Yurt Dışında Çalışan Eşle Boşanırken Nafaka ve Tebligat Nasıl İşler?

Eşiniz yurt dışında çalışıyorsa bile, Türkiye’de yerleşikseniz boşanma davasını kendi yerleşim yeri mahkemenizde açabilirsiniz. Dava açıldıktan sonra hâkim tedbir nafakası dahil geçici önlemleri alır; asıl zorluk, yurt dışındaki eşe tebligat yapılması ve gelirinin ispatıdır. Bu iki konu süreyi uzatır, ama davayı engellemez.

Boşanma Davası Nerede Açılır?

Boşanma ve ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168). Bu, eşiniz yurt dışında yaşasa bile sizin Türkiye’deki yerleşim yerinizin yetki için yeterli olduğu anlamına gelir. Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisini de iç hukukun yer itibariyle yetki kuralları belirler (MÖHUK m. 40). Bu nedenle uluslararası unsur olsa da, yetki sorunu çoğu dosyada Türkiye’deki yerleşim yeri üzerinden çözülür.

İki eşin de Türkiye’de yerleşim yeri yoksa tablo değişir: Türk vatandaşlarının kişi hâllerine ilişkin davaları, yabancı ülke mahkemelerinde açılmadığı veya açılamadığı takdirde ilgilinin Türkiye’de sâkin olduğu yer, o da yoksa Türkiye’deki son yerleşim yeri, o da bulunmazsa kanunda sayılan üç büyük şehrin mahkemelerinden birinde görülür (MÖHUK m. 41). Türkiye’de yerleşik olmayan ama yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları için ayrıntıyı yurt dışında yaşayanlar için boşanma yazısında bulabilirsiniz. Eşlerden birinin yabancı olduğu davalarda uygulanacak hukuk için yabancı unsurlu boşanmada uygulanacak hukuk yazısına bakın.

Uygulanacak Hukuk Ne Olur?

Eşler Türk vatandaşıysa ve Türkiye’de dava görülüyorsa, Türk hukuku uygulanır. Eşlerden biri yabancı ise MÖHUK m. 14 devreye girer: boşanma sebepleri ve hükümleri eşlerin müşterek millî hukukuna tabidir; ayrı vatandaşlıktaki eşler için müşterek mutad mesken hukuku, bulunmadığı takdirde Türk hukuku uygulanır. Nafaka talepleri de aynı kurala tabidir (MÖHUK m. 14/2). Geçici tedbir taleplerine ise Türk hukuku uygulanır (MÖHUK m. 14/4). Bu hüküm, dava sürerken tedbir nafakası talebinin Türk hukukuna göre değerlendirileceğini gösterir.

Tedbir Nafakası ve Geçici Önlemler

Dava açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemleri kendiliğinden alır (TMK m. 169). Eşlerin barınması, geçimi, mallarının yönetimi ve çocukların bakımı bu önlemler arasındadır. Tedbir nafakasını belirlerken hâkim eşin gelirine bakar; yurt dışında kazanılan gelir de bu hesabın parçasıdır.

Gelir yurt dışında elde ediliyorsa, ispatı için belgeler gerekir: maaş bordrosu, iş sözleşmesi, banka hesap dökümleri, vergi belgeleri. Bunlar yabancı dilde ise tercümesiyle birlikte sunulmalıdır; mahkeme resmî tercüme de isteyebilir (HMK m. 223). Yabancı devlet makamlarınca hazırlanan resmî belgelerin Türkiye’de bu vasfı taşıması, belgenin verildiği devletin yetkili makamı veya ilgili Türk konsolosluk makamı tarafından onaylanmasına bağlıdır (HMK m. 224). Bu onay işlemini hesaba katmadan başlanan dosyalar gecikebilir. Geçici nafakanın nasıl istendiğini tedbir nafakası nedir yazısında anlattık.

Yurt Dışına Tebligat

Davalıya dava dilekçesinin tebliği, usulün temel şartlarındandır. Eşiniz yurt dışında yaşıyorsa ve adresi biliniyorsa, tebligat milletlerarası yolla gönderilir. Bu işlem adres, ülke ve ilgili devletin işleyişine göre değişen sürelerle yürür. Ayrıntıları Tebligat Kanunu ve ilgili milletlerarası sözleşmeler belirler; dosya numarası ve adresin doğru yazılması süreyi doğrudan etkiler. Yurt dışı adres bilgisi için yurt dışındaki eşe tebligat yazısına bakın.

