Boşanmada Kişisel Mallar Nelerdir? Paylaşılmayan Mallar (TMK 220)

Boşanma sürecinde en çok merak edilen konulardan biri, hangi malların eşler arasında paylaştırılacağı, hangilerinin ise paylaşım dışında kalacağıdır. Türk hukukunda yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde, eşlerin malları edinilmiş mallar ve kişisel mallar olarak ikiye ayrılır. Kişisel mallar boşanmada paylaştırılmaz ve sahibinde kalır. Bu yazıda kişisel malların neler olduğunu, nasıl ispat edildiğini ve uygulamada karşılaşılan karmaşık durumları açıklıyoruz.

Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi

1 Ocak 2002’de yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu (TMK) ile eşler arasında aksi kararlaştırılmadıkça edinilmiş mallara katılma rejimi geçerlidir (TMK m. 202). Bu rejimde:

• Evlilik süresince karşılığı verilerek edinilen mallar edinilmiş mal olarak kabul edilir ve boşanmada kural olarak yarı yarıya paylaşılır.
• Kanunda sayılan diğer mallar kişisel mal olarak kalır ve paylaşıma girmez.

Rejimin genel işleyişi için edinilmiş mallara katılma rejimi yazımıza bakabilirsiniz.

TMK 220: Kanun Gereği Kişisel Mallar

TMK m. 220’ye göre aşağıdaki değerler kanun gereği kişisel maldır:

1. Kişisel kullanıma yarayan eşya

Eşlerden birinin yalnız kişisel kullanımına yarayan eşyalar kişisel maldır. Örneğin:

• Giysiler, ayakkabılar, çantalar,
• Kişisel bakım ürünleri,
• Kişisel spor malzemeleri,
• Mesleki kullanıma özgü aletler (niteliğine göre değerlendirilir).

Burada ölçüt, eşyanın yalnızca bir eşin kullanımına ayrılmış olmasıdır. Ortak kullanılan ev eşyaları bu kapsama girmez. Ancak çok yüksek değerli ve yatırım niteliği taşıyan eşyaların (örneğin değerli saat koleksiyonu) durumu ayrıca değerlendirilebilir.

2. Evlilik öncesi mallar

Mal rejiminin başlangıcında eşlerden birine ait olan malvarlığı değerleri kişisel maldır. Mal rejimi kural olarak evlilik tarihinde başlar. Evlilikten önce sahip olunan:

• Taşınmazlar,
• Araçlar,
• Banka mevduatları,
• Şirket payları,
• Ziynet eşyaları

kişisel mal niteliğindedir.

3. Miras ve karşılıksız kazanılan mallar

Eşlerden birinin evlilik süresince miras yoluyla veya herhangi bir şekilde karşılıksız kazanma yoluyla elde ettiği malvarlığı değerleri kişisel maldır. Bu kapsamda:

• Anne, baba veya diğer yakınlardan kalan miras,
• Bağış yoluyla edinilen mallar (örneğin ailenin bir eşe hediye ettiği ev),
• Vasiyetle edinilen mallar

yer alır. Düğünde kadına takılan ziynet eşyaları da Yargıtay uygulamasında kadına bağışlanmış sayılarak kişisel mal kabul edilir. Bu konuda ziynet eşyası alacağı davası yazımıza bakabilirsiniz.

4. Manevi tazminat alacakları

Eşlerden birinin elde ettiği manevi tazminat alacakları kişisel maldır. Örneğin bir trafik kazası nedeniyle eşe ödenen manevi tazminat paylaşıma girmez. Buna karşılık iş gücü kaybı nedeniyle ödenen maddi tazminatın niteliği, kazancın yerine geçme özelliği nedeniyle farklı değerlendirilebilir.

