Anlaşmalı Boşanma Dava Dilekçesi Nasıl Yazılır? İçeriği ve Ekleri

Anlaşmalı boşanma dilekçesi, çekişmeli bir dava dilekçesine göre çok daha kısadır; çünkü kusur anlatılmaz, olaylar tek tek ispatlanmaz. Yine de dilekçenin içeriği ve eki olan protokol eksiksiz hazırlanmazsa hâkim ilk duruşmada ek süre isteyebilir. Bu rehber, dilekçede hangi bölümlerin bulunması gerektiğini ve protokolün dilekçeye nasıl bağlandığını sırayla anlatıyor.

Dilekçenin hukuki çerçevesi

Dava dilekçesinin içeriğini Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesi belirler. Dilekçede şunlar bulunur: mahkemenin adı, davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri, davacının T.C. kimlik numarası, varsa kanuni temsilcilerin ve vekilin bilgileri, davanın konusu, davacının iddiasının dayanağı olan vakıaların sıra numarası altında açık özetleri, her vakıanın hangi delille ispat edileceği, dayanılan hukuki sebepler, açık bir talep sonucu ve imza.

Anlaşmalı boşanmada eşler birlikte başvurduğu için dilekçede iki eşin de bilgisi bulunur. Hangi eşin davacı, hangisinin davalı sıfatıyla yazıldığını dilekçenin başında açıkça belirtmek ve her iki eşin kimlik ve adres bilgisini yazmak gerekir.

Dilekçede eksik olan hususlar bakımından HMK m. 119/2 ayrı bir mekanizma kurar: (a), (d), (e), (f) ve (g) bentleri dışında kalan eksikler için hâkim bir haftalık kesin süre verir ve bu sürede tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. Yani taraf adresleri, kimlik numarası, talep sonucu ve imza gibi unsurlardaki eksikler süresi içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır; bu yüzden bilgilerin ilk günden eksiksiz yazılması önemlidir.

Hangi mahkemeye verilir?

Boşanma ve ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir (TMK m. 168). Anlaşmalı boşanmada eşler farklı şehirlerde yaşıyorsa iki yerleşim yeri de yetkili olabilir; hangisini seçeceğiniz sizin elinizde. Görevli mahkeme aile mahkemesidir; aile mahkemesi kurulamayan yerlerde bu davalara Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenen asliye hukuk mahkemesi bakar (4787 sayılı Kanun m. 2, 4). Ayrı şehirde yaşayan eşler için anlaşmalı boşanmada yetkili mahkeme yazısına bakabilirsiniz.

Dilekçenin bölümleri

Başlık ve taraflar

Dilekçenin başında mahkemenin adı yazılır. Altında eşlerin adı, soyadı, T.C. kimlik numarası ve adresi sıralanır. Vekil varsa vekilin bilgileri de eklenir. Taraflardan birinin vekili, diğerinin kendisi başvurabilir.

Davanın konusu

Konu kısmı kısa olur: “Eşlerin anlaşmalı olarak boşanmalarına ve ekteki protokolün onaylanmasına karar verilmesi talebinden ibarettir.” Gibi bir cümle yeterlidir. Buradaki amaç mahkemeye uyuşmazlığın niteliğini hemen göstermektir.

Açıklamalar: vakıaların özeti

Burada iki eş arasındaki olayların anlatımı değil, anlaşmalı boşanmanın kanuni şartlarını sağlayan bilgiler yer alır. Önce evlenme tarihi ve yeri yazılır. Sonra evliliğin en az bir yıl sürdüğü belirtilir. Çocuk varsa çocukların adı, doğum tarihi ve şu an kimin yanında olduğu eklenir. Eşlerin birlikte başvurduğu, boşanma konusunda anlaştıkları ve ekteki protokolü imzaladıkları bildirilir. Medeni Kanun, evlilik en az bir yıl sürmüş ise eşlerin birlikte başvurması hâlinde evlilik birliğinin temelinden sarsılmış sayılacağını söylediği için kusur anlatımına gerek kalmaz (TMK m. 166/3).

Dilekçede “şu tarihten beri anlaşamıyoruz” gibi genel bir cümle yer alabilir; ayrıntılı suçlamalar ise yazılmamalıdır. Hâkim kusur araştırmadığı gibi, bu tür cümleler eşler arasındaki gerginliği artırarak anlaşmaya zarar verebilir.

