Belediye Encümeni Kimlerden Oluşur, Neler Karara Bağlar? Encümen Kararına Karşı Dava Yolları

Bir yapıya yıkım kararı verilmesi, işyerine idari para cezası kesilmesi ya da bir taşınmazın kiraya verilmesi gibi işlemlerin arkasında çoğu zaman belediye encümeni bulunur. Encümen, adını meclis ve başkan kadar duymadığımız ama kentin gündelik idari işlemlerinin önemli bölümünü karara bağlayan bir organdır. Encümen kararlarına karşı nasıl hareket edileceğini bilmek, özellikle imar cezaları ve yıkım kararlarıyla karşılaşan kişiler için hayati önemdedir. Bu yazıda encümenin oluşumunu, yetkilerini ve kararlarına karşı başvuru yollarını anlatıyoruz.

Encümenin Oluşumu

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 33. maddesine göre belediye encümeni, belediye başkanının başkanlığında toplanır. İl belediyelerinde ve nüfusu yüz binin üzerindeki belediyelerde encümen yedi kişiden oluşur: meclisin her yıl kendi üyeleri arasından bir yıl için gizli oyla seçeceği üç üye, mali hizmetler birim amiri ve belediye başkanının birim amirleri arasından bir yıl için seçeceği iki üye. Diğer belediyelerde encümen beş kişiden oluşur: meclisin seçtiği iki üye, mali hizmetler birim amiri ve başkanın seçeceği bir birim amiri. Başkan toplantıya katılamazsa, görevlendireceği başkan yardımcısı veya encümen üyesi encümene başkanlık eder. Gündemle ilgili birim amirleri oy hakkı olmaksızın görüşleri alınmak üzere toplantıya çağrılabilir.

Bu yapı, encümeni yalnızca seçilmişlerden değil, idari bürokrasinin temsilcilerinden de oluşan karma bir organ yapar. Encümenin yıllık üye seçimleri ve toplantı düzeni, kararların hukuka uygunluğunun denetiminde ilk bakılan noktalardandır: yeter sayı olmadan alınan karar, sakat kabul edilir.

Encümenin Görev ve Yetkileri

Kanunun 34. maddesi encümenin görevlerini sayar. Bunların başlıcaları şunlardır: stratejik plan, yıllık çalışma programı, bütçe ve kesin hesabı inceleyip meclise görüş bildirmek; yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını almak ve uygulamak; öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek; kanunlarda öngörülen cezaları vermek; vergi, resim ve harçlar dışında kalan dava konusu belediye uyuşmazlıklarının anlaşma ile tasfiyesine karar vermek; taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak ve süresi üç yılı geçmemek üzere kiralanmasına karar vermek; umuma açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini belirlemek; diğer kanunlarda encümene verilen görevleri yerine getirmek.

Yurttaşlar bakımından en çok karşılaşılan yetkiler ceza verme, kamulaştırma kararı alma ve umuma açık yerlerin çalışma saatlerini belirleme yetkileridir. Meclis ile encümen arasındaki fark açıktır: taşınmazın satılmasına, takasına veya tahsisine meclis karar verir; encümen o kararı uygular. Kiralama ise iki organ arasında bölüşülür: üç yılı geçmeyen kiralama encümende, üç yılı aşan kiralama meclistedir.

İmar Cezaları ve Yıkım Kararlarında Encümen

İmar Kanunu’na göre encümen, imar mevzuatına aykırılıkların tespitinden sonra devreye girer. Kanunun 42. maddesi, imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında idari müeyyidelerin uygulanacağını hükme bağlar. 32. madde ise ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip belediye veya valilikçe yıktırılacağını ve masrafın yapı sahibinden tahsil edileceğini düzenler. Yani hem para cezası hem yıkım kararı encümenin karar alanındadır. Bu konuda kaçak ve ruhsatsız yapı ile yıkım kararı yazımızda daha fazla ayrıntı bulabilirsiniz.

Encümen imar cezası verirken yapı sahibini, yapı müteahhidini ve aykırılığı altı iş günü içinde bildirmeyen fenni mesulü ayrı ayrı sorumlu tutar. On iş günlük süre, kararın süresinde alınması bakımından önem taşır.

