İş Kazası Nasıl Bildirilir? SGK’ya Bildirim Süresi ve Geçici İş Göremezlik Ödeneği

İş kazası geçiren bir işçi için ilk dakikalarda öncelik sağlık ve güvenliktir; ancak hemen ardından hukuki süreç başlar: kaza tutanağı, SGK’ya bildirim, rapor, ödenek ve olası tazminat. Bu adımlardan birinin gecikmesi veya eksik yapılması, işçinin haklarını kullanmasını zorlaştırabilir. Bu yazıda iş kazasının nasıl bildirileceğini, üç iş günü kuralını, geçici iş göremezlik ödeneğini ve işçinin haklarını anlatıyoruz.

İş Kazası Nedir?

5510 sayılı Kanun’a göre iş kazası; sigortalının işyerinde bulunduğu sırada, işveren tarafından yürütülen iş nedeniyle, sigortalının görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda, emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda veya işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen özre uğratan olaydır (m. 13). Bu tanım geniştir; olay iş yerinin dışında da meydana gelse görev ilişkisi varsa iş kazası sayılabilir.

Bildirim Yükümlülüğü ve Süre

İşveren, iş kazasını ve meslek hastalığını, kazadan veya hastalığın öğrenilmesinden itibaren üç iş günü içinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür. İş kazası ve meslek hastalığı bildirimi işveren tarafından elektronik ortamda yapılır. Kazanın niteliği, tarihi, yeri, kazazedenin kimliği ve olay hakkındaki bilgiler bildirimde yer alır. Bildirimin süresinde yapılmaması halinde işveren idari para cezasıyla karşılaşabilir ve işçinin haklarında gecikmeler yaşanabilir. Kazazede ile birlikte kazayı görenlerin ifadeleri, olay yeri fotoğrafları ve tutanaklar bildirimin desteğidir. İşyerlerinde ayrıca iş kazası tespit ve analiz formu da düzenlenir.

İşçi Kendisi Bildirebilir mi?

Evet. İşveren bildirim yapmazsa işçi veya yakınları kazayı doğrudan SGK’ya bildirebilir. Bu durumda hastane kayıtları, doktor raporu, tanık beyanları ve kaza yeri bilgileri sunulmalıdır. SGK, olayın iş kazası olup olmadığını inceler ve gerekirse teftiş yaptırır. İş kazası kabul edilmezse işçi, kurumun kararına karşı iş mahkemesinde dava açarak kazanın iş kazası olduğunun tespitini isteyebilir. Ayrıntı için iş kazası tazminat davası yazısına bakabilirsiniz.

Geçici İş Göremezlik Ödeneği

İş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle çalışamayan sigortalıya, iş göremezlik süresince geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Ödenek, sigortalının kısa vadeli sigorta primi kapsamındaki günlük kazancı esas alınarak hesaplanır; yatarak tedavi görenler için günlük kazancın üçte ikisi, ayakta tedavi görenler için yarısı oranında verilir. Ödenek, sağlık raporunda belirtilen istirahat süresince devam eder. İşçinin rapor alması ve raporu süresinde ilgili kuruma ulaştırması gerekir. Ödeneğin başlangıç günü ve şartlar, kaza veya hastalığın türüne göre değişir.

Bu süre içinde iş sözleşmesi askıya alınır ve işveren ücret ödemek zorunda değildir; ancak iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesinde ücret ödenmesi öngörülmüşse bu hükümler geçerlidir. Ayrıntı için rapor süresince iş sözleşmesinin feshi yazısına bakabilirsiniz.

Sürekli İş Göremezlik ve Gelir Bağlanması

Kaza sonucu kalıcı sağlık kaybı oluşmuşsa, SGK Sağlık Kurulu iş göremezlik oranını belirler. Belirli oranın üzerinde meslekte kazanma gücü kaybı varsa sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri bağlanır. Kazada ölüm halinde hak sahiplerine ölüm geliri bağlanır. Bu gelirler, işçinin veya ailesinin sosyal güvenlik haklarıdır ve işverenin tazminat sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Ayrıntı için meslek hastalığı tespiti ve tazminat yazısına bakabilirsiniz.