Adres hiç bilinmiyorsa, mahkeme önce adres araştırması yaptırabilir; sonuç alınamazsa ilanen tebligat gündeme gelir. İlanen tebligat, mahkemenin davalının adresini tespit edemediği durumlarda başvurulan bir yoldur ve bu yol için boşanma davasında ilanen tebligat yazısını okuyabilirsiniz. Tebligatın usulsüz yapılması, kararın sonradan sorun yaratmasına yol açabilir; bu yüzden adres bilgisi mümkün olduğunca ayrıntılı verilmelidir.

Yoksulluk Nafakası ve Çocuk İçin Nafaka

Boşanma sonunda yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla malî güç oranında yoksulluk nafakası isteyebilir (TMK m. 175). Anayasa Mahkemesi Haziran 2026’da TMK m. 175’teki “süresiz olarak” ibaresinin iptaline karar vermiştir; iptal hükmü kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından dokuz ay sonra yürürlüğe girecek, bu süre içinde yasama düzenlemesi beklenmektedir. O güne kadar mevcut hüküm uygulanır; kesinleşmiş nafakalar kendiliğinden kalkmaz.

Çocuk için nafakada, çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın hayat koşulları ve ödeme güçleri dikkate alınır (TMK m. 330). Yurt dışında yaşayan ebeveynin geliri, yaşadığı ülkedeki yaşam maliyeti ve çocuğun bulunduğu ülkedeki ihtiyaçlar birlikte tartılır. Detay için yurt dışında yaşayan eşten çocuk nafakası yazısı yardımcı olur.

Nafaka Yurt Dışındaki Borçludan Nasıl Tahsil Edilir?

Nafaka kararı alındıktan sonra borçlu yurt dışındaysa, tahsilat bir başka sorundur. Borçlunun Türkiye’de maaşı, banka hesabı, taşınmazı ya da aracı varsa icra yoluna gidilebilir. Mal varlığı yalnızca yurt dışındaysa, Türk mahkemesinin kararının o ülkede tanınması gerekebilir; bunun şartlarını ilgili ülkenin hukuku belirler. Tersine, yabancı mahkemelerden verilmiş ve o devlet kanunlarına göre kesinleşmiş ilamların Türkiye’de icra olunabilmesi yetkili Türk mahkemesi tarafından tenfiz kararı verilmesine bağlıdır (MÖHUK m. 50). Konu için nafaka alacağının yurt dışında tahsili yazısına bakın.

Nafaka sonradan açılacak bir dava ile istenirse, yetkili mahkeme nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m. 177). Boşanmadan doğan dava hakları ise boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde zamanaşımına uğrar (TMK m. 178). Bu süreyi gözden kaçırmamak gerekir.

Eşiniz Duruşmaya Gelmezse Dava Ne Olur?

Yurt dışında çalışan bir eşin her duruşma için Türkiye’ye gelmesi beklenemez; gelmeyebilir de. Davalının duruşmada bulunmaması davayı kendiliğinden sonuçlandırmaz. Mahkeme önce tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığına bakar. Tebligat usulsüzse duruşma ertelenir ve yeniden tebligat çıkarılır; usulsüzlüğün üzerinden geçilen dosyada ise karar sonradan sorun çıkarabilir. Bu yüzden davacı olarak adres bilgisini ilk dilekçede eksiksiz vermek, süreyi kısaltmanın en somut yoludur.

Eşin gelmemesi, iddiaların kendiliğinden doğru sayılması anlamına da gelmez. Boşanma davalarında hâkim, davanın dayandığı olguların varlığına vicdanen kanaat getirmedikçe bunları ispatlanmış sayamaz; tarafların ikrarları hâkimi bağlamaz (TMK m. 184). Yani karşı taraf hiç savunma yapmasa bile kusur iddialarınızı delille desteklemeniz gerekir. Anlaşmalı boşanmada ise hâkim tarafları bizzat dinlemek zorundadır (TMK m. 166/3); bu nedenle iki eşin de duruşmada bizzat hazır bulunması gerekir; yurt dışındaki eşin gelemeyeceği bir dosyada anlaşmalı yol bu nedenle zorlaşabilir.

Yurt Dışı Geliri Mahkemeye Nasıl Gösterirsiniz?

Yoksulluk nafakasında ölçü, nafaka yükümlüsünün malî gücüdür; çocuk nafakasında ise çocuğun ihtiyaçları ile ana ve babanın ödeme güçleri birlikte tartılır (TMK m. 175, 330). Eşinizin geliri yurt dışındaysa mahkeme bunu önce sizin sunduğunuz bilgilerle görür. Elinizde belge yoksa şu yolları düşünebilirsiniz:

• Eşin son dönemde size ya da çocuğa gönderdiği havalelerin banka dökümünü almak,
• Eşin yurt dışındaki işvereninin adını ve adresini dilekçede açıkça yazmak,
• Eşin Türkiye’deki banka hesaplarını, araç ve taşınmaz kayıtlarını mahkemeye bildirerek bu kayıtların celbini istemek,
• Eşin yaşam tarzını gösteren dayanakları (kira, harcama, seyahat) delil olarak sunmak.

Bunların hiçbiri tek başına gelirin tam rakamını vermez; hâkim, dosyadaki bütün verilere bakarak takdir yapar. Gelirin kesin olarak ispatlanamadığı hâllerde bile hâkim, tarafların hayat koşullarını dikkate alarak nafakaya hükmedebilir.

Dava Sürerken Yurt Dışına Giden ve Gelen Eş

Dava açıldıktan sonra eşin yurt dışındaki işine dönmesi, geçici önlemleri ortadan kaldırmaz. Tedbir kararı, hâkim kaldırmadıkça veya değiştirmedikçe devam eder. Çocuğun bakımına ilişkin önlemler de aynı şekilde sürer. Eşin ziyaret için Türkiye’ye geldiği dönemlerde çocukla kişisel ilişki nasıl işleyecek sorusu ise ayrıca düzenlenmelidir; çocukla kişisel ilişkinin ayrıntıları için çocukla şahsi ilişki kurulması yazısına bakabilirsiniz.

Varsayımsal Bir Örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Bir kişi, eşinin üç yıldır başka bir ülkede çalıştığını, ortak çocuğun ise kendisiyle Türkiye’de yaşadığını anlatıyor. Eşin yurt dışındaki adresi biliniyor ancak gelir belgeleri elinde yok.

Dava, Türkiye’deki yerleşim yerinde açılır. Dilekçede tedbir nafakası talep edilir ve eşin yurt dışı çalıştığı işyeri bilgileri verilir. Tebligat yurt dışı adrese gönderilir; cevap gelene kadar süreç uzayabilir. Gelir belgeleri geldiğinde tercüme ve onay işlemleri tamamlanmalıdır. Sonuç, belgelere ve tarafların beyanlarına göre şekillenir.

Sık Yapılan Hatalar

• Eşin yurt dışı adresini eksik vermek. Tebligat gecikir ya da yapılamaz.
• Yurt dışı gelir belgelerini tercümesiz sunmak.
• Yabancı resmî belgenin onay şartını unutmak.
• Nafaka tahsilatında borçlunun Türkiye’deki mal varlığını araştırmamak.
• Yetkili mahkemeyi yanlış seçmek. Yerleşim yeri ve son birlikte oturulan yer ölçütlerini baştan kontrol edin.

Eşiniz Yurt Dışındaysa

Yurt dışında çalışan bir eşle boşanma süreci, tebligat ve belge işlemleri nedeniyle olağan bir dosyadan daha uzun sürebilir; süre, adrese ve ülkeye göre değişir. Durumunuzu anlatmak için iletişim sayfasındaki telefon veya WhatsApp hattından büroya yazabilirsiniz. Genel çerçeve için aile hukuku sayfasına da göz atabilirsiniz. Anlaşmalı boşanmayı düşünüyorsanız yurt dışında yaşayan eşle anlaşmalı boşanma yazısı da yararlı olabilir.