Deliller

Deliller kısmında nüfus kayıt örneği, evlilik cüzdanı ve protokol sayılır. Eşlerin hâkim tarafından dinlenmesi de delil olarak gösterilir; çünkü anlaşmalı boşanmada hâkim tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmek zorundadır (TMK m. 166/3). Hangi belgelerin istendiği konusunda anlaşmalı boşanma için gerekli belgeler yazısına bakın.

Hukuki sebepler

Hukuki sebepler bölümünde TMK m. 166/3 ve ilgili mevzuat yazılır. Fazla madde yığmaya gerek yoktur; esas dayanak 166. maddenin üçüncü fıkrasıdır.

Talep sonucu

Talep sonucu açık ve ölçülü yazılmalıdır. Örneğin: “Eşlerin anlaşmalı olarak boşanmalarına, ekteki protokolün onaylanarak hükme esas alınmasına karar verilmesi saygıyla arz ve talep olunur.” Talep sonucunda belirsiz bir “gerekli kararın verilmesi” ifadesi yerine, protokolde yer alan konuları kapsayan açık bir cümle daha güvenlidir (HMK m. 119/1-ğ).

İmza

Ortak başvuruda dilekçe her iki eşin imzasını taşır. Vekille başvuruluyorsa vekâletnamede boşanma davası açma yetkisinin açıkça yazılı olduğuna dikkat edin (HMK m. 74).

Protokol dilekçeye nasıl bağlanır?

Protokol, boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hakkında tarafların kabul ettiği düzenlemedir. Dilekçede protokole atıf yapılır ve protokol ek olarak sunulur. Hâkim bu düzenlemeyi uygun bulmak zorundadır; gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir ve taraflar kabul ederse boşanmaya hükmolunur (TMK m. 166/3).

Protokolde ele alınabilecek başlıca konular şunlardır:

• Çocukların velayeti ve kişisel ilişki düzeni (TMK m. 182),
• Çocuk için bakım ve eğitim gideri (iştirak nafakası),
• Tarafların birbirinden nafaka veya tazminat talebinin olup olmadığı (TMK m. 174, 175),
• Mal paylaşımı ve mal rejimi tasfiyesi,
• Soyadı kullanımı (TMK m. 173),
• Ev eşyaları, çeyiz ve kişisel eşyaların paylaşımı.

Protokolün hazırlanmasını anlaşmalı boşanma protokolü yazısında ayrıntılı ele aldık. Nafaka maddesinin yazımı için protokolde nafaka maddesi başlığına bakabilirsiniz. Boşanmanın fer’î sonuçlarına ilişkin anlaşmalar, hâkim tarafından onaylanmadıkça geçerli olmaz (TMK m. 184/5).

Ekler ve sayı kuralı

Dilekçede gösterilen ve davacının elinde bulunan belgelerin asılları ile birlikte davalı sayısından bir fazla düzenlenmiş örnekleri ya da sadece örnekleri dilekçeye eklenir (HMK m. 121). Anlaşmalı boşanmada belge sayısı genellikle az olduğu için bu kural pratikte basit işler. Yine de protokolün asıl nüshasının her iki eş tarafından imzalanmış olması ve mahkemeye yeterli sayıda sunulması gerekir. Başka yerlerden getirtilecek belgeler için, bunların bulunabilmesini sağlayacak açıklama dilekçede yer almalıdır.

Dava açılırken harç ve gider avansı da yatırılır (HMK m. 120). Gider avansı dava şartıdır; yatırılmaz ve mahkemenin verdiği kesin sürede de tamamlanmazsa dava usulden reddedilir (HMK m. 114/1-g, 115/2). Tutar her yıl güncellendiği için buraya rakam yazmıyoruz. Masraf kalemleri için anlaşmalı boşanma harç ve masraf kalemleri yazısı rehber olabilir.

Eşin davayı kabul ettiği durumda dilekçe farkı

Kanun anlaşmalı boşanmanın iki yolunu tanır: eşlerin birlikte başvurması veya bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi (TMK m. 166/3). Birlikte başvuruda tek bir ortak dilekçe verilir. Diğer yolda ise bir eş dava dilekçesini kendi adına açar; diğer eş cevap dilekçesinde ya da duruşmada davayı kabul eder ve protokol imzalanır. Bu ikinci yolda dilekçe yine kusur anlatmaz; ancak dilekçeye, karşı tarafın davayı kabul edeceğine ve protokole ilişkin bilgiler yazılır. Hangi yolu seçtiğiniz dilekçenin üslubunu etkiler; ayrıntı için eşin boşanma davasını kabul etmesi yazısına bakabilirsiniz.