Encümen Kararına Karşı Hangi Yol İzlenir?

Encümen kararlarına karşı başvuru yolu, kararın niteliğine göre değişir ve bu ayrım çoğu zaman sürelerin kaçırılmasına yol açar.

İdari para cezaları. 5326 sayılı Kabahatler Kanunu m. 27’ye göre idari para cezasına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde sulh ceza mahkemesine (hâkimliğine) başvurulabilir; bu süre içinde başvurulmazsa karar kesinleşir. Yine de aynı işlem kapsamında idari yargının görev alanına giren kararlar da verilmişse, idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddiaları bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görülür (m. 27/8). Uygulamada imar para cezası ile yıkım kararı aynı tutanağa dayandığında, bu hüküm önem kazanır.

Yıkım ve diğer idari işlemler. Yıkım kararı, ruhsat iptali gibi işlemlere karşı idare mahkemesinde iptal davası açılır. İdari Yargılama Usulü Kanunu m. 7 uyarınca dava açma süresi altmış gündür ve yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlar. Dava açmadan önce üst makama veya işlemi yapan makama başvurmak süreyi durdurur; ancak bu başvurunun dava açma süresi içinde yapılması gerekir.

Yürütmenin durdurulması. Yıkım gibi geri döndürülemeyen sonuçlar doğuran işlemlerde dava dilekçesiyle birlikte yürütmenin durdurulması talep edilmelidir. Mahkeme talebi kabul ederse yıkım dava sonuçlanıncaya kadar uygulanamaz.

Encümen Kararının Hukuka Aykırılık Nedenleri

Bir encümen kararının iptali için aranacak temel sorular şunlardır: Karar yetkili organca ve yeter sayı ile alındı mı? Kararın dayanağı olan tespit tutanağı doğru ve eksiksiz mi? Yapı sahibine savunma hakkı tanındı mı? Ceza, kanundaki üst ve alt sınırlar içinde ve doğru oranlarla hesaplandı mı? Yıkım kararı, aykırılığın giderilmesi için tanınan bir aylık sürenin ardından mı verildi? Yapı imar affı kapsamına girebilir mi? Bu soruların yanıtları kararın hukuka uygunluğunu belirler. Ayrıca imar barışı ve yapı kayıt belgesi durumunda yıkım ve ceza işlemleri durabildiği için, kapsama girip girmediğin de araştırılmalıdır; bu konuda imar barışı ve yapı kayıt belgesi yazısına bakabilirsiniz.

Sık Yapılan Hatalar

• İdari para cezasına karşı süre on beş gün iken altmış gün sanıp süreyi kaçırmak,
• Tebliğ tarihini doğru belirlememek,
• Yıkım kararına karşı yürütmenin durdurulması istemeden dava açmak,
• Encümen kararı ile meclis kararını karıştırıp yanlış organı hedef almak,
• Tespit tutanağını ve dayanak belgeleri dosyaya eklememek.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir yapı sahibi, ruhsatsız eklenti nedeniyle hakkında düzenlenen tespit tutanağına dayanarak encümence hem idari para cezasına hem yıkım kararına muhatap olur. Kararlar tek bir tebligatla bildirilmiştir. Yapı sahibi, tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde para cezasına itiraz eder; yıkım kararı için ise altmış gün içinde idare mahkemesinde dava açar ve yürütmenin durdurulmasını ister. Mahkeme tespit tutanağındaki ölçü hatasını görürse kararı iptal edebilir.

Sonuç

Belediye encümeni; ceza verme, kamulaştırma kararı alma ve kısa süreli kiralamaya karar verme gibi doğrudan yurttaşı etkileyen yetkilere sahiptir. Kararlar idari işlemdir ve doğru mercide, doğru sürede dava konusu edilmelidir. Encümen kararı, imar cezası ya da yıkım işlemi nedeniyle süre kaçırmak istemiyorsanız idare hukuku kapsamında dosyanızı birlikte inceleyebiliriz. İletişim sayfasından telefonla veya mesajla bize ulaşabilirsiniz.