Yabancı Eşle Boşanmada Nafaka Hangi Hukuka Göre Belirlenir?

Nafaka konusu, tek ülkeli bir boşanmada bile soru işareti doğuran konulardan biridir. Eşlerden biri yabancıysa ya da çift yurt dışında yaşamışsa, bu belirsizlik bir adım daha büyür: nafaka hakkım var mı, varsa hangi kanuna göre, ne süreyle? Kanun bu soruya doğrudan bir bağlama kuralıyla cevap verir. Cevap, sorduğunuz nafakanın türüne göre değişir.

Aşağıda boşanmış eşler arasındaki nafakanın hangi hukuka bağlandığını, bu hukukun Türk hukuku çıktığı hâlde işleyişini ve tedbir nafakasının neden ayrı tutulduğunu anlatıyoruz.

Kural: nafaka boşanmanın hukukuna bağlanır

MÖHUK m. 14/1, boşanma ve ayrılık sebepleri ile hükümlerinin eşlerin müşterek millî hukukuna tabi olduğunu söyler. Tarafların ayrı vatandaşlıkta olması hâlinde müşterek mutat mesken hukuku, bulunmadığı takdirde Türk hukuku uygulanır. Ardından ikinci fıkra gelir: boşanmış eşler arasındaki nafaka talepleri hakkında birinci fıkra hükmü uygulanır. Bu hüküm ayrılık ve evlenmenin butlanı hâlinde de geçerlidir (MÖHUK m. 14/2).

Bu, sıralamayı şöyle okumak demektir: nafaka için ayrı bir araştırma yapılmaz. Boşanmanın hukuku hangisiyse nafaka da odur. Eşlerin ikisi de aynı yabancı devletin vatandaşıysa, nafakanın varlığı, koşulları ve miktarı o devletin kanununa göre değerlendirilir. Ayrı vatandaşlıktaki eşler için sıra müşterek mutat meskene, o da yoksa Türk hukukuna gelir.

Kanunda nafaka talepleri için alacaklının mutat meskeni hukukunu esas alan genel bir madde de vardır (MÖHUK m. 19); boşanmış eşler arasındaki nafaka için ise m. 14/2 özel olarak boşanmanın hukukuna gönderme yapar. Çocuk nafakası gibi diğer nafaka talepleri bu yazının konusu değildir. Ayrıca Türkiye’nin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümleri saklıdır (MÖHUK m. 1/2); dosyada uygulanabilir bir sözleşme varsa bu sıralamanın önüne geçebilir.

Çifte vatandaşlık durumlarında müşterek millî hukukun nasıl bulunacağı için çifte vatandaş eşle boşanmada hangi hukuk uygulanır yazısına bakabilirsiniz.

İstisna: tedbir nafakası

Aynı maddenin dördüncü fıkrası geçici tedbir taleplerine Türk hukukunun uygulanacağını söyler (MÖHUK m. 14/4). Boşanma davası sürerken eşin geçimi için istenen tedbir nafakası bu kapsamdadır; hukuki dayanağı TMK m. 169’dur. Bu yüzden aynı dosyada iki ayrı nafaka olabilir: dava sürerken Türk hukukuna göre verilen tedbir nafakası ve boşanma kararıyla birlikte, boşanmanın hukukuna göre belirlenen nafaka.

İki nafaka birbirinin yerine geçmez. Tedbir, davanın devamı süresince gerekli olan geçici bir önlemdir. Konuyu ayrıca yabancı eşle boşanma davasında tedbir nafakası ve geçici önlemler yazısında anlattık.

Türk hukuku uygulanırsa: yoksulluk nafakası

Boşanmanın hukuku Türk hukuku çıkarsa, eşler arasındaki nafaka TMK m. 175’e göre belirlenir: boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında nafaka isteyebilir ve nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz. Maddî tazminat ve yoksulluk nafakasının toptan veya irat biçiminde ödenmesine de karar verilebilir (TMK m. 176).