Dava dilekçesi, mahkeme tarafından davalıya tebliğ edilir ve davalının iki hafta içinde davaya cevap verebileceği tebliğ zarfında gösterilir (HMK m. 122). Ortak başvuruda taraflar zaten dilekçeyi birlikte imzaladığı için bu aşama pratikte şekli bir adımdır, fakat tebligat kayıtlarının doğru adrese yapılması için adres bilgisinin güncel yazılması önemlidir.

Dilekçenin yazımında üslup ve anlatım

Anlaşmalı boşanma dilekçesinde üslup sakin ve nötr olmalıdır. İki tarafın birlikte imzaladığı bir metinde “davalı eşim bana … yaptı” gibi bir ifade, protokol imzalayan tarafı kızdırabilir ve iradenin serbestliği konusunda hâkimin tereddüt etmesine yol açabilir. Yazım ilkeleri şunlardır:

• Kısa ve düz cümleler kullanın, hukuki terimleri yalnızca gerektiği kadar yazın,
• Tarih ve kimlik bilgilerini nüfus kayıtlarıyla birebir uyumlu yazın,
• Çocuk varsa çocuğun adını, doğum tarihini ve şu an kiminle yaşadığını belirtin,
• Protokolün hangi tarihte imzalandığını yazın,
• Kusur, suçlama ve geçmiş olay anlatımından kaçının.

Dilekçe ile protokol arasında çelişki olmamalıdır. Örneğin protokolde çocuğun velayetinin anneye bırakıldığı yazarken talep sonucunda aksi bir ifade bulunması, hâkimin ek açıklama istemesine neden olur.

Dilekçeden sonra: dava açılınca hâkim neleri kendiliğinden düzenler?

Boşanma davası açılınca hâkim, davanın devamı süresince gerekli olan geçici önlemleri kendiliğinden alır; bunlar arasında eşlerin barınması, geçimi, mallarının yönetimi ve çocukların bakım ve korunması da vardır (TMK m. 169). Anlaşmalı boşanmada genellikle süreç kısa olsa da, çocukların bakımı ve ev düzeni gibi konularda geçici düzen ihtiyacı doğabilir. Bu konuda anlaşmalı boşanma davası sürerken geçici önlemler yazısı bilgi verir.

Varsayımsal bir örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Nilgül ve Hasan altı yıllık evliler, bir çocukları var. İki taraf da anlaşmalı boşanmak istiyor. Dilekçede ilk bölümde iki eşin bilgileri, evlenme tarihi ve çocuğun adı yazılıyor. Açıklamalar bölümünde evliliğin altı yıldır sürdüğü, eşlerin boşanmada anlaştıkları ve protokolü imzaladıkları anlatılıyor. Hiçbir kusur anlatımı yok. Deliller kısmında nüfus kaydı, protokol ve eşlerin dinlenmesi gösteriliyor. Talep sonucunda anlaşmalı boşanma ve protokolün onayı isteniyor. Hâkim duruşmada çocuğun görüşme düzenini daha ayrıntılı yazılmasını isterse, protokole ek madde yazılır ve iki tarafın kabulüyle karar verilir.

Sık yapılan hatalar

• Dilekçeye eski olayları ve suçlamaları yazmak: bu hem gereksizdir hem de karşı tarafın anlaşmadan vazgeçmesine yol açabilir,
• Protokolü dilekçeye eklememek veya imzasız eklemek,
• Çocukla ilgili maddeleri belirsiz bırakmak: “uygun şekilde görüşür” gibi ifadeler uygulamada tartışma doğurur,
• Talep sonucunu protokolle çelişir şekilde yazmak,
• Vekâletnamede boşanma yetkisini kontrol etmemek.

Dilekçenizi hazırlarken ne yapmalısınız?

Önce protokolü bitirin, sonra dilekçeyi yazın. Dilekçedeki bilgilerin protokolle ve nüfus kayıtlarıyla birebir uyumlu olduğunu kontrol edin. Hâkim duruşmada sizi dinleyecek ve iradenizin serbest olduğuna kanaat getirmek isteyecektir; bu nedenle dilekçedeki ifadeleri kendiniz de anlamış ve benimsemiş olmalısınız.

Kendi dosyanızın ayrıntısı için telefonla arayarak ya da WhatsApp’tan yazarak durumunuzu anlatabilirsiniz; iletişim sayfasında bilgiler yer alıyor. Çalışma alanı için aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz.