Evlilik İçinde Alınan Ev Tek Eşin Adınaysa Boşanmada Paylaşılır mı?

Evlilik sırasında alınan ev, çoğu ailenin en büyük ortak varlığıdır. Ancak tapu bir eşin adına yapılmış olabilir: aile kararıyla, bankadan kredi çekme kolaylığı için ya da başka bir nedenle. Boşanma sürecinde bu eş “tapu benim adıma, ev benim” derken diğeri “evin bedelinin ödenmesine ben de katkı yaptım” diyebilir. Peki hukuken evin kime ait olduğu tapu kaydıyla mı belirlenir? Cevap, mal rejimi hükümlerinde yatar. Bu yazıda evlilik içinde alınan evin tapusu tek eşin adına olduğunda boşanmada nasıl bir paylaşım yapıldığını anlatıyoruz.

Tapu Kaydı ile Mal Rejimi Ayrı Kavramlardır

Tapu kaydı, taşınmazın mülkiyet durumunu üçüncü kişilere karşı gösterir. Ancak eşler arasındaki mal rejimi ilişkisi ayrı bir konudur. Yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejiminde, eşlerden birinin adına kayıtlı olsa da evlilik süresince karşılığı verilerek edinilen mallar edinilmiş mal sayılır (TMK m. 219). Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir (m. 222). Bu nedenle tapunun kimin adına olduğu, evin tasfiyede hangi kesime gireceğini tek başına belirlemez.

Ev Edinilmiş mi, Kişisel mi?

Evin edinilmiş mal mı yoksa kişisel mal mı olduğu, bedelin nereden ödendiğine ve evin ne zaman alındığına göre belirlenir:

• Edinilmiş mal: Evlilik süresince eşlerden birinin çalışmasının karşılığı olan gelirlerle veya edinilmiş mallar yerine geçen değerlerle alınmışsa ev edinilmiş maldır.
• Kişisel mal: Ev, evlilikten önce sahip olunan paradan, miras veya karşılıksız kazanma yoluyla elde edilen değerlerden veya kişisel mallar yerine geçen değerlerle alınmışsa kişisel maldır (TMK m. 220).
• Karma durum: Ev hem kişisel hem edinilmiş kaynaklarla alınmışsa, katkı oranlarına göre denkleştirme yapılır (m. 230).

Kişisel mal olduğunu iddia eden eş bunu ispatlamak zorundadır. Bu nedenle, bedelin kaynağını gösteren banka dekontları, satış belgeleri, miras kalan paraların kaydı ve kredi sözleşmeleri önem taşır. Ayrıntı için kişisel mallar nelerdir yazısına bakabilirsiniz.

Evin Edinilmiş Mal Sayıldığı Durumda Hesap

Ev edinilmiş mal sayılırsa, evin mal rejiminin sona erdiği tarihteki sürüm değeri (m. 232, 235), bu eşin edinilmiş mallarının toplamına eklenir. Evle ilgili borçlar (örneğin konut kredisi) çıkarılır ve artık değer bulunur. Diğer eş de kendi artık değerini hesaplatır ve aradaki fark, yarı yarıya paylaşım ilkesine göre katılma alacağı olarak hesaplanır (m. 231, 236). Yani ev tapuda tek kişinin adına olsa da, diğer eş evin değerinin bir kısmı üzerinde katılma alacağı hakkına sahip olur. Ayrıntı için katılma alacağı nasıl hesaplanır yazısına göz atabilirsiniz.

Tapu Diğer Eşin Adınaysa: Değer Artış Payı

Ev bir eşin kişisel malı sayılsa bile, diğer eşin evin edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına hiç ya da uygun bir karşılık almaksızın yaptığı katkılar için değer artış payı alacağı doğabilir (TMK m. 227). Örneğin bir eş evin taksitlerini ödemiş, tadilat masrafını karşılamış veya evin bedeline para koymuşsa, tasfiye sırasında evde ortaya çıkan değer artışı için katkısı oranında alacak hakkı kazanır. Bu alacak, evin tasfiye sırasındaki değerine göre hesaplanır. Ayrıntı için değer artış payı alacağı ve katkı payı alacağı yazılarına bakabilirsiniz.

