Yabancı Boşanma Kararının Tanınması Dilekçesine Hangi Belgeler Eklenir?

Yabancı bir mahkemeden boşanma kararı aldınız ve Türkiye’de tanıtmak için dava açacaksınız. Dilekçeyi yazmak işin kolay kısmı; zor olan, kanunun aradığı belgeleri doğru biçimde bir araya getirmek. Karar elinizde olsa bile “onanmış”, “usulen kesinleşmiş”, “onanmış tercüme” gibi ifadeler her ülkede aynı belgeye karşılık gelmez. Bu yazı hazırlık listenizi MÖHUK m. 52 ve 53 üzerinden çıkarıyor.

Dilekçede neler yer almalı?

MÖHUK m. 52’ye göre tenfiz istemi dilekçe ile yapılır ve dilekçede şu bilgiler bulunur: istemde bulunanın ve karşı tarafın, varsa kanunî temsilci ve vekillerinin ad, soyad ve adresleri; tenfiz konusu hükmün hangi devlet mahkemesinden verildiği, mahkemenin adı, ilamın tarihi ve numarası ile hükmün özeti; hükmün yalnızca bir kısmı için istem yapılıyorsa bunun hangi kısım olduğu. Tanıma davası da bu şartlara bağlı olduğundan (MÖHUK m. 58) dilekçe aynı içeriği taşır.

Bu üç grup bilgi, dilekçenin iskeletini oluşturur. Pratikte şunlara dikkat edin. Ad ve soyadları kararda yazıldığı gibi yazın; yabancı karardaki yazılış ile nüfus kaydındaki yazılış arasında fark varsa bunu dilekçede açıklayın. Karşı tarafın adresini güncel biçimde ve mümkün olduğunca eksiksiz yazın, çünkü dilekçe duruşma günü ile birlikte ona tebliğ edilir (MÖHUK m. 55/1). Karar numarasını ve tarihini yabancı mahkemenin kayıtlarındaki biçimde aktarın.

Dilekçenin sonunda ne istediğinizi açıkça belirtin: yabancı mahkemenin şu tarihli boşanma kararının Türkiye’de tanınması. Boşanma ile birlikte nafaka veya velayet hükümleri de varsa, hangilerini istediğinizi ayrı ayrı yazın.

Ekler arasında neler olmalı?

MÖHUK m. 53/1, dilekçeye eklenecek belgeleri iki bent hâlinde sayar.

Birinci bent, yabancı mahkeme ilamının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilamı veren yargı organı tarafından onanmış örneği ile onanmış tercümesidir. Yani sadece fotokopi yeterli değildir. Kararı veren mahkemenin kendi onayını taşıyan belge ya da ülkenin yetkili makamınca onanmış bir asıl gerekir.

İkinci bent, ilamın kesinleştiğini gösteren, o ülke makamlarınca usulen onanmış yazı veya belge ile onanmış tercümesidir. Kesinleşme, tanıma şartlarından biri olduğu için bu belge dosyada karar kadar önemlidir. Bazı ülkelerde kesinleşme şerhi karar metninin üzerine yazılır; başka ülkelerde ayrı bir yazı düzenlenir. Hangi biçimin söz konusu olduğunu karar çıktığı mahkemeden öğrenebilirsiniz.

Dilekçeye ayrıca karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir (MÖHUK m. 52). Mahkeme yazı işleri müdürlüğünün kendi dosyası için isteyeceği nüshalar ayrıca olabilir.

Onay ve tercüme: iki ayrı şart

“Onanmış” ifadesi iki yerde geçer ve iki ayrı işlemi anlatır. İlk onay, belgenin düzenlendiği ülkede ilgili makam tarafından yapılır. Bu onay işleminin biçimi ülkeye ve belgeye göre değişir. Yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmî belgelerin Türkiye’de bu vasfı taşıması, belgenin verildiği devletin yetkili makamı veya ilgili Türk konsolosluk makamı tarafından onaylanmasına bağlıdır; Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşmelerin tasdik hükümleri saklıdır (HMK m. 224). Uygulamada kararın verildiği ülkeye göre apostil ya da konsolosluk onayı kullanılır.

