Yurt Dışında Boşanıp Nüfusa İşletmeden Türkiye’de Yeniden Evlenilebilir mi?

Yurt dışında boşandınız, hayatınıza devam etmek istiyorsunuz ve Türkiye’de yeniden evlenmeyi planlıyorsunuz. Bir sorun var: Türk nüfus kaydınızda hâlâ evli görünüyorsunuz. Kanun yeniden evlenmek isteyenden önceki evliliğinin sona erdiğini ispat etmesini ister. Yabancı boşanma kararı nüfus kütüğüne işlenmeden evlendirme memurluğuna başvurursanız, başvurunuz reddedilebilir. Çözüm genellikle önce kararı Türk kayıtlarına geçirmektir.

Kanun Önceki Evliliğin Bittiğini Nasıl Arar?

Medeni Kanun’un 130. maddesi tek cümleyle durumu özetler: Yeniden evlenmek isteyen kimse, önceki evliliğinin sona ermiş olduğunu ispat etmek zorundadır. Bu yükümlülük evlenme başvurusunda somutlaşır. 136. maddeye göre erkek ve kadından her biri, nüfus cüzdanı ve nüfus kayıt örneğini, önceki evliliği sona ermiş ise buna ilişkin belgeyi, gerekli hâllerde yasal temsilcisinin izin belgesini ve evlenmeye engel hastalığının bulunmadığını gösteren sağlık raporunu evlendirme memurluğuna vermek zorundadır.

Burada pratik sorun şudur: Türkiye’deki nüfus kayıt örneği, yabancı kararı işlemeden “evli” gösterir. Elinizde yabancı mahkeme kararı olsa bile, evlendirme memuru kaydın güncel olmadığını görecektir. Memur başvuruyu ve ekleri inceler; usulüne uygun yapılmadığını ya da evlenmeye yasal bir engel bulunduğunu anlarsa başvuruyu reddeder ve durumu evleneceklere yazıyla bildirir (TMK m. 137).

Boşanma Kararını Türk Kayıtlarına İşletmek

Yabancı bir boşanma kararının nüfus kütüğüne tescili 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun 27/A maddesinde düzenlenmiştir. Karar, verildiği devlet kanunlarına göre konusunda yetkili adli veya idari makam tarafından verilmiş ve usulen kesinleşmiş olmalı, ayrıca Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunmamalıdır. Tescil işlemleri yurt dışında kararın verildiği ülkedeki dış temsilcilikler, yurt içinde ise Bakanlık tarafından belirlenen nüfus müdürlükleri tarafından yapılır. İdari makam kararları için ayrıntı yurt dışında idari makam önünde boşanma yazısındadır.

Başvuru bu şartların yerine getirilmediği gerekçesiyle reddedilirse, kararın Türkiye’de tanınması 5718 sayılı Kanun uyarınca yapılır (27/A, 3. fıkra). Bu durumda mahkemeye başvurmanız gerekir. Mahkeme, kararın tenfiz şartlarını taşıyıp taşımadığını tespit eder (MÖHUK m. 58); tanımada karşılıklılık aranmaz. Ayrıntı için yabancı boşanma kararının tanınması yazısına bakabilirsiniz.

Tescil edilen karar nüfus kayıtlarına girdikten sonra, yeniden evlenmek için gereken “önceki evliliğin sona erdiğine ilişkin belge” de Türk kayıtlarında karşılığını bulur. Nüfus kaydı tarafında boşanma kararının nüfus kaydına işlenmesi yazısı da yararlıdır.

Evlendirme Memuru Reddederse

Evlenmek isteyenler ret kararına karşı mahkemeye başvurabilir (TMK m. 138). İtiraz evrak üzerinde incelenip kesin karara bağlanır. Mutlak butlan sebebinin bulunduğuna ilişkin ret kararlarına karşı açılan davalar basit yargılama usulüyle görülür. Eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması, mutlak butlan sebeplerinden biridir (TMK m. 145/1). Dolayısıyla nüfus kaydında evli görünen bir kişinin başvurusu bu gerekçeyle reddedilmişse, itiraz yolunun sonucu da bu kaydın durumuna bağlıdır.

