Boşanmada Banka Hesapları, Ortak Hesaplar ve Kira Gelirleri

Evlilik boyunca biriktirilen paralar, çoğu zaman eşlerden birinin veya her ikisinin banka hesaplarında, vadeli mevduat, altın hesabı, döviz ya da yatırım fonları şeklinde tutulur. Boşanma sürecinde bu hesaplardaki paraların kime ait olduğu, ortak hesapların nasıl paylaşılacağı ve dava öncesinde çekilen paraların akıbeti önemli tartışma konularıdır. Bu yazıda banka hesapları ve kira gelirlerinin boşanmada nasıl değerlendirildiğini açıklıyoruz.

Hesap Sahibi Kim Olursa Olsun

Banka hesabının kimin adına açıldığı, paranın mülkiyeti bakımından bir karine oluşturur. Ancak mal paylaşımında belirleyici olan, paranın hangi kaynaktan ve hangi dönemde biriktirildiğidir. Evlilik süresince eşlerden birinin maaşıyla biriktirdiği para, yalnızca onun adına kayıtlı hesapta bulunsa bile edinilmiş maldır ve diğer eşin katılma alacağı hesabına girer.

Mevduatın Niteliğine Göre Durum

Bir paranın kişisel mal olduğunu iddia eden eş, bunu ispat etmelidir. TMK m. 222/3 uyarınca bir eşin bütün malları aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır. Bu nedenle evlilik öncesi hesap dökümleri ve miras belgeleri saklanmalıdır. Kişisel mallar hakkında kişisel mallar nelerdir yazımıza bakabilirsiniz.

Belirleyici Tarih: Dava Tarihi

TMK m. 225’e göre mal rejimi boşanma davasının açıldığı tarihte sona erer. Bunun banka hesapları bakımından sonuçları şunlardır:

• Katılma alacağı hesabında dava tarihindeki hesap bakiyesi esas alınır.
• Dava tarihinden sonra hesaba giren maaşlar ve birikimler paylaşıma girmez.
• Dava tarihinden sonra yapılan harcamalar, dava tarihindeki bakiyeyi değiştirmez.

Döviz ve altın gibi değeri değişen varlıklarda ise miktar dava tarihine göre, değer ise karar tarihine yakın tarihe göre belirlenebilir.

Ortak Hesaplar

Eşlerin birlikte açtığı ortak hesaplarda iki farklı soru ortaya çıkar:

1. Bankaya karşı kullanım yetkisi: Hesabın teselsüllü (her birinin tek başına kullanabildiği) veya teselsülsüz (birlikte kullanılabilen) olması, bankaya karşı kimin para çekebileceğini belirler.

2. Eşler arasında paranın aidiyeti: Ortak hesaptaki paranın hangi eşe ait olduğu, paranın kaynağına göre belirlenir. TMK m. 222/2 uyarınca iki eşten hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar paylı mülkiyette sayılır.

Ortak hesaptan eşlerden birinin kendi payını aşacak şekilde para çekmesi, diğer eşin alacak talebine yol açabilir.

Dava Öncesi Çekilen Paralar

Boşanma davasından kısa süre önce hesaplardan yüklü para çekilmesi, uygulamada sık karşılaşılan bir durumdur. Bu durumda:

• Paranın ailenin olağan ihtiyaçları için harcandığı ispatlanırsa sorun doğmayabilir.
• Paranın başka hesaplara aktarıldığı, yakınlara verildiği veya gizlendiği anlaşılırsa, TMK m. 229 uyarınca eklenecek değer olarak hesaba katılabilir.
• Mahkeme dava öncesi dönemin hesap hareketlerini isteyerek paranın akışını inceleyebilir.

Bu konuda mal kaçırma ve eklenecek değerler yazımıza bakabilirsiniz.

