Nikah Başvurusu İçin Gerekli Belgeler ve Evlenme Süreci Adım Adım

Nikah, çoğu çiftin hayatında bir kez yaşadığı bir işlem olduğu için hangi belgenin nerede isteneceğini bilmemek gereksiz bir zaman kaybına yol açabilir. Oysa Medeni Kanun, başvurunun nasıl yapılacağını, hangi belgelerin verileceğini ve törenin nasıl yapılacağını açıkça düzenler. Aşağıda süreci sırasıyla, kanun maddeleriyle birlikte özetliyoruz.

1. Adım: Doğru Evlendirme Memurluğuna Başvuru

Birbiriyle evlenecek erkek ve kadın, içlerinden birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte başvurur (TMK m. 134). Evlendirme memuru, belediye bulunan yerlerde belediye başkanı veya bu işle görevlendireceği memur, köylerde muhtardır. Başvuru yazılı ya da sözlü yapılabilir (TMK m. 135).

Pratikte çoğu belediyenin nikah birimi randevu sistemiyle çalışır. Başvuru yerine gitmeden önce hangi belgelerin istendiğini ve randevu gerekip gerekmediğini öğrenmek zaman kazandırır.

2. Adım: Belgelerin Hazırlanması

Kanun, evlenecek her kişiden şu belgeleri ister (TMK m. 136):

• Nüfus cüzdanı ve nüfus kayıt örneği,
• Önceki evliliği sona ermişse bunu gösteren belge (boşanma kararı, ölüm belgesi gibi),
• Küçük veya kısıtlı ise yasal temsilcisinin imzası onaylanmış yazılı izin belgesi,
• Evlenmeye engel hastalığı bulunmadığını gösteren sağlık raporu.

Uygulamada bunlara fotoğraf gibi ek belgeler de eklenebilir. Belge listesinde yönetmelik ve idari uygulama esas olduğundan, başvuru gününden önce evlendirme memurluğundan güncel listeyi teyit etmek yerinde olur.

Yabancı uyruklu biriyle evlenilecekse ayrıca o kişinin ülkesinden alınmış “evlenmeye engel hali bulunmadığına dair belge”, tercüme ve gerekli onaylar istenir. Bu konunun ayrıntısı için yabancı uyruklu kişinin Türkiye’de evlenme işlemleri yazımıza bakabilirsiniz.

3. Adım: Başvurunun İncelenmesi

Evlendirme memuru başvuruyu ve eklenmesi gereken belgeleri inceler; noksan varsa tamamlar veya tamamlattırır. Başvurunun usulüne uygun yapılmadığı veya evleneceklerden birinin evlenmeye ehil olmadığı ya da evlenmeye yasal bir engel bulunduğu anlaşılırsa başvuru reddedilir ve durum yazıyla evlenecek kişilere bildirilir (TMK m. 137). Ret kararına karşı mahkemeye başvurulabilir (TMK m. 138). Hangi durumların engel sayıldığını evlenme engelleri ve yasakları yazımızda bulabilirsiniz.

4. Adım: Evlenme İzni veya Tören Günü

Evlenme koşullarının varlığı tespit edilirse evlendirme memuru evleneceklere evlenme gün ve saatini bildirir veya isterlerse evlenme izni belgesi verir. Bu belge, verildiği tarihten itibaren altı ay içinde evleneceklere herhangi bir evlendirme memuru önünde evlenebilme hakkı sağlar (TMK m. 139). Belgelerin verilmesinden başlayarak altı ay geçerse evlendirme memuru tören yapamaz (TMK m. 140).

Bu düzenleme özellikle başka yerde, örneğin aile bireylerinin bulunduğu yerde nikah yapmak isteyen çiftler için önemlidir: izin belgesi ile başka bir evlendirme memurluğunda evlenmek mümkündür.

5. Adım: Tören ve Tescil

Evlenme töreni, evlendirme dairesinde, evlendirme memurunun ve ayırt etme gücüne sahip ergin iki tanığın önünde açık olarak yapılır. Evleneceklerin istemi üzerine memurun uygun bulacağı diğer yerlerde de tören yapılabilir (TMK m. 141).