Önce tescil ya da tanıma işlemini bitirip ardından evlenme başvurusu yapmak, hem zaman hem güvenlik bakımından daha öngörülebilirdir.

Adım Adım Sıralama

Yeniden evlenme planınız varsa sıralamayı şöyle kurmak güvenlidir. İlk olarak e-Devlet veya nüfus müdürlüğü üzerinden kayıt örneğinizi alıp medeni hâlinizin nasıl göründüğüne bakın. Kayıtta eski evlilik duruyorsa ikinci adım yabancı kararın onaylı örneğini, kesinleşme belgesini ve onaylı tercümelerini toplamaktır. Üçüncü adımda dış temsilcilik veya yetkili nüfus müdürlüğü aracılığıyla tescil başvurusu yapılır. Birlikte başvuru mümkün değilse ya da tescil reddedilirse dördüncü adım tanıma davasıdır.

Kayıt güncellendikten sonra evlenme başvurusu yapılır. Başvuru evlenecek erkek ve kadının içlerinden birinin oturduğu yer evlendirme memurluğuna birlikte yapılır (TMK m. 134). Memur koşulların varlığını tespit ederse evlenme gün ve saatini bildirir ya da isterlerse evlenme izni belgesini verir; bu belge verildiği tarihten başlayarak altı ay içinde herhangi bir evlendirme memuru önünde evlenebilme hakkı sağlar (TMK m. 139). Belgelerin verilmesinden başlayarak altı ay geçerse memur evlenme törenini yapamaz (TMK m. 140). Yani tescil gecikirse bu altı aylık süreler de planınızı etkiler.

Tescilin Önündeki Engeller Nelerdir?

27/A’daki üç şart, tescilin önüne çıkabilecek engellerin de listesidir. Karar yetkili makamdan çıkmamışsa, usulen kesinleşmemişse veya Türk kamu düzenine açıkça aykırı bulunuyorsa nüfus müdürlüğü tescili yapmaz. Başvuruda sorun çıkarabilecek noktalar kesinleşme belgesinin eksik olması, belgelerin onaysız ya da tercümesiz sunulması ve kararın hangi makamdan çıktığının anlaşılamamasıdır.

Burada dikkat edilecek bir başka konu, tarafların başvuru biçimidir. Taraflar birlikte başvurabilir; diğer taraf ölmüşse veya yabancıysa Türk vatandaşı olan taraf tek başına başvurabilir. İki taraf da Türk vatandaşıysa ve karşı taraf başvuruya katılmıyorsa idari tescil yolu kullanılamaz; bu durumda kararın tanınması doğrudan mahkemeden istenir (MÖHUK m. 58). Karşı tarafın itirazı gündeme gelirse çağrılma ve temsil şartı önem kazanır; bu konuyu yokluğunda verilen kararlar yazısında anlattık.

Evliyken Yeniden Evlenmenin Sonuçları

Aşağıdaki durumlarda evlenme mutlak butlanla batıldır: eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması, sürekli sebeple ayırt etme gücünden yoksunluk, evlenmeye engel akıl hastalığı, evlenmeye engel derecede hısımlık (TMK m. 145). Mutlak butlan davası Cumhuriyet savcısı tarafından re’sen açılır; ilgisi olan herkes de dava açabilir (TMK m. 146). Bununla birlikte evliyken yeniden evlenen kişinin önceki evliliği mutlak butlan kararından önce sona ermişse ve ikinci evlilikteki eş iyiniyetliyse, bu evliliğin butlanına karar verilemez (TMK m. 147).

Yabancı boşanma kararı yeni evlilikten önce kesinleşmişse ve Türkiye’de tanınırsa, etkisi kesinleşme anından başlar (MÖHUK m. 59); sorun aslında tescilin eksikliğidir. Yine de evlenme tarihinde Türk kayıtları evlilik görünüyorsa, sonradan bir ihtilaf çıkarsa karşı taraf bu gerekçeye dayanabilir. Yeni evlilikte miras, nüfus ve çocukların soybağı gibi konuların etkilenmemesi için sıralamayı doğru kurmak önemlidir. Evlilik geçersizliği için evliliğin mutlak butlanı yazısına bakabilirsiniz.

