Israrlı Takip ve Huzur ve Sükûnu Bozma Suçu (TCK 123 ve 123/A): Şikâyet, Cezalar ve Koruma Tedbirleri

Gece yarısı sürekli çalan telefonlar, kapının önünde bekleyen bir kişi, sosyal medyada yüzlerce mesaj, iş yerine veya okula kadar gelen takip… Bu davranışlar tek tek bakıldığında küçük görünse de, süreklilik kazandığında mağdurun hayatını ciddi biçimde etkiler: uyku bozulur, güvenlik endişesi artar, insanlar ev veya iş değiştirmek zorunda kalır. Türk Ceza Kanunu, bu tür davranışları TCK 123 ve 123/A maddeleriyle suç haline getirmiştir. Bu yazıda ısrarlı takip ve huzur ve sükûnu bozma suçlarının unsurlarını, cezalarını ve mağdurun başvurabileceği yolları anlatıyoruz.

Huzur ve Sükûnu Bozma

TCK m. 123’e göre sırf huzur ve sükûnunu bozmak maksadıyla bir kimseye ısrarla; telefon edilmesi, gürültü yapılması ya da aynı maksatla hukuka aykırı başka bir davranışta bulunulması halinde, mağdurun şikâyeti üzerine faile üç aydan bir yıla kadar hapis cezası verilir. Bu suçun unsurları; huzur ve sükûnu bozma maksadı, ısrar ve hukuka aykırı davranıştır. Tek bir arama veya tek bir gürültü suçu oluşturmaz; ısrar ve süreklilik aranır. Ayrıca fiilin “sırf” huzuru bozmak amacıyla yapılması gerekir; başka meşru bir amaç (örneğin alacak talebi için arama) varsa unsur tartışmalı olabilir.

Israrlı Takip Suçu

TCK m. 123/A’ya göre ısrarlı bir şekilde fiziken takip etmek ya da haberleşme ve iletişim araçlarını, bilişim sistemlerini veya üçüncü kişileri kullanarak temas kurmaya çalışmak suretiyle bir kimse üzerinde ciddi bir huzursuzluk oluşmasına ya da kendisinin veya yakınlarından birinin güvenliğinden endişe duymasına neden olan faile altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilir. Bu suç, günümüzde özellikle eski partnerler, takıntılı kişiler ve sosyal medya tacizi bakımından önem taşır. Fiziksel takip, kapı önünde bekleme, iş yerine gitme, sürekli arama ve mesaj atma, üçüncü kişiler aracılığıyla ulaşmaya çalışma gibi davranışlar kapsama girer.

Ağırlaştırıcı Haller

TCK m. 123/A/2’ye göre suçun; çocuğa ya da ayrılık kararı verilen veya boşandığı eşe karşı işlenmesi, mağdurun okulunu, iş yerini, konutunu değiştirmesine ya da okulunu veya işini bırakmasına neden olması, hakkında uzaklaştırma ya da konuta, okula veya iş yerine yaklaşmama tedbirine karar verilen fail tarafından işlenmesi hallerinde faile bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilir. Bu nitelikli haller, mağdurun daha ağır etkilendiği durumları kapsar. Özellikle koruma kararına rağmen ısrarlı takip yapılması, cezayı önemli ölçüde artırır.

Şikâyet Şartı

TCK m. 123/A/3’e göre bu maddede düzenlenen suçun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. TCK 123 de şikâyete bağlıdır. Şikâyet için kural olarak fiilin ve failin öğrenildiği tarihten itibaren altı aylık süre vardır. Şikâyet hakkı savcılığa veya kolluğa başvurularak kullanılır. Şikâyetten vazgeçilmesi halinde davanın düşmesi söz konusu olabilir. Bu nedenle mağdur, olaylar başladığında hemen şikâyette bulunmalı ve delilleri toplamalıdır. Şikâyet süresi ve vazgeçme için şikayet süresi ve şikayetten vazgeçme yazısına bakabilirsiniz.