Aile Konutu Olarak Korunma

Ev aile konutuysa, diğer eşin açık rızası olmadan devredilemez ve üzerindeki haklar sınırlandırılamaz (TMK m. 194). Malik olmayan eş, tapu kütüğüne konutla ilgili şerh verilmesini talep edebilir. Bu şerh, boşanma sürecinde evin satılmasını veya devredilmesini engelleyen etkili bir koruma sağlar. Dava sürerken evin devrini engellemek için ayrıca hâkimden tasarruf yetkisinin sınırlanması istenebilir (m. 199). Ayrıntı için aile konutu şerhi yazısına bakabilirsiniz.

Dava Sürecinde Alınabilecek Önlemler

Boşanma davası sırasında evin satılmasını veya devredilmesini önlemek için şu önlemler alınabilir:

1. Aile konutu şerhi: Tapu müdürlüğüne başvurarak şerh talep etmek.
2. İhtiyati tedbir: Mahkemeden evin devrini engelleyen tedbir kararı istemek.
3. Tasarruf yetkisinin sınırlanması: Hâkimden belirlenen malvarlığı değerlerinde tasarrufun ancak diğer eşin rızasıyla yapılabileceği yönünde karar istemek.
4. Envanter ve delil tespiti: Ev ve diğer malların kayıt altına alınması.

Bu önlemlerin süresi ve şartları dosyanın niteliğine göre belirlenir.

Mal Rejimi Dava Tarihinde Sona Erer

Boşanma davası açıldıktan sonra alınan ev, dava tarihinden sonra edinildiği için edinilmiş mal sayılmaz; çünkü mal rejimi dava tarihinden geçerli olmak üzere sona erer (TMK m. 225). Dava tarihinden önce alınmış evler ise hesaba dahil edilir. Bu nedenle evin alım tarihini ve bedelini gösteren belgeler, tarih tartışmalarını önler.

Evi Satın Alan Üçüncü Kişilerin Durumu

Eşin aile konutunu diğer eşin rızası olmadan üçüncü kişiye satması halinde, alıcının iyiniyeti önem kazanır. Tapuda aile konutu şerhi varsa alıcı iyiniyetli sayılamaz. Şerh yoksa iyiniyetli alıcı korunabilir; bu durumda diğer eşe tazminat veya katılma alacağı gibi mali haklar kalır. Bu nedenle şerhin zamanında verilmesi büyük önem taşır.

Sık Yapılan Hatalar

• Tapu kaydına bakarak evin paylaşım dışı olduğunu düşünmek,
• Evin bedelinin kaynağını gösteren belgeleri saklamamak,
• Aile konutu şerhini geciktirmek,
• Değer artış payı ve katılma alacağı taleplerini boşanma sonrasında ileri sürmeyi unutmak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Evli bir çift, evlilik süresince çalışan gelirlerle bir ev alır ve tapu, kredi kolaylığı için yalnızca bir eşin adına yapılır. Boşanma davası açıldığında diğer eş, aile konutu şerhi ister ve evin edinilmiş mal olduğunu ileri sürer. Bilirkişi, evin dava tarihindeki değerini ve konut kredisinin kalan borcunu hesaplar. Sonuçta ev, tapu tek eşin adına olduğu halde edinilmiş mal olarak katılma alacağı hesabına dahil edilir ve diğer eş, artık değerin yarısı üzerinde alacak hakkı kazanır.

Sonuç

Evlilik içinde alınan evin tapusunun tek eşin adına olması, evin boşanmada paylaşım dışı kalacağı anlamına gelmez. Ev edinilmiş mal sayılıyorsa katılma alacağı hesabına dahil edilir; kişisel mal olsa bile diğer eşin katkısı için değer artış payı doğabilir. Aile konutu şerhi ve tasarruf yetkisinin sınırlanması gibi araçlar ise evin dava sürerken korunmasını sağlar. Evinizin durumunu ve haklarınızı değerlendirmek için aile hukuku kapsamında belgelerinizi birlikte inceleyebiliriz. İletişim sayfamızdaki telefon numarasından veya mesajla ulaşabilirsiniz.