Kadınlar İçin Bekleme Süresi

Evlilik sona ermişse kadın, evliliğin sona ermesinden başlayarak üç yüz gün geçmedikçe evlenemez. Bu süre doğurmakla biter ve mahkeme tarafından kaldırılabilir (TMK m. 132). Süre, yabancı bir boşanma kararında evliliğin hangi tarihte sona erdiğine bağlıdır; bu tarih, kararın kesinleşme tarihiyle ilişkilidir. Bunun için kesinleşme şartı ve hüküm doğurma zamanı yazısına, süreyle ilgili ayrıntılar için ise boşanan kadının bekleme süresi yazısına bakabilirsiniz.

Varsayımsal Bir Örnek

Varsayımsal bir örnek düşünelim: Türk vatandaşı bir kişi yurt dışında mahkeme kararıyla boşanıyor ve karar kesinleşiyor. Birkaç yıl sonra Türkiye’de yaşayan biriyle evlenmek istiyor. Evlendirme memurluğuna başvurduğunda nüfus kayıt örneğinde medeni hâlinin “evli” göründüğü ortaya çıkıyor ve memur önceki evliliğin sona erdiğini gösteren belge istiyor.

Kişi yabancı kararın onaylı örneğini, kesinleşme belgesini ve onaylı tercümelerini hazırlayıp nüfus müdürlüğüne tescil için başvuruyor. Başvuru kabul edilirse kayıt güncellenir ve evlenme başvurusu devam eder. Reddedilirse tanıma davası gündeme gelir. Süre, belgelerin tamlığına ve karşı tarafın itirazına göre değiştiği için önceden bir takvim vermek doğru olmaz.

Sık Yapılan Hatalar

• Düğün ya da tören tarihi almak. Tescil tamamlanmadan tarih belirlemek, başvurunun reddi hâlinde plan kayıplarına yol açar.
• Yalnızca karar örneğini götürmek. Kesinleşme belgesi ve onaylı tercüme de gerekir.
• Kesinleşmemiş kararla başvurmak. Karar, kesinleşmiş olmalıdır (5490 sayılı Kanun m. 27/A).
• Yabancı eşin ülkesindeki işlemleri Türkiye’de yeterli saymak. Evlenme ehliyeti yabancı için ayrıca değerlendirilir; MÖHUK evlenme ehliyetini ve şartlarını taraflardan her birinin evlenme anındaki millî hukukuna tabi kılar (m. 13/1). Yabancı uyruklu biriyle evlenmeyi düşünüyorsanız bu başlığı ayrıca inceletin.
• Başvuruyu geç yapmak. Nafaka, velayet ve mal paylaşımı için yabancı kararın tanınması da ayrı zaman alabilir.

Nikâh başvurusunda genel olarak hangi belgelerin istendiğini nikâh başvurusu için gerekli belgeler yazısında bulabilirsiniz.

Yeniden Evlenmeden Önce Dosyanızı Kontrol Edin

Yeni evlilik planlıyorsanız önce nüfus kaydınızın güncel durumunu öğrenin. Kayıtta eski evlilik görünüyorsa, yabancı kararın onaylı örneğini, kesinleşme belgesini ve tercümelerini bir araya getirip tescil başvurusunu başlatın. Yabancı ülkede yetkili makam ve kesinleşme usulü hakkında bilgi gerekiyorsa o ülkeden belge istemek gerekebilir.

Kararınızın şartları taşıyıp taşımadığı, kesinleşme tarihi ve izlenecek yol dosyaya bağlıdır. Durumunuzu telefonla arayarak ya da WhatsApp’tan yazarak anlatabilirsiniz. İletişim sayfasından bize ulaşabilir, genel çerçeve için aile hukuku sayfasına bakabilirsiniz. Sonuç vaat etmeyiz; belgelerinize bakıp birlikte yol haritası çıkarırız.