Delillerin Toplanması

Bu suçların ispatı için delillerin sistemli şekilde toplanması gerekir: arama kayıtları, mesaj ve e-posta ekran görüntüleri, sosyal medya mesajları, kamera görüntüleri, tanık ifadeleri, olay tarihlerini gösteren notlar ve varsa sağlık raporları. Kayıtların tarih, saat ve gönderen bilgisi görünür şekilde saklanması önemlidir. Ayrıca mesajların silinmemesi, telefonun yedeklenmesi ve gerektiğinde bilişim incelemesi için cihazın korunması önerilir. Savcılık, iletişim kayıtlarını operatörlerden talep edebilir. Dijital delillerin toplanması için dijital materyale elkoyma ve imaj alma yazısına göz atabilirsiniz.

Koruma Tedbirleri

Israrlı takip mağdurları için ceza soruşturmasının yanında koruma tedbirleri de gündeme gelebilir. 6284 sayılı Kanun kapsamında, şiddet veya şiddet tehlikesi bulunan durumlarda faile uzaklaştırma, yaklaşmama, iletişim kurmama gibi tedbirler uygulanabilir. Bu tedbirler ceza davasından bağımsız olarak, kolluk veya aile mahkemesi aracılığıyla hızla alınabilir. Tedbir kararına aykırı davranış ayrıca yaptırıma bağlanmıştır ve TCK 123/A/2 kapsamında ceza artışı doğurur. Aile içi şiddet konusunda aile içi şiddette ceza yargılaması yazısı yararlıdır.

Diğer Suçlarla İlişkisi

Israrlı takip fiilleri, tehdit, hakaret, konut dokunulmazlığının ihlali, özel hayatın gizliliğini ihlal ve bilişim suçları gibi diğer suçlarla birlikte gündeme gelebilir. Bu durumda her fiil için ayrı suç oluşup oluşmadığı ve içtima kuralları değerlendirilir. Örneğin takip sırasında tehdit edilirse, tehdit suçu ayrıca oluşur. Bu suçlar için tehdit suçu ve cezası, konut dokunulmazlığının ihlali ve özel hayatın gizliliğini ihlal yazılarına bakabilirsiniz. Sosyal medya üzerinden yapılan taciz için sosyal medyada hakaret ve erişim engeli yazısı da faydalıdır.

Savunma Açısından

Bu suçlardan şikâyet edilen kişi, ısrar ve süreklilik unsurunun bulunmadığını, temasın meşru bir amaçla (borç, iş, çocuk görüşü gibi) yapıldığını, mağdurun ciddi huzursuzluk veya güvenlik endişesi duymadığını veya iletişimin karşılıklı olduğunu ileri sürebilir. Mesajların tam metni ve bağlamı önemlidir. İfadeden önce delilleri incelemek ve haklarını bilmek gerekir. Şüpheli hakları için şüpheli hakları ve susma hakkı yazısı yol göstericidir. Ayrıca uzlaşma veya şikâyetten vazgeçme imkânı da değerlendirilebilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Mağdurun delilleri toplamadan mesajları silmesi,
• Şikâyet süresini kaçırması,
• Koruma tedbiri talebinde bulunmaması,
• Şüphelinin meşru iletişim ile ısrarlı takip arasındaki farkı savunmada ortaya koymaması,
• Aynı olaydaki diğer suçları (tehdit, hakaret) şikâyet dilekçesinde belirtmemek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir kişi, ayrıldığı eski partnerini aylarca sürekli arar, mesaj atar, iş yerinin önünde bekler ve arkadaşları aracılığıyla ulaşmaya çalışır. Mağdur, iş yerini değiştirmek zorunda kalır. Mağdur, tüm arama kayıtlarını ve mesajları saklayarak şikâyette bulunur. Mağdurun iş yerini değiştirmek zorunda kalması nedeniyle ağırlaştırıcı hal gündeme gelebilir ve faile bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası öngörülebilir. Ayrıca koruma tedbiri kararı da talep edilebilir.

Sonuç

Israrlı takip ve huzur ve sükûnu bozma suçları, mağdurun günlük yaşamını ciddi şekilde etkileyen davranışları cezalandırır. Şikâyet süresi, delil toplama ve koruma tedbirleri sürecin kritik unsurlarıdır. Bu tür bir durumla karşı karşıyaysanız veya hakkınızda şikâyet varsa ceza hukuku sayfamıza göz atabilir, iletişim üzerinden telefonla veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.