5. Kişisel malların yerine geçen değerler

Kişisel malın satılmasıyla elde edilen bedel veya bu bedelle alınan yeni mal da kişisel mal niteliğini korur. Buna ikame (yerine geçme) ilkesi denir. Örneğin:

• Evlilikten önce sahip olunan arsa satılmış ve bedeliyle bir daire alınmışsa, daire kişisel maldır.
• Mirasla kalan altınlar bozdurularak araç alınmışsa, araç kişisel maldır.

İkame ilişkisinin kurulabilmesi için kişisel malın satış bedelinin yeni malın alımında kullanıldığının ispat edilmesi gerekir.

Mal Rejimi Sözleşmesiyle Kişisel Mal (TMK 221)

TMK m. 221’e göre eşler, mal rejimi sözleşmesiyle bir meslek veya işletmenin faaliyetine ayrılmış edinilmiş malları kişisel mal olarak kabul edebilir. Ayrıca eşler kişisel malların gelirlerinin edinilmiş mallara katılmayacağını da kararlaştırabilir. Bu tür düzenlemeler için noter aracılığıyla yapılan resmî sözleşme gerekir. Mal rejimi sözleşmesi hakkında mal rejimi sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Kişisel Malların Gelirleri

Önemli bir ayrıntı şudur: kişisel malların gelirleri kural olarak edinilmiş maldır (TMK m. 219). Örneğin:

• Mirasla kalan evin kira gelirleri,
• Evlilik öncesi sahip olunan hisselerin temettüleri,
• Evlilik öncesi mevduatın faiz gelirleri

evlilik süresince edinilmiş mal kabul edilir ve paylaşıma konu olabilir. Eşler mal rejimi sözleşmesiyle aksini kararlaştırabilir.

İspat Kuralı (TMK 222)

TMK m. 222’ye göre:

• Belirli bir malın eşlerden birine ait olduğunu iddia eden kişi bu iddiasını ispat etmekle yükümlüdür.
• İki eşten hangisine ait olduğu ispat edilemeyen mallar paylı mülkiyet kabul edilir.
• Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır.

Bu son kural uygulamada çok önemlidir. Bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden eş bunu ispat edemezse, mal edinilmiş mal kabul edilerek paylaşıma girer. Bu nedenle:

• Evlilik öncesi tapu, araç ve banka kayıtları,
• Miras belgeleri ve veraset ilamları,
• Bağış sözleşmeleri veya bağışı gösteren belgeler,
• Satış ve alım belgeleri (ikame ilişkisini göstermek için)

saklanmalıdır.

Kişisel Mala Katkı ve Değer Artış Payı

Bir malın kişisel mal olması, diğer eşin hiçbir hak iddia edemeyeceği anlamına gelmez. TMK m. 227 uyarınca eşlerden biri, diğerine ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın katkıda bulunmuşsa, tasfiye sırasında bu malda ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkına sahiptir. Buna değer artış payı denir.

Örneğin kadına mirasla kalan eski bir evin, erkek eşin gelirleriyle kapsamlı biçimde yenilenmesi durumunda erkek eş değer artış payı talep edebilir. Bu konu hakkında değer artış payı alacağı yazımıza bakabilirsiniz.

Karma Durumlar

Uygulamada en çok uyuşmazlık, bir malın hem kişisel hem de edinilmiş mal kaynaklarıyla alındığı durumlarda çıkar:

Bu tür durumlarda mahkeme, bilirkişi incelemesiyle her kaynağın mala katkı oranını belirler. Evlilik öncesi alınan evin durumu hakkında evlilikten önce alınan ev boşanmada paylaşılır mı yazımıza bakabilirsiniz.

Sonuç

Kişisel mallar boşanmada paylaşılmaz; ancak bir malın kişisel mal olduğunu iddia eden eşin bunu ispat etmesi gerekir. Kişisel malların gelirleri, yerine geçen değerler ve diğer eşin katkıları gibi ayrıntılar paylaşım sonucunu önemli ölçüde değiştirebilir. Aile hukuku alanında mallarınızın niteliğini ve boşanmada nasıl değerlendirileceğini öğrenmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.