İkinci onay tercümeye ilişkindir. Yabancı dilde yazılmış belgeye dayanan taraf, tercümesini de mahkemeye sunmak zorundadır; mahkeme kendiliğinden veya diğer tarafın talebi üzerine belgenin resmî tercümesini de isteyebilir (HMK m. 223). MÖHUK m. 53 ise “onanmış tercüme” arar. Bu nedenle kendi yaptığınız ya da onaysız bir tercüme dosya için yeterli olmayabilir.

Hem karar hem kesinleşme belgesi için ayrı ayrı tercüme gerekir. İkisini birden aynı tercümanın hazırlaması tutarlılığı kolaylaştırır, çünkü karardaki ad ve tarih ifadeleri kesinleşme belgesindekilerle aynı yazılmalıdır.

Belgeleri hangi sırayla hazırlamalısınız?

Önce karar ve kesinleşme belgesini kararı veren makamdan resmî olarak edinin. Sonra ülkesine uygun onay yolunu, yani apostil ya da konsolosluk onayını belirleyin ve her iki belge için de yaptırın. Ardından tercümeleri hazırlatın ve onaylatın. Son olarak dilekçeyi yazın ve ekleri sıralayın.

Bu sırayı değiştirmek mümkündür, ancak onaysız belgeye tercüme yaptırıp sonra onay almak, belgeler arasında uyumsuzluk riski doğurur. Eksik ya da uyumsuz belge, mahkemenin ek süre vermesine ve davanın uzamasına yol açabilir.

Dilekçenin bölümleri nasıl kurulur?

Dilekçe kısa ve düzenli olursa mahkeme ilk okumada talebi anlar. Başlıkta mahkemenin adı yer alır. Ardından davacının ve davalının kimlik ve adres bilgileri gelir; varsa vekilin bilgileri de eklenir. “Açıklamalar” bölümünde önce tarafların evliliği ve yabancı mahkemede boşandıkları kısaca anlatılır: kararı veren mahkeme, karar tarihi ve numarası, hükmün özeti. Sonra kararın kesinleştiği belirtilir ve kesinleşmeyi gösteren belgeye atıf yapılır. Ardından tanımanın neden istendiği yazılır: örneğin nüfus tescil başvurusunun hangi gerekçeyle reddedildiği.

“Hukuki sebepler” bölümünde MÖHUK m. 50 ila 59 ve ilgili diğer hükümler gösterilir; “deliller” bölümünde eklerin listesi sayılır. “Sonuç ve istem” bölümünde yabancı mahkeme kararının Türkiye’de tanınmasına karar verilmesi talep edilir. Dilekçenin imza kısmında kişi kendisi imzalayabilir ya da vekili imzalar.

Dilekçede yabancı hukukun boşanma sebeplerini uzun uzun anlatmaya gerek yoktur. Tanıma davasında mahkeme boşanmanın esasını yeniden yargılamaz; yalnızca tenfiz şartlarının varlığını inceler. Dilekçeyi bu şartlar etrafında kurmak, hem okunmasını kolaylaştırır hem de gereksiz tartışmayı önler.

Ekler listesi nasıl düzenlenir?

Eklerin dilekçede sıra numarasıyla sayılması hem sizin hem mahkemenin kontrol imkânını artırır. Bir örnek sıra şu olabilir: yabancı mahkeme kararının onanmış örneği; onanmış tercümesi; kesinleşme belgesi; onanmış tercümesi; tarafların kimlik belgeleri; nüfus tescil ret yazısı; varsa vekâletname. Her belge için kaç sayfa olduğunu da yazmak, belge kaybı ihtimaline karşı yararlıdır.

Yabancı ülkede düzenlenen vekâletname kullanıyorsanız, yabancı resmî belge onayına ve tercümeye ilişkin kurallar o belge için de geçerlidir (HMK m. 223, 224). Vekâletnamenin davayı açmaya yetki verdiğinden emin olun; ayrıntı için yurt dışından boşanma davası için vekâletname düzenleme yazısına bakabilirsiniz.

Belge eksikse ne olur?

