kararından önce atılacak makul adımdır.

Varsayımsal Bir Örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Bir eş, zina gibi öğrenmeden itibaren altı aylık süreye bağlı bir olayı öğrenir ve bu sürenin dolmasına birkaç gün kala dilekçesini hazırlar. Dilekçeyi UYAP’ta yükler, ancak talep sonucunu yazmayı unutmuştur. Mahkeme bir haftalık kesin süre verir. Eksiği süresinde tamamlarsa dava yoluna devam eder; tamamlamazsa dava açılmamış sayılır ve altı aylık süre bu arada dolmuşsa dava hakkı kaybedilmiş olabilir.

Aynı çiftte dava açıldıktan sonra davacı yeni bir araç alırsa, bu araç mal rejimi dava tarihinde sona erdiği için edinilmiş mal olarak hesaba girmeyebilir. Bu örnek yalnız mantığı göstermek içindir; gerçek bir dosyada tarihler ve belgeler tek tek incelenir.

Dava Açılış Gününde Sık Yapılan Hatalar

Süreleri geriye doğru saymak bazen yanıltır. “Öğrenme günü” ile “olay günü” farklı olabilir; zina ve onur kırıcı davranışta altı ay öğrenmeden, beş yıl ise olaydan işler. Hangi tarihin başlangıç sayılacağı, dosyadaki delillerle birlikte düşünülmelidir.

Bir diğer hata, açılış gününe fazla anlam yükleyip dilekçenin içeriğini ikinci plana atmaktır. Hızlı açılan ama olayların sıra numarası altında yazılmadığı, delillerin gösterilmediği bir dilekçe, sonradan düzeltmeler gerektirir. Üçüncü hata, ihtar ya da bekleme süresi dolmadan dava açmaktır; terk davasında bu süreler kanunda açıkça yazılıdır. Genel akışı görmek için boşanma davası nasıl açılır yazısını, süre hesabı için de boşanma davasında sürelerin hesaplanması konusunu inceleyebilirsiniz.

Kendi Dosyanızdaki Tarihleri Birlikte Gözden Geçirelim

Dava açılış günü, her dosyada aynı sonucu doğurmaz. Sizin durumunuzda hangi sürenin işlediği, mal rejiminin hangi tarihte sona ereceği ve dilekçede hangi eksiklerin bırakılmaması gerektiği, evlilik tarihinizden olay tarihlerine kadar bütün ayrıntıya bağlıdır. Durumunuzu telefonla ya da WhatsApp’tan anlatarak tarihlerinizi büroya iletebilirsiniz; iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Aile hukukundaki diğer konular için aile hukuku sayfasına göz atabilirsiniz.