Kira Gelirleri

TMK m. 219’a göre kişisel malların gelirleri edinilmiş maldır. Bu kural uygulamada önemli sonuçlar doğurur:

• Mirasla kalan evin evlilik süresince elde edilen kira gelirleri edinilmiş maldır.
• Evlilikten önce alınan dükkânın kira gelirleri edinilmiş maldır.
• Bu gelirlerle biriktirilen paralar veya alınan mallar paylaşıma girebilir.
• Kira geliri getiren taşınmazın kendisi ise kişisel mal olarak kalır.

TMK m. 221 uyarınca eşler, mal rejimi sözleşmesiyle kişisel mallarının gelirlerinin edinilmiş mallara katılmayacağını kararlaştırabilir. Böyle bir sözleşme yoksa yukarıdaki kural uygulanır. Mal rejimi sözleşmesi hakkında mal rejimi sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Evlilikte edinilmiş bir taşınmazın kira gelirleri ise hem taşınmaz hem de gelirleri bakımından edinilmiş mal niteliğindedir.

Altın, Döviz ve Yatırım Hesapları

Evlilik süresince alınan altın, döviz, hisse senedi ve yatırım fonları da banka mevduatı gibi kaynağına göre değerlendirilir. Bu varlıkların özelliği, değerlerinin zaman içinde ciddi biçimde değişebilmesidir. Uygulamada bu varlıkların miktarı mal rejiminin sona erdiği dava tarihine göre, değeri ise tasfiye tarihine yakın piyasa fiyatına göre belirlenir. Örneğin dava tarihinde hesapta belirli gram altın bulunuyorsa, bu miktarın karar tarihine yakın değeri hesaplamaya esas alınabilir. Bu yöntem, dava süresince yaşanan değer artış veya azalışlarının eşler arasında adil biçimde paylaşılmasını sağlar.

Düğünde kadına takılan ziynet eşyaları ise bu kuraldan farklı olarak kadının kişisel malı kabul edilir. Bu konuda ziynet eşyası alacağı davası yazımıza bakabilirsiniz.

Bilgi ve Belge Toplama

Banka hesaplarına ilişkin uyuşmazlıklarda mahkemeden şu işlemler talep edilebilir:

• Eşin tüm bankalardaki hesaplarının tespiti için müzekkere yazılması,
• Dava tarihindeki bakiyelerin bildirilmesi,
• Dava öncesindeki belirli bir dönemin hesap hareketlerinin istenmesi,
• Kiralanan taşınmazlar için kira sözleşmeleri ve tahsilat kayıtlarının istenmesi,
• Yatırım hesapları ve fonlar için ilgili kurumlardan bilgi alınması.

Bu talepler, uyuşmazlıkla ilgili ve ölçülü olmalıdır. Özel hayatın gizliliği nedeniyle mahkemeler talep edilen dönemin ve bilgilerin kapsamını makul tutar.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kuralların işleyişini göstermek amacıyla hazırlanmıştır ve gerçek bir dosyaya dayanmaz:

Kadın eşe babasından kalan iki dairenin kira gelirleri evlilik boyunca kadının hesabında birikmiş ve bu birikimle eşler adına bir yazlık alınmıştır. Erkek eş ise maaşından düzenli olarak kendi hesabında birikim yapmıştır. Boşanma davasında mahkeme; kadına mirasla kalan dairelerin kişisel mal olduğunu, ancak kira gelirlerinden oluşan birikimin ve bu birikimle alınan yazlığın edinilmiş mal niteliğinde olduğunu, erkek eşin maaş birikiminin de edinilmiş mal olduğunu değerlendirerek her iki eşin artık değerini hesaplar ve katılma alacaklarını takas eder.

Sonuç

Boşanmada banka hesapları, hesabın kimin adına olduğuna değil, paranın kaynağına ve dava tarihindeki durumuna göre değerlendirilir. Kişisel malların kira gelirlerinin edinilmiş mal sayılması ve dava öncesi para çekimleri gibi ayrıntılar paylaşım sonucunu önemli ölçüde değiştirebilir. Aile hukuku alanında birikimlerinizin mal paylaşımındaki durumunu değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.