Bu konuda güncel bir gelişme var: Anayasa Mahkemesi Haziran 2026’da yoksulluk nafakasındaki “süresiz olarak” ibaresinin iptaline karar vermiştir; iptal hükmü kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek, bu süre içinde yasama düzenlemesi beklenmektedir. Mevcut hüküm bu süre içinde uygulanır ve kesinleşmiş nafaka kararları kendiliğinden kalkmaz. Nafaka kurumu kaldırılmış değildir. Ayrıntılar için süresiz nafaka Anayasa Mahkemesi kararı yazısına bakabilirsiniz.

Yabancı hukuk uygulanırsa: hâkim ne yapar?

Boşanma yabancı hukuka tabiyse, nafakanın şartlarını da o hukuk belirler. Hâkim yabancı hukuku kendiliğinden uygular ve içeriğin tespitinde tarafların yardımını isteyebilir. Tüm araştırmalara rağmen ilgili hükümler tespit edilemezse Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 2). İçeriğin nasıl araştırılacağı boşanma davasında yabancı hukukun içeriği nasıl tespit edilir yazısında anlatılıyor.

Yabancı hukuk nafakayı Türk hukukundan farklı düzenleyebilir; belirli bir süreyle sınırlayabilir, farklı ölçütler arayabilir ya da hiç tanımayabilir. Bu farklılık tek başına bir sorun değildir. Yetkili yabancı hukukun belirli bir olaya uygulanan hükmü Türk kamu düzenine açıkça aykırıysa o hüküm uygulanmaz ve gerekli görülen hâllerde Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 5). Bu sınırın nasıl işlediği için yabancı hukuk boşanmayı sınırlıyorsa kamu düzeni itirazı yazısına göz atabilirsiniz.

Süre ve zamanaşımı da hukuka bağlı

Kanun, zamanaşımının hukukî işlem ve ilişkinin esasına uygulanan hukuka tabi olduğunu belirtir (MÖHUK m. 8). Nafaka talebine hangi hukuk uygulanıyorsa, talebin hangi sürede ileri sürülmesi gerektiği de o hukuka göre değerlendirilir. Türk hukukunda boşanmadan doğan dava hakları, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde ileri sürülmelidir (TMK m. 178); bu süre yabancı hukukun uygulandığı davalarda aynen geçerli olmayabilir. Bu nedenle “bir yıl var” cümlesi yabancı unsurlu dosyada kesin bir kural olarak alınmamalıdır. Türk hukukundaki süre için boşanma sonrası nafaka davası ve bir yıllık süre yazısına bakabilirsiniz.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Aynı yabancı devletin vatandaşı iki kişi Türkiye’de yaşıyor ve boşanma davası açılıyor. Ortak millî hukuk yabancı devletin hukuku olduğundan boşanmanın sebepleri ve hükümleri, nafaka dahil, o hukuka göre değerlendirilir. Dava sürerken kadın eşi geçim için tedbir nafakası istiyor; bu talep Türk hukukuna göre incelenir.

Boşanma kararı verilirken yabancı hukukun nafakayı hangi koşullarla tanıdığına bakılır. Kadının nafaka alıp almayacağı, süresi ve miktarı yabancı hukuka göre belirlenir. Örnek, hangi hukukun hangi soruya uygulandığını göstermek içindir; bir sonuç tahmini değildir.

Dilekçede nafaka talebi nasıl kurulur?

Yabancı unsurlu bir davada nafaka talebini yazarken iki ayrı kalem akılda tutulmalıdır. Dava sürerken geçim için tedbir nafakası istenir; bu talep Türk hukukuna dayanır ve TMK m. 169’a bağlanır. Boşanma kararıyla birlikte hükmedilecek nafaka ise boşanmanın hukukuna göre istenir. Dilekçede iki talebin ayrı başlıklarla yazılması, hâkimin hangi hukuku hangi talebe uygulayacağını görmesini kolaylaştırır. Boşanmanın hukuku yabancı hukuksa, nafakanın dayanağı olarak o hukukun ilgili hükmünü belirtmek, hâkim bu hukuku kendiliğinden araştıracak olsa da dosyanın seyrini hızlandırabilir. Gelir ve gider belgelerinin, varsa yurt dışındaki gelirin göstergelerinin de dosyaya eklenmesi gerekir; bu belgelerin yabancı dilde olması hâlinde tercüme istenebilir.