İşverenin Sorumluluğu ve Tazminat Davası

İş kazası halinde işveren, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına uygun önlemleri almadıysa, sorumluluk doğar. İşçi, işverenin kusuruna dayanarak maddi (tedavi giderleri, geçici ve sürekli iş göremezlik kaybı, destekten yoksun kalma) ve manevi tazminat talep edebilir. Tazminat hesabında SGK’nın bağladığı gelirlerin peşin sermaye değeri düşülür. Kusur oranının belirlenmesinde bilirkişi raporu önemli rol oynar. Ayrıntı için iş kazasında kusur oranı ve tazminat yazısına bakabilirsiniz. İşverenin cezai sorumluluğu için iş kazasında işverenin cezai sorumluluğu yazısı da okunabilir.

Zamanaşımı

İş kazasından doğan tazminat davalarında zamanaşımı süresi genel olarak haksız fiil hükümlerine göre belirlenir: zarar görenin zararı ve zarar vereni öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her halde fiilin işlenmesinden itibaren on yıl; ancak fiil aynı zamanda ceza kanununda daha uzun bir zamanaşımına tabi suç oluşturuyorsa bu süre uygulanır. Bu nedenle kaza sonrasında süreleri takip etmek önemlidir. İş kazası davalarında arabuluculuk dava şartı değildir.

Kaza Sonrası İşçinin Yapması Gerekenler

1. Sağlık kuruluşuna başvurup kaza olduğunu ve kazanın işyerinde meydana geldiğini beyan edin.
2. Kazanın işveren tarafından SGK’ya bildirildiğinden emin olun.
3. Rapor ve epikriz gibi belgelerin kopyalarını saklayın.
4. Tanık bilgilerini ve olay yerini gösteren belgeleri toplayın.
5. Kaza tespit tutanağını imzalamadan önce içeriğini okuyun; eksik veya hatalı bilgi varsa itiraz edin.
6. Tazminat için hukuki destek almayı düşünün.

İşverenin Yapması Gerekenler

• Kazazedeye ilk yardımı ve tedaviyi gecikmeden sağlayın.
• Kazayı üç iş günü içinde SGK’ya bildirin.
• Kaza tespit ve analiz sürecini başlatın, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimiyle çalışın.
• Kazanın nedenlerini gidermek için düzeltici önlemler alın.
• İşçinin sağlık raporlarını ve hak ettiği ödenekleri takip edin.

Sık Yapılan Hatalar

• Kazayı hafife alarak bildirimi geciktirmek,
• Kaza tutanağını işçiye imzalatmak için baskı yapmak,
• İşçinin iş kazasının iş dışı kaza gibi gösterilmesini kabul etmesi,
• Kaza sonrası rapor ve belgeleri saklamamak.

Örnek Olay

Aşağıdaki örnek kurgusaldır. Bir işçi çalışırken el yaralanması yaşar ve hastaneye kaldırılır. İşveren üç iş günü içinde kazayı SGK’ya bildirir; işçiye geçici iş göremezlik ödeneği bağlanır. Sağlık raporu sonucunda işçide kalıcı sağlık kaybı tespit edilirse SGK sürekli iş göremezlik geliri bağlar. İşçi, işverenin koruyucu ekipman sağlamadığını belgeleyerek maddi ve manevi tazminat davası açar; bilirkişi kusur oranını belirler ve SGK gelirleri tazminat hesabında düşülür.

Sonuç

İş kazasında üç iş günü içinde SGK’ya bildirim, kaza sonrası temel yükümlülüktür. İşçi geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanır ve işverenin kusuru varsa tazminat da talep edebilir. Belgelerin ve sürelerin takibi haklarınızı korur. İş kazası sonrası süreçte hukuki destek almak isterseniz iş hukuku kapsamında dosyanızı birlikte inceleyebiliriz. İletişim sayfamızdaki telefon numarasından veya mesajla ulaşabilirsiniz.