Evlendirme memuru, evleneceklerden her birine birbiriyle evlenmek isteyip istemediklerini sorar. Evlenme, tarafların olumlu sözlü cevaplarını verdikleri anda oluşur (TMK m. 142). Tören biter bitmez eşlere aile cüzdanı verilir. Aile cüzdanı gösterilmeden dini tören yapılamaz; ancak evlenmenin geçerli olması dini törenin yapılmasına bağlı değildir (TMK m. 143). Dini tören hakkında ayrıntı için dini nikah ve hukuki sonuçları yazımıza bakabilirsiniz.

Nikahtan Sonra Neler Yapılır?

Evlilik kurulduktan sonra bazı işlemler zaman geçirmeden yapılmalıdır:

• Nüfus kaydındaki medeni halin güncellendiğini e-Devlet üzerinden kontrol edin.
• Evlilik öncesi mal rejimi sözleşmesi yapmak istiyorsanız bunu noterde ayrıca düzenleyebilirsiniz. Aksi halde yasal rejim olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır; ayrıntı için edinilmiş mallara katılma rejimi yazımıza göz atabilirsiniz.
• Banka, sigorta ve tapu kayıtlarını gözden geçirin.

Yabancı Uyruklu veya Yurt Dışında Yaşayan Çiftler

Taraflardan biri yabancı uyruklu ise evlendirme memurluğu, kişinin ülkesindeki yetkili makamdan alınmış “evlenmeye engel hali bulunmadığına dair belge”yi ve kimlik/pasaport belgelerinin onaylı tercümesini ister. Konsolosluktan alınan belgeler için çoğu zaman apostil veya ilgili ülkeyle yapılmış anlaşma uyarınca onay şartı aranır. Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları ise Türk konsolosluklarında evlendirme yetkisi bulunan görevli önünde de evlenebilir; bu durumda başvuru yeri konsolosluk olur.

Yabancı belgelerin geçerlilik süresi kısa olabilir; bu nedenle belgeleri çok erken almamak, nikah tarihine yakın tarihte hazırlamak daha doğrudur.

Başvuruda Sık Karşılaşılan Sorunlar

• Eksik ya da eski belge: Nüfus kayıt örneğinin ve sağlık raporunun geçerlilik süresi uygulamaya göre değişir. Belge tarihini başvurudan önce kontrol edin.
• Yasal temsilci izni: Küçük olan tarafın izin belgesinde imzanın onaylı olmaması başvurunun reddine yol açabilir.
• Kayıtlardaki hatalar: Ad, soyadı veya medeni hal bilgisindeki hata, evlendirme memuru tarafından düzeltilmesi istenir; nüfus müdürlüğünde düzeltme işlemi yapılmadan başvuru tamamlanmaz.
• Bekleme süresi: Boşanmış kadının 300 günlük süresi mahkemece kaldırılmadan başvuru tamamlanmaz.

Nikah Öncesi Hukuki Hazırlık

Evlenmeden önce iki konuda bilinçli karar vermek gerekir: mal rejimi ve soyadı. Yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılmadır; eşler isterlerse evlenmeden önce veya sonra noter huzurunda mal rejimi sözleşmesi yapabilir. Bu sözleşme evlenme sırasında değil, kural olarak ayrıca düzenlenir ve şekil şartı taşır. Detay için mal rejimi sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.

Ayrıca evlilikten sonra ev alımı, ortak hesap ve kredi kullanımı gibi konularda önceden konuşup karar vermek, ilerideki uyuşmazlıkları azaltır. Bu, evliliğe hukuki bir soğukluk getirmez; tersine, tarafların haklarını netleştirir.

Sonuç

Nikah süreci; doğru memurluğa başvuru, eksiksiz belge, izin belgesinin altı aylık süresi ve tören adımlarından oluşur. Küçük, kısıtlı veya yabancı uyruklu taraf bulunan başvurularda belge listesi genişler. Evlilik öncesinde mal rejimi, evlilik sözleşmesi veya yabancı unsurlu işlemler hakkında hukuki destek almak isterseniz aile hukuku ekibimize iletişim sayfamızdaki telefon veya mesaj kanallarından ulaşabilirsiniz.