Çocuk nafakası ve tahsil ayrı sorular

Bu yazı eşler arasındaki nafakayı ele alıyor. Çocuk için nafakanın hukuku ayrı bir konudur ve ayrı yazıda anlatılıyor: yurt dışında yaşayan çocuk için boşanma sonrası nafaka hukuku. Nafaka hükme bağlandıktan sonra yükümlü yurt dışındaysa tahsil için nafaka alacağının yurt dışında tahsili yazısına bakabilirsiniz. Boşanma davası sırasında istenen nafaka için yetki TMK m. 168’deki ölçütlere göre belirlenir; boşanmadan sonra açılacak nafaka davasında ise nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m. 177).

Sık yapılan hatalar

Birinci hata, nafakanın her zaman Türk hukukuna göre belirleneceğini varsaymaktır; boşanmanın hukuku yabancıysa nafaka da yabancı hukuka bağlıdır. İkinci hata, tedbir nafakasını boşanma nafakasıyla karıştırmaktır. Üçüncü hata, yabancı hukukun nafakayı farklı düzenlemesini otomatik olarak kamu düzenine aykırı saymaktır; kanun açık aykırılık arar. Dördüncü hata, bir yıllık Türk zamanaşımı süresini yabancı hukuka tabi dosyalarda sorgulamadan benimsemektir. Beşinci hata, nafaka kararı alındıktan sonra tahsilin yapılacağı ülkeyi düşünmemektir.

Tazminatlar nafaka kuralına girer mi?

Eşler arasındaki maddî ve manevî tazminat talepleri (TMK m. 174) nafaka gibi anılmaz, ama boşanmanın sonuçları arasında yer alır. MÖHUK m. 14/1 boşanma ve ayrılığın “sebepleri ve hükümleri” için aynı bağlama kuralını koyduğundan, tazminatların da bu çerçevede değerlendirilmesi gündeme gelir. Kanun metni tazminatı nafaka gibi açıkça saymaz; bu nedenle tazminat taleplerinin hangi hukuka tabi olacağını dosyanın somut durumuna göre ayrıca düşünmek gerekir. Nafaka konusunda ise m. 14/2 açık bir hüküm koyar. Tazminatın Türk hukukundaki ayrıntısı için boşanmada maddi tazminat yazısına bakabilirsiniz.

Nafakanın ödeme biçimi ve değişmesi

Hangi hukuk uygulanırsa uygulansın, nafakanın nasıl ödeneceği, süresi ve sonradan değişip değişmeyeceği o hukuka göre belirlenir. Türk hukuku uygulanıyorsa maddî tazminat ve yoksulluk nafakası toptan veya durumun gereklerine göre irat biçiminde ödenebilir (TMK m. 176). İrat biçiminde ödenen nafakanın sonradan artırılması ya da azaltılması için ayrı davalar söz konusudur; bunların koşulları nafaka artırım davası ve nafaka azaltma ve kaldırma davası yazılarında anlatılıyor. Yabancı hukuk uygulanan bir dosyada ise bu değişiklik mekanizmasının nasıl işleyeceği o hukukun içeriğine bağlıdır.

Alacaklı ve borçlu farklı ülkelerde yaşıyorsa

Nafaka alacaklısı ile borçlusu farklı ülkelerde yaşıyorsa, hukukun belirlenmesi yetmez; kararın icrası da gündeme gelir. Yükümlünün mal varlığı ve geliri hangi ülkedeyse, tahsil o ülkedeki yollarla yapılır. Bunun tersi için, yani yabancı mahkemenin verdiği nafaka kararının Türkiye’de geçerli olması için tanıma ve tenfiz süreci vardır; konuyu yabancı mahkemenin boşanmada verdiği nafaka kararının tenfizi yazısında anlattık.

Kendi dosyanız için neye bakılır?

Nafakanın hukuku, eşlerin vatandaşlıklarına, ortak oturdukları yere ve talebin türüne göre değişir. Genel bilgi, kendi dosyanızdaki ayrıntıların yerine geçmez. Durumunuzu anlatmak ve hangi yolun izlenebileceğini birlikte değerlendirmek isterseniz telefonla arayabilir ya da WhatsApp’tan yazabilirsiniz. İletişim sayfasından büroya ulaşabilir, aile hukuku alanındaki diğer yazılara da göz atabilirsiniz.