Dilekçe eksik belgeyle verilirse mahkeme eksikliğin giderilmesi için süre verebilir. Hâkim bu sürenin kesin olduğuna karar vermişse, süresinde yapılmayan işlemi yapma hakkı ortadan kalkar (HMK m. 94); bu durumda istem belge eksikliği nedeniyle reddedilebilir, o yüzden verilen süreyi takvime işleyin. Önemli olan, ilk dilekçede kanunun saydığı belgelerin eksiksiz bulunmasıdır; eksik belge davanın ilerleyişini yavaşlatır. Karşı tarafın itirazı ise yalnızca kanundaki tenfiz şartlarının bulunmadığı, ilamın yerine getirilmiş olduğu ya da yerine getirmeye engel bir sebebin ortaya çıktığı gerekçelerine dayanabilir (MÖHUK m. 55/2).

Karşı taraf davaya katılmayacaksa neler eklenmeli?

MÖHUK m. 54/1-ç, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye o yer kanunlarına göre usulüne uygun çağrılmamış veya orada temsil edilmemiş olması durumunu ayrıca düzenler. Eski eşiniz yabancı mahkemede yokluğunda yargılanmışsa, yani karar gıyabında verilmişse ve o kişi Türk mahkemesinde buna dayanarak itiraz ederse, bu şart gündeme gelir; itiraz etmezse engel oluşmaz. Bu durumda kararın verildiği yargılamada eşinize tebligat yapıldığını gösteren belgeler dosyaya girdiğinde işiniz kolaylaşır; kanun bunu ek belge olarak saymasa da mahkemenin bu şartı değerlendirmesine yardım eder. Konu ayrıca yokluğunda verilen yabancı boşanma kararı tanıma yazısında ele alındı.

Varsayımsal örnek: iki Türk vatandaşı, yabancı ülkede boşanma

Varsayımsal bir örnek düşünelim. İki Türk vatandaşı, birlikte yaşadıkları yabancı ülkede mahkeme kararıyla boşanmış. Nüfus tescil başvurusu bir eksik nedeniyle reddedilince tanıma davası açmaya karar veriyorlar. Dilekçeye şu belgeleri koymaları beklenir: kararın o ülke makamlarınca onanmış örneği ve onanmış tercümesi, kesinleştiğini gösteren yazı ve onanmış tercümesi, tarafların kimlik bilgileri, ret yazısı. Dilekçede iki tarafın adresi, kararı veren mahkemenin adı, tarih ve numara, hüküm özeti yer alır.

Eksik olabilecek ayrıntı, kesinleşme yazısının onaylı olup olmamasıdır. Yazı onaysız gelmişse mahkeme tamamlanmasını isteyebilir. Süre ve sonuç belgelerin tam olup olmamasına ve tebligatın tamamlanmasına bağlıdır; bu nedenle tahmin yürütmek doğru olmaz.

Sık yapılan hatalar

İlk hata, yalnızca karar örneğiyle yetinip kesinleşme belgesini eklememektir. İkinci hata, tercümeyi onaysız bırakmaktır. Üçüncü hata, aynı kararın iki ayrı tercümesinde farklı yazılışlar kullanmaktır. Dördüncü hata, dilekçede hükmün özetini yazmayıp “ekte sunulan karar” diye geçmektir; kanun hükmün özetinin dilekçede bulunmasını açıkça ister. Beşinci hata, dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklememektir.

Mahkemenin görev ve yetkisi için yabancı boşanma kararı tanıma davasında görevli ve yetkili mahkeme yazısına, tescil yolunda aranacak belgeler için yurt dışı boşanma kararının nüfus kütüğüne tescili için gerekli belgeler yazısına bakabilirsiniz. Tescil reddi sonrası dava için nüfus tescili reddedilen yabancı boşanma kararı için ne yapılır yazısı ayrıntı verir.

Kendi dosyanız için nasıl ilerlemelisiniz?

Elinizdeki kararın aslına, kesinleşme belgesine ve varsa tercüme ile onay şerhlerine bakın. Hangisinin eksik olduğunu belirleyin, sonra dilekçeyi yazın. Dilekçede kararın özeti ve tarafların bilgileri hatasız olmalı, eklerin her biri dilekçede kısaca sayılmalıdır.

Dosyanızın ayrıntısı kararın verildiği ülkeye ve belgelerin niteliğine göre değişir. Durumunuzu anlatmak için iletişim sayfasındaki telefondan arayabilir ya da WhatsApp’tan yazabilirsiniz; aile hukuku çalışma alanı sayfasında diğer aile hukuku konularını